Τελετουργίες από ΝΕΑΣ ΚΑΡΒΑΛΗΣ, Δ. ΚΑΒΑΛΑΣ, Π.Ε. ΚΑΒΑΛΑΣ

Β. Έθιμα του λαικού εορτολογίου

Το Δωδεκαήμερο (25 Δεκεμβρίου-5Ιανουαρίου)

Με αρχηγό τον πρόεδρο τον Καπλάνη τραγουδάμε τα σάγια. Είναι ένα παμπάλαιο έθιμο φερμένο από την Μικρά Ασία από την Παλιά Καρβάλη από τα λάθη της Τουρκίας εκεί οι γονείς μας τα κάνανε και εμείς από εκείνους τα μάθαμε και τα βιώνουμε εδώ. Λοιπόν, αρχίζουμε τα σάγια είναι μια μέρα νηστεία από βραδύς και ψέλνανε εκεί τα σάγια και λέγανε τουρκικά είναι όμως όλα εκεί τουρκικά μιλούσαν. Οι γονείς μας τουρκικά μιλούσανε μέσα στην Τουρκία φυσικά βρισκόμασταν και λέγετε τα κάλαντα θα σας πω των Χριστουγέννων!

«Άγια τα βάγια γελάνω τσερκαλιάτα

Άντε του γιού σαγέτα»

Δηλαδή από την πείνα μας δεν είναι συνήθειο που κλαμάμε και στα ελληνικά είναι : Σήμερα τα φώτα και οι φωτισμοί, χαρές μεγάλες και οι αγιασμοί, κάτω στον Ιορδάνη τον ποταμό κάθεται η Αγιά μας η Παναγιά, σπαργανά κρατάει και κερί κρατεί και τον Άη Γιάννη παρακαλεί, Άη εμού Γιάννη και Πρόδρομε έλα να βαφτίσεις Θεού παιδί να αγιαστούν οι βρύσες και τα νερά να αγιαστεί και αφέντης με την κυρά.

 Ακόμα θυμάμαι την μαμά μου τον Θεοφανείων όχι τα σάγια την ημέρα των Θεοφανείων άναβε κεριά και γιατί κατά παράδοση οι ψυχές δώδεκα μέρες είναι έξω, τα Θεοφάνεια θα πάνε καθαρές στο μέρος τους. Όλη η γειτονιά έφερνε στην μαμά  μου κεριά, από δύο, από τρία, πέντε, έξι γυναίκες, οι γειτόνισσες. Η μαμά μου τα έβαζε σ’ένα συρτάρι, άναβε το καντήλι άναβε και τα κεριά η ώρα δώδεκα παρα τέταρτο, για να βλέπουνε να πάνε οι πεθαμένοι στις θέσεις τους. Αυτό είναι μια παράδοση, έτσι έκανε η μαμά μου και γω έτσι, αυτό το λέω Σάγια. Σημαίνει  είναι μια μέρα νηστεία , αυτή ψήναμε Χοσάφι, ελληνικά κομπόστα. ψήνουμε και το τρώμε, είναι μια μέρα νηστίσιμη. Εκείνη την ημέρα ανάβουμε και φωτιές στη μέση του χωριού και ετοιμάζουμε ξύλα και ανάβουμε φωτιές. Με το άναμμα της φωτιάς φεύγουν και οι καλικάντζαροι. Κατά παράδοση, οι καλικάντζαροι είναι στα σπίτια μας και εκείνη την μέρα το βράδυ που ανάβουμε τις φωτιές φεύγουνε. Αν είναι την φωτιά την ανάβει η Κείσογλου Στέλλα.  ( Παλιά και Νέα Καρβάλη)

Δ. Απόκριες

Προεόρτια της γιορτής της Τυροφάγου, κρεατοφαγίες, το ένα το άλλο, αυτά γινόταν πολύ σοβαρά έπρεπε όλη η οικογένεια στου παππού το σπίτι να συγκεντρωθούνε για να φάνε και να πιούν, να ευχηθούν καλή Σαρακοστή και όλα αυτά ήταν ιεροτελεστία. Εκείνες τις μέρες τα καρναβάλια γινότανε κάποια άλλα έθιμα. Την 1η Μαρτίου μερικές φιλικές οικογένειες ιδίως τα παιδιά  πηγαίνανε στου γείτονα του σπίτι και αδειάζανε ένα μαγκάλι στάχτη και γράφανε ένα ραβασάκι και ένα σημειωματάκι στα τούρκικα το γράφανε. Ένα καλαμπούρι τη χαρά του Μαρτίου  οι ψύλλοι ζωντανεύανε εκείνα τα χρόνια υπήρχαν ψύλλοι σε πολλά σπίτια. ( Ακακιάδης Παντελεήμων)

Ε. Πάσχα, μετά το Πάσχα ως την Πεντηκοστή

Το Πάσχα μετά από πενήντα μέρες  χορεύουμε  τοπικούς χορούς. Είναι το λέηλαμ. ύστερα είναι το τολαμά και ένα άλλο  είναι το κολελίν, είναι πολλά στιχάκια, τα τραγουδούσαμε αυτά περίπου πενήντα ημέρες φορούσαν οι γυναίκες τσόχες, πενήντα μέρες είχαν τοπικούς χορούς. Και τώρα εμείς τους τοπικούς χορούς   τους  μαθαίναμε και τώρα εγώ τους έμαθα από την μαμά μου