Τελετουργίες από Π.Ε. ΡΟΔΟΠΗΣ, ΓΡΑΤΙΝΗ, Δ. ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ

Τα έθιμα του λαικού εορτολογίου αποτελούσαν αναπόσπαστο τμήμα της ζωής των
Γρατινών με αποτέλεσμα να συμβάλλουν και οι ίδιοι στην δημιουργία τους τα οποία
με μερικές εξαιρέσεις ισχύουν μέχρι και σήμερα.
Κατά την διάρκεια της Σαρακοστής πριν τα Χριστούγεννα οι γυναίκες συνήθιζαν να
φτιάχνουν το παραδοσιακό έδεσμα της Θράκης ¨βαρβάρα¨. Πιο συγκεκριμένα το
φαγητό αυτό το φτιάχνανε ανήμερα της γιορτής της Αγίας Βαρβάρας στις 4
Δεκεμβρίου. Δύο μέρες αργότερα ανήμερα του Αγίου Νικολάου φτιάχνανε
μελόπιτες και μελομακάρονα ενόψει των Χριστουγέννων.
Την Παραμονή των Χριστουγέννων τα παιδιά λέγανε τα κάλαντα στα σπίτια του
χωριού τραγουδώντας. Οι κάτοικοι τους έδιναν συμβολικά μερικές δραχμές,
φρούτα, καραμέλες ή ξυλοκέρατα( καρούπια). Την ημέρα των Χριστουγέννων η
οικογένεια έσφαζε ένα γουρούνι το οποίο το έτρωγαν εκείνη την μέρα. Την
Πρωτοχρονιά ο κόσμος πήγαινε στην εκκλησία και το μεσημέρι τρώγανε κρέας.
Τις Απόκριες και πιο συγκεκριμένα από τις 10 Φεβρουαρίου και μετά όπου
γιορτάζει ο Άγιος Χαράλαμπος τα παιδιά ντύνονταν καρναβάλια κάθε βράδυ και
τριγυρνούσαν στα σπίτια του χωριού , κεράσματα όπως καραμέλες, φρούτα, καφέ,
κρασί . Και αυτό συνεχιζόταν μέχρι την Κυριακή πριν την Καθαρά Δευτέρα ένα έθιμο
που μπορούμε κάλλιστα ότι παρουσιάζει αρκετές ομοιότητες και με την γνωστή
γιορτή των Ευχαριστιών που γιορτάζουν οι Αμερικανοί. Επίσης την Κυριακή πριν την
Καθαρά Δευτέρα υπήρχε η συνήθεια να πηγαίνει ο ένας στο σπίτι κάποιου που
νόμιζε πως είχε αδικήσει ή έχει πει κάτι κακό γι αυτόν. Το έθιμο αυτό ονομαζόταν
συγχώριο και συντελούσε στην επίλυση κάποιων διαφορών ανάμεσα στους
κατοίκους ενόψει και την Σαρακοστής του Πάσχα που έρχεται.
Κατά την διάρκεια της Σαρακοστής επικρατούσε αυστηρή νηστεία από όλους τους
ανθρώπους με εξαίρεση τα παιδιά. Επιπλέον ο κόσμος κάθε Παρασκευή πήγαινε
στην εκκλησία του χωριού, την Κοίμηση της Θεοτόκου για να παρακολουθήσει τους
Χαιρετισμούς.

Την Μεγάλη Εβδομάδα οι κάτοικοι του χωριού έσπευδαν κάθε απόγευμα στην
εκκλησία για να παρακολουθήσουν την κορύφωση του θείου δράματος. Την
Μεγάλη Πέμπτη οι νοικοκυρές έβαφαν κόκκινα αυγά ενώ παράλληλα ξεκινούσε και
η προετοιμασία του επιταφίου, ενόψει της Μεγάλης Παρασκευής. Πιο συγκεκριμένα
πρώτα ψάλλονταν τα 12 Ευαγγέλια και στην συνέχεια οι γυναίκες έψαλαν το
μοιρολόι της Παναγιάς γύρω από τον Επιτάφιο και στην συνέχεια τον στόλιζαν. Την
Μεγάλη Παρασκευή την ημέρα της σταύρωσης του Χριστού οι καμπάνες της
εκκλησίας χτυπούσαν πένθιμα καθ΄όλη την διάρκεια της μέρας. Το βράδυ της ίδιας
μέρας ξεκινούσε η περιφορά του Επιταφίου με αφετηρία την εκκλησία. Πριν την
περιφορά του τα παιδιά μάζευαν λουλούδια για να τον στολίσουν ενώ όλοι οι
άνθρωποι περνούσαν από κάτω του για το καλό. Έπειτα ακολουθούσε η εξόδιος
ακολουθία και η περιφορά του Επιταφίου με όλο το χωριό με την συνοδεία των
κατοίκων. Μετά το τέλος της περιφοράς ο επιτάφιος επέστρεφε στην εκκλησία για
να ξαναχτίσουν τον επιτάφιο οι γυναίκες ως το ξημέρωμα.
Το Μεγάλο Σάββατο την ημέρα της Ανάστασης του Χριστού ο κόσμος ντύνονταν
επίσημα και πήγαινε στην εκκλησία για να παρακολουθήσει την λειτουργία. Όταν
έφτανε 12 το βράδυ οι καμπάνες χτυπούσαν χαρμόσυνα και ο κόσμος αντάλλασσε
ευχές και τσούγκριζε τα κόκκινα αυγά κάτι που συμβαίνει και σήμερα. Έπειτα,
επέστρεφαν στο σπίτι όπου και έτρωγαν την παραδοσιακή μαγειρίτσα και τα
τσουρέκια που είχαν πλάσει από την Μεγάλη Παρασκευή.
Την Κυριακή του Πάσχα σούβλιζαν αρνιά ο καθένας στο σπίτι του, ενώ το βράδυ οι
άνθρωποι συγκεντρώνονταν στα καφενεία και άνδρες και γυναίκες όπου
γλεντούσαν μέχρι το ξημέρωμα.

Χρυσάνθη Αραμπατζή