Τελετουργίες από ΘΡΥΛΟΡΙΟΥ, Δ. ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ, Π.Ε. ΡΟΔΟΠΗΣ

Η νηστεία της μεγάλης σαρακοστής ξεκινούσε την Καθαρά Δευτέρα. Από το βράδυ
της προηγούμενης μέρας τα παιδιά φιλούσαν το χέρι των γονιών και των
παππούδων τους. Την ημέρα της Καθαράς Δευτέρας όλο το χωριό πήγαινε στην
εκκλησία κοινωνούσαν και παίρνανε αντίδωρο. Έπειτα οι περισσότεροι κρατούσαν
την νηστεία για 40 μέρες κυρίως οι μεγάλοι και λιγότερο τα μικρά παιδιά. Την
σαρακοστή τα καφενεία ήταν ανοιχτά αλλά δεν τραγουδούσε και δεν χόρευε
κανείς. Την Παρασκευή πηγαίνανε όλοι στην εκκλησία για τους χαιρετισμούς και
όταν πλησίαζε η Μεγάλη Βδομάδα οι γυναίκες του χωριού καθάριζαν τα σπίτια, τις
αυλές, τις γειτονιές, τις πλατείες και όλο το χωριό. Το Σάββατο του Λαζάρου
φτιάχνανε κουλουράκια τα «Κερμάλε» και τα δίνανε μαζί με άσπρα αυγά στα
παιδιά την Κυριακή των Βαίων όπου ψέλνανε. Την Μεγάλη Εβδομάδα ο κόσμος δεν
έκανε δουλειές πήγαινε στην εκκλησία. Την Μεγάλη Πέμπτη οι γυναίκες ψήνανε
ψωμιά, τσουρέκια και βάφανε αυγά. Το βράδυ πήγαιναν στα 12 Ευαγγέλια. Την Μ.
Παρασκευή πήγαιναν όλοι στην εκκλησία περνούσαν κάτω από τον επιτάφιο και
κοινωνούσαν. Το Μ. Σάββατο έσφαζαν αρνιά ότι είχε ο καθένας και έκαναν τις
ετοιμασίες για το Πάσχα. Το βράδυ της Ανάστασης όλο το χωριό ξημέρωνε. Μετά
τις 2 το ξημέρωμα χτυπούσαν οι καμπάνες. Μετά τις 4 γινόταν η λειτουργία. Όσοι
ήθελαν έφευγαν και όσοι ήθελαν έμεναν τσούγκριζαν αυγά και έλεγαν το «Χριστός
Ανέστη». Το πρωί όταν πια σχολούσε η εκκλησία όλες οι οικογένειες ετοίμαζαν το
τραπέζι και έτρωγαν όλοι μαζί το μεσημέρι.
Την πρώτη μέρα του Πάσχα τα καφενεία ήταν κλειστά. Οι μεγάλοι γυρνούσαν
παρέες το χωριό με μια λύρα τσούγκριζαν αυγά και κερνούσαν ούζο.
Το Δωδεκαήμερο η Καλαντοφάντα όπως τα λέμε στο χωριό είναι οι γιορτές από τα
Χριστούγεννα μέχρι τα φώτα. Την Παραμονή κανείς δεν έκανε δουλειές στο χωριό
αλλά έκαναν ετοιμασίες για την γιορτή αυτή. Την ημέρα αυτή έκαιγαν στα τζάκια το
«Χριστομούρ» που ήταν ένα κούτσουρο από αχλαδιά ή μηλιά και ήταν ένα
κούτσουρο που το έκαιγαν μόνο εκείνες τις μέρες παραμονή, ανήμερα και την
πρώτη μέρα των Χριστουγέννων. Το απόγευμα τα παιδιά έβγαιναν και έλεγαν τα
κάλαντα. Το ξημέρωμα των Χριστουγέννων χτυπούσε η καμπάνα και πήγαινε όλο το
χωριό στην εκκλησία. Τον Ιανουάριο γίνονταν οι περισσότεροι γάμοι μετά τα
Χριστούγεννα γιατί τότε γύριζαν στα σπίτια τους όσοι ήταν από την ξενιτιά. Την
Παραμονή της Πρωτοχρονιάς τα παιδιά πάλι γυρνούσαν στα σπίτια και έλεγαν τα
κάλαντα στα ποντιακά. Το βράδυ της παραμονής ήταν όλη η οικογένεια μαζεμένη
στο σπίτι. Το τραπέζι το έστρωνε η νύφη και αν δεν υπήρχε η πρωτοκόρη και οαρχηγός της οικογένειας έδινε φιλοδώρημα. Τα χριστουγεννιάτικα κάλαντα στα ποντιακά πήγαιναν έτσι :
«Χριστός γεννέθεν χαρά στον κόσμο
χα, καλή η ώρα καλή σ’ μέρα
χα, καλόν παιδίν οψές γεννέθεν
οψές γεννέθεν το βράδυ αργάτε.
Το εγέννησεν η Παναία
το ανέθρεψε η Παρθένος
Εκαβάληψεν χρυσόν μουλάριον
εκατήβεν στο σταυροδρόμι.
‘Επιασαν αυτόν οι σκύλοι Ρωμαίοι
χιλ΄Εβραίοι και μιλ΄Εβραίοι.
Ας την κρέντηκα και ας την καρδίαν
αίμα έσταξεν, χολήν και εφάνη
αίμα έσταξεν, εμυροστάθεν.
Εμύριστεν ατ΄ο κόσμον όλος
για μυρίστ΄ατό και συ αφέντα.
Συ αφέντα καλή μου αφέντα
έμπα σο ντουντάν και έλα ση πόρτα.
Φερ ουβάς και λεφτομάρνα.
Κι αν ανόις μας χαρά στην πόρτα.
Δέβα στο τραπέζι και έλαν στην πόρταν
δωσ’ μου το μπαχτσίς και ας πάω δεβαίνω».
Ενώ τα κάλαντα της Πρωτοχρονιάς πήγαιναν έτσι :
«Αρχή κάλαντα και αρχή του χρόνου κι αρχή του χρόνου
Πάντα κάλαντα πάντα του χρόνου πάντα του χρόνου
αρχή μήλον και αρχήν μυδών εν, μι αρχή μυδών εν
κι αρχή βάλσαμον τον μυριγμένον
εμύριστεν αυτόν ο κόσμος όλον.Για μύριστ΄ αυτόν κι εσύ αφέντα καλέ μ αφέντα Λύσον την μέσε σ μόν΄ δώς΄ παράδας και δως΄παράδαςΚαι αν ανοίξεις μας χαράν την πόρτα σ΄χαρά την πόρτα σου. Χρόνια Πολλά».
Το Φεβρουάριο στο χωριό γιορτάζουμε τις απόκριες. Όπως όλος ο κόσμος
μεταμφιέζεται έτσι και στο χωριό οι πόντιοι φορούσαν τις στολές των Μωμόγενων
και χόρευαν ποντιακούς χορούς.
Την άνοιξη στις 21 Μαιου στο χωριό γίνεται το μεγάλο πανηγύρι για την γιορτή του
Αγίου Κων/νου και Ελένης. Οι ετοιμασίες ξεκινάνε μια βδομάδα πριν, τα παιδιά
βοηθάνε να στηθεί το πανηγύρι. Μια βδομάδα στο χωριό γίνονται εκδηλώσεις,
θεατρικά, εκθέσεις ποντιακών φαγητών και χορών, καραγκιοζοπαίχτες,
ενημερωτικές εκδηλώσεις σχετικές με την ιστορία του ποντιακού λαού και χωριού.
Μικροί και μεγάλοι μαζεύονται για να παίξουν ποντιακά παιχνίδια και όλο το χωριό
για μια βδομάδα είναι στο πόδι. Ανάλογο πανηγύρι και εκδηλώσεις γίνονται και το
καλοκαίρι στις 17 Ιουλίου για την γιορτή της Αγίας Μαρίνας στο ξωκλήσι του
χωριού.