Τελετουργίες από ΣΟΥΦΛΙΟΥ, Δ. ΣΟΥΦΛΙΟΥ, Π.Ε. ΕΒΡΟΥ

Β. Έθιμα του λαΪκού εορτολογίου

Η σαρακοστή πριν από τα Χριστούγεννα

<<Νηστεύουμε 40 μέρες αλλά ελαφριά, δηλαδή μπορούσαμε να φάμε ψάρι και λαδάκι. Ήταν χαρμόσυνη νηστεία γιατί γεννιόταν ο Χριστός, οπότε δεν στερούμασταν πολλές τροφές. Η καθημερινότητα μας δεν ήταν κάτι ιδιαίτερο. Ξυπνούσαμε, πηγαίναμε στην εκκλησία όλη η οικογένεια μαζί και ύστερα τρώγαμε πάλι όλοι μαζί. Αυτή ήταν η ρουτίνα μας, η προσευχή και η νηστεία.

Το Δωδεκαήμερο (25 Δεκεμβρίου-6 Ιανουαρίου)

<<Σε αυτό το Δωδεκαήμερο γιορτάζαμε την γέννηση του Χριστού στις 25 Δεκεμβρίου, την περιτομή του Κυρίου την Πρωτοχρονιά, τον Σταυρό στις 5 Ιανουαρίου. Ύστερα νηστεύαμε για να κοινωνήσουμε τα φώτα στις 6 Ιανουαρίου, όπως το είχαμε τότε>>

Γιορτές Φεβρουαρίου

<<Το Φεβρουαρίου είχαμε την γιορτή του Αγίου Χαραλάμπου στις 10 του μήνα. Μετά στις 28 Φεβρουαρίου γιορτάζαμε το σαράντισμα της Παναγίας. Επίσης γιορτάζαμε και τον Άγιο Γεωργίου που μετά μετάθεσαν την γιορτή του τον Απρίλιο. Σε όλες τις γιορτές πηγαίναμε στην εκκλησία και παρακολουθούσαμε την θεία λειτουργία όλοι μαζί.>>

Απόκριες

<<Ακολουθούσαμε και τότε κάποια λαογραφικά έθιμα, ένα από αυτά ήταν και οι Απόκριες. Γινόταν ένας μεγάλος χορός στην παιδική χαρά και πηγαίναμε όλα τα παιδιά, όλοι οι μεγάλοι και ντυνόμασταν με διάφορες αυτοσχέδιες στολές. Τότε δεν είχαμε λεφτά να αγοράσουμε ή να πηγαίνουμε στη μοδίστρα και να ζητάμε φορεσιές, οπότε τις φτιάχναμε μόνοι μας. Η μαμά μας αγόραζε υφάσματα, εμείς τα ράβαμε όπως θέλαμε και φτιάχναμε τα κουστούμια που θέλαμε. Κάναμε καπέλα, φουστάνια, φούστες και πουκάμισα. Τα αγόρια έβαζαν τις μανάδες τους να τους κάνει παντελόνι ή ότι άλλη στολή ήθελαν ή μάσκες για να τις φορούν στο πρόσωπο. Οι μεγάλοι που ερχόντουσαν στο χορό φορούσαν αυτοσχέδια καπέλα οι περισσότεροι. Θυμάμαι που βάζαμε τις μανάδες μας να βάφουν στο πρόσωπο με μαρκαδοράκια μικρά, αυτά που είχαμε τότε δηλαδή. Και έτσι όλα τα κορίτσια είχαμε ζωγραφισμένα σχεδιάκια πάνω μας, στο πρόσωπο, στα χέρια, στα πόδια, όπου ήθελε το κάθε κορίτσι. Πηγαίναμε στο χορό νωρίς το απόγευμα μέχρι τις εννιά με δέκα το βράδυ και μετά γυρνούσαμε σπίτι με τους γονείς μας. Στον χορό οι μητέρες των παιδιών έφερναν γλυκίσματα, ότι ήθελε και μπορούσε η κάθε μια. Όλα τα παιδιά τρώγαμε, παίζαμε παιχνίδια, χορεύαμε και λέγαμε μασάλια. Ο χορός γινόταν κάθε χρόνο και μαζεύονταν όλο το χωριό. Γινόταν μεγάλο πατιρντί, γι’ αυτό και τα αναπολούμε μέχρι και σήμερα.>>

Κινητές γιορτές (Σαρακοστή Πάσχα, Πάσχα, μετά το Πάσχα ως την Πεντηκοστή)

<<Η Σαρακοστή πριν το Πάσχα ήταν μια πολύ αυστηρή νηστεία. Την μεγάλη Σαρακοστή δεν τρώγαμε ούτε λάδι. Το γεύμα μας ήταν περιορισμένο καθώς ήμασταν πολύ θρήσκοι. Η καθημερινότητα μας ήταν η εκκλησία και η φασίνα. Κάθε χρόνο πριν το Πάσχα φροντίζαμε όλες οι νοικοκυρές το σπίτι μας. Καθαρίζαμε τις φλοκάτες, τις κουρελούδες μας και τινάζαμε τις βελέτζες. Καθώς έφτανε το Πάσχα γιορτάζαμε την Μεγάλη Εβδομάδα. Εκείνη την εβδομάδα πενθούσαμε για τον Κύριο και για την Σταύρωση. Φυσικά νηστεύαμε όλη την Μεγάλη Εβδομάδα. Επίσης πηγαίναμε στην εκκλησία και το πρωί και το βράδυ, είχαμε εντατικό εκκλησιασμό όλη η οικογένεια. Την Μεγάλη Πέμπτη ο νεωκόρος κλείδωνε την εκκλησία στις δωδεκάμισι το βράδυ και οι γυναίκες έμεναν μέσα. Απλώναμε η καθεμία μια κουβέρτα κάτω, καθόμασταν και ψέλναμε μέχρι το πρωί και στολίζαμε τον Επιτάφιο με λουλούδια από τον κήπο μας. Την Μεγάλη Παρασκευή είχαμε την περιφορά του Επιταφίου, κάναμε τον γύρο της εκκλησίας. Το Μεγάλο Σάββατο ήταν η Ανάσταση του Κυρίου. Πηγαίναμε το βράδυ στην εκκλησία αφού πρώτα πηγαίναμε στις φωτιές. Τα παιδιά άναβαν την φωτιά για να κάψουν τον Ιούδα που πρόδωσε τον Κύριο. Καθόμασταν εκεί όλο το απόγευμα, το βράδυ γυρίζαμε σπίτι ετοιμαζόμασταν και μετά πηγαίναμε στην εκκλησία για την Ανάσταση. Είναι η ίδια διαδικασία που γίνεται και σήμερα, δεν έχει αλλάξει κάτι. Με το που άλλαζε η μέρα τουγκρίζαμε τα αυγά μεταξύ μας και λέγαμε “Χριστός Ανέστης”, “Αληθώς ο Κύριος”. Γυρνούσαμε σπίτι το βράδυ και τρώγαμε μαγειρίτσα οικογενειακά. Την επόμενη μέρα ακολουθούσε Πάσχα. Μαζευόμασταν οι συγγενείς σε ένα σπίτι και ψήναμε, τρώγαμε, πίναμε, χορεύαμε και γιορτάζαμε την Ανάσταση του Κυρίου. Μετά το Πάσχα όλοι ασβεστώναμε τα σπίτια μας, τα καθαρίζαμε, κάναμε την λεγόμενη “φασίνα” και περιμέναμε την Πεντηκοστή. Η Πεντηκοστή ήταν μεγάλη γιορτή για εμάς, καθώς σήμαινε η ίδρυση της εκκλησίας. Κατέβηκε το Άγιο Πνεύμα και φώτισε όλους τους Αποστόλους με πύρινες γλώσσες και μετά όλοι οι Απόστολοι ήξεραν να μιλάν όλες τις γλώσσες. Βέβαια εκείνη την ημέρα πηγαίναμε στην εκκλησία όλοι μαζί να εκκλησιαστούμε.>>

Ακίνητες Γιορτές Άνοιξης

<<Τότε γιορτάζαμε τους 40 μάρτυρες στην λίμνη της Σεβαστείας. Ήταν οι 40 άγιοι, που τους βασάνισαν επειδή ήταν Χριστιανοί αλλά αυτοί δεν λιγοψύχησαν και πήγαν με το μέρος του Κυρίου. Επίσης γιορτάζαμε τον Άγιο Γεώργιο, την Αγία Ελισάβετ, την Αγία Ειρήνη, του Αγίου Κωνσταντίνου και της Αγίας Ελένης.>>

Γιορτές του καλοκαιριού

<<Γιορτάζαμε την Αγία Μαρίνα στις 17 Ιουλίου, τον Προφήτη Ηλία στις 20 Ιουλίου. Στις 18 Ιουλίου, δύο μέρες πριν τον Προφήτη Ηλία, πάντα πηγαίναμε στο εκκλησάκι, το καθαρίζαμε όλο μέσα και έξω. Βάζαμε καρέκλες γιατί κάθε χρόνο στη γιορτή του ακολουθούσε Θεία Λειτουργία στο εκκλησάκι και πηγαίναμε όλοι. Μετά γιορτάζαμε τον Άγιο Παντελεήμονα στις 27 Ιουλίου και έπειτα ξεκινούσε ο 15αυγουστός, που ήταν της Παναγίας. Νηστεύαμε 15 ημέρες, αυστηρή νηστεία και στις 15 Αυγούστου που ήταν της Παναγίας πηγαίναμε στην εκκλησία και κοινωνούσαμε.>>

Γιορτές του Φθινοπώρου ως τη γιορτή του Αγίου Φιλίππου

<<Η πρώτη γιορτή του Φθινοπώρου ήταν στις 14 Σεπτεμβρίου, που γιορτάζαμε την παγκόσμια ύψωση του Τίμιου Σταυρού. Μετά γιορτάζαμε τον Άγιο Δημήτριο στις 26 Οκτωβρίου και στις 14 Νοεμβρίου γιορτάζαμε τον Άγιο Φίλιππο που ήταν Απόστολος και μαθητής του Κυρίου. Στις 15 Νοεμβρίου ξεκινούσε η σαρακοστή για τα Χριστούγεννα. Εντατικός εκκλησιασμός και θεία κοινωνία.>>

Γ) Μαγεία και σχετικές δεισιδαιμονίες, αντιλήψεις και συνήθειες

Βασκανία

<<Η ορθόδοξη εκκλησία έχει παραδεχτεί την βασκανία ότι υπάρχει. Το μάτι το είχε μέσα του ο άνθρωπος που έχει φθόνο, μίσος και κακία, έτσι πιστεύαμε. Οι άνθρωποι δεν ξεματιάζουν τους ανθρώπους. Το ξεμάτιασμα είναι μόνο δουλειά του ιερέα, ο οποίος διαβάζει μια ειδική ευχή. Στα δικά μας τα χρόνια δεν πιστεύαμε στην μαγεία, δεν υπήρχε. Το μάτι το κακό υπήρχε.