Τελετουργίες από Π.Ε. ΚΑΒΑΛΑΣ, ΝΕΑΣ ΚΑΡΒΑΛΗΣ, Δ. ΚΑΒΑΛΑΣ

α) Η σαρακοστή πριν από τα Χριστούγεννα
Τη σαρακοστή πριν από τα Χριστούγεννα δεν αρταίνονταν κανένας μας, ήταν μεγάλο
αμάρτημα.

β) Το Δωδεκαήμερο (25 Δεκεμβρίου – 5 Ιανουαρίου)
Αυτές τις χρονιάρες μέρες Χριστού και Αϊ-Βασιλειού δε γένονταν πολλά πράματα ιδίως
από τους άνδρες γιατί ήταν χειμώνας και βρισκόμασταν μέρα-νύχτα στα κοπάδια. Τις μέρες
αυτές οι γυναίκες φτιάχνανε τα χριστόκ’λουρα και βασιλόκ’λουρα. Κένταγαν πάνω σ’ αυτές
μία στρούγκα με ζυμάρι, με κλίτσες μέσα για τα ξάνια και ρόκες για τα κορίτσια. Την μέρα
του Αϊ-Βασιλειού εκτός από βασιλόπιτα έφτιαχναν και μια κ΄λούρα και την έβραζαν με
βούτυρο. Μέσα σ’ αυτή έβαναν σημάδια για τα ζώα τους, καθώς κι ένα νόμισμα ασημένιο
που συμβόλιζε το ταμείο του νοικοκυριού. Τα σημάδια αυτά ήταν χόρτα, κλαδάκια και
άλλα. Τις μέρες αυτές τα παιδιά γυρνούσαν από καλύβι σε καλύβι και λέγαν χρόνια πολλά.
Κάθε νοικοκυρά ήθελε τις μέρες αυτές να πρωτοπάει στο καλύβι της ένα παιδί και μάλιστα
να ‘ναι σε’ρκό (αρσενικό) για να κάνουν και οι γυναίκες σε’ρκά. Όμως στα μαντριά θέλαμε
να τα πρωτοάνοιγαν κοπέλες για να έχουμε πολλά θηλυκά αφού έτσι μεγάλωνε το βιό μας.
Τα παιδιά έμπαιναν στο καλύβι κρατώντας στο χέρι ένα χόρτο και πήγαιναν στη βάτρα
λέγοντας χρόνια πολλά. Έβαζαν το χόρτο στη φωτιά και έλεγαν: «αρνιά, κατσίκια, νυφάδες,
γαμπροί». Μετά κάθονταν αφού δεν έπρεπε να στέκονται λόρθα, το ξέταζαν.

(Γκίκας Ιωάννης)

γ) Απόκριες
Στις απόκριες φτιάναμε πίτες με βούτυρο και έτσι ξεκινάγαμε τη Σαρακοστή για το Πάσχα.

δ) Κινητές εορτές – Πάσχα

Τη Σαρακοστή του Πάσχα δεν αρτένονταν κανείς όπως και στη Σαρακοστή των
Χριστουγέννων και δεκαπέντε μέρες πριν τη Παναγία (δηλ. 1-15 Αυγούστου).
Το Πάσχα πηγαίναμε συνήθως στην Εκκλησιά αν υπήρχε κοντά στο καλύβι μας, σφάζαμε
αρνιά και τα ψέναμε όλοι αντάμα στο γάστρο. Μετά χορεύαμε και τραγουδούσαμε μέχρι το
απόγευμα αφού μετά έπρεπε να πάμε στα ζωντανά.

(Γκίκα Βασιλική)

ε) Γιορτές του καλοκαιριού
Το καλοκαίρι είχαμε την γιορτή του Αϊ Ηλιά και του Αϊ Γιάννη του Κλείδωνα. Τη μέρα του
Αϊ Ηλιά γινόταν συνήθως τα γκουρμπάνια, ενώ τη μέρα του Αϊ Γιάννη του Κλείδωνα τα
καλογιάννια. Τα καλογιάννια είναι ένα έθιμο που ξεκίναγε παραμονή της εορτής αυτής. Οι
ελεύθερες κοπέλες πήγαιναν και έμαζαν τα καλογιάννια, που είναι ένα φυτό και βγαίνει
στα β’να, μόνο κάθε κοπέλα έμαζε μόνο από μία χεριά και περνούσαν ένα δικό τους
δαχτυλίδι σ’ αυτό το δεμάτι. Ανήμερα πήγαιναν στη βρύση αφού τα έβαζαν σ’ ένα
κακαβούλι, τα σκέπαζαν μ’ ένα μαντήλι κόκκινο και μια κοπέλα που έπρεπε να έχει μάνα
και πατέρα, το έβαζε στο κεφάλι της. Τότε όλες μαζί οι κοπέλες τραγουδούσαν: «Βρυσούλα
με το κρύο νερό, δώσ’ μας νερό, δώσ’ μας κρασί να βρέξουμε τα κλείδωνα». Μετά τα
πήγαιναν στα καλύβια, μαζεύονταν όλο το τσελιγκάτο ( κάθε τσελιγκάτο είχε το δικό του
κακαβούλι με τα καλογιάννια) έβαναν στη μέση το κακαβούλι και χόρευαν.

(Γκίκα Βασιλική)