Τελετουργίες από ΝΕΑΣ ΚΑΡΒΑΛΗΣ, Δ. ΚΑΒΑΛΑΣ, Π.Ε. ΚΑΒΑΛΑΣ

Β. Έθιμα του λαικού εορτολογίου

Α.  Η σαρακοστή πριν από τα Χριστούγεννα.

  Τη Σαρακοστή πριν από τα Χριστούγεννα νήστευαν και τις σαράντα μέρες, τις καθημερινές  εκτός από το σαββατοκύριακο. ( Αικατερίνη Πορφυριάδου)

Β. Το Δωδεκαήμερο (25 Δεκεμβρίου-5 Ιανουαρίου)

 Τα Χριστούγεννα το πρωί κοινωνούσαν. Παραμονή των Θεοφανείων, στις 5 Ιανουαρίου, το πρωί στις 5 χτυπούσε η καμπάνα και πήγαιναν στην εκκλησία και έπαιρναν τον μικρό αγιασμό. Έπιναν τον αγιασμό και τον έφερναν στα σπίτια τους, ράντιζαν τον κήπο, τα ζώα και τα χωράφια τους. Κρατούσαν και αγιασμό σε μπουκαλάκια δίπλα στο εικονοστάσι όλο το χρόνο. Τα παιδιά λένε τα κάλαντα των φώτων όλο το πρωί. Άλλα παιδιά συνήθιζαν να ντύνονται «Σάγια». Φορούσαν μια μεγάλη κυλότα μέχρι το λαιμό, βάζαν και ένα ζευγάρι κέρατα στο κεφάλι και κρεμούσαν κουδούνια στο ρούχο τους και φωνάζαν : « Ήρθε η σάγια, την άκουσες;». Όλη την μέρα νηστεύανε, συνήθως τρώγανε φακές, φασόλια, τουρσί, κομπόστες και ζύμωναν τις πίτες των Θεοφανείων. Το βράδυ στην αυλή της εκκλησίας ανάβανε φωτιά, που τη λέγανε «κελεμέν».Όλοι από νωρίς φέρνανε ξύλα και ο παπάς ρωτούσε ποιος θέλει να ανάψει την φωτιά και τι προσφέρει στην εκκλησία. Ο καθένας έδινε ο,τι μπορούσε, αυτός που έδινε τα πιο πολλά άναβε τη φωτιά.  Όταν άναβαν τη φωτιά τραγουδούσαν και χόρευαν γύρω απ’αυτή. Αν ο καπνός της φωτιάς πήγαινε προς την Ανατολή, τότε η σοδειά θα ήταν καλή, αν πήγαινε στ’άλλη κατεύθυνση, μόνο τα σπίτια που ήταν εκεί θα είχαν καλή σοδειά. Άλλοι παίρναν ξύλα απ’τη φωτιά, μάζευαν τη στάχτη και τη βάζαν πίσω από το ιερό. Την άλλη μέρα, των Φώτων έπιναν το μεγάλο αγιασμό και ειδικά οι άρρωστοι, αφού είχαν νηστέψει το λάδι από την προηγούμενη. Το πρωί πήγαιναν στην εκκλησία και μετά γινόταν πομπή προς το λιμανάκι, γινόταν ο καθαγιασμός των υδάτων με τη ρήψη του σταυρού. Όσοι βουτούσαν στα νερά, μετά γυρνούσαν τα σπίτια λέγαν τα κάλαντα και ζητούσαν λεφτά. Ο παπάς το ίδιο απόγευμα ξεκινούσε με τον αγιασμό και το σταυρό, για να ευλογήσει τα σπίτια, αν δεν προλάβαινε συνέχιζε και την άλλη μέρα.

                                                                                            (Αικατερίνη Πορφυριάδου)

Γ. Γιορτές του Φεβρουαρίου

Την πρώτη του Φλεβάρη, του Αγίου Τρύφωνα, οι αγρότες πήγαιναν στην εκκλησία, έκαναν τη δοξολογία τους, στο τέλος της λειτουργίας κερνούσαν τον κόσμο και το βράδυ μαζεύονταν στο καφενείο και γλεντούσαν. Την τελευταία βδομάδα του Φλεβάρη είναι της Τυρινής και τρώγαμε μόνο γαλακτοκομικά, καθόλου κρέας.

                                                                                           (Αικατερίνη Πορφυριάδου)

Δ. Απόκριες

 Την Τσικνοπέμπτη μαζεύονταν στα σπίτια και γλεντούσαν. Τα παιδιά ντύνονταν καρναβάλια και γυρνούσαν τα σπίτια. (Αικατερίνη Πορφυριάδου)

Ε. Κινητές εορτές

Σαρακοστή, Πάσχα, μετά το Πάσχα ως την Πεντηκοστή. Την Καθαρά Δευτέρα πετούσαμε χαρταετό, τρώγαμε φασόλια αλάδωτα, λαγάνα, ελιές και χαλβά. Οι νοικοκυρές πλέναν τις κατσαρόλες τους με στάχτη και άμμο, για να φύγουν τα λίπη, επειδή ξεκινούσε η νηστεία. Όλη τη Σαρακοστή νήστευαν. Τη Μεγάλη Εβδομάδα έκαναν μια πιο αυστηρή νηστεία, δεν τρώγαν ούτε λάδι. Τη Μεγάλη Δευτέρα άσπριζαν τα σπίτια τους, τις αυλές και τα δέντρα τους. Τη Μεγάλη Τετάρτη δεν κάναν δουλειές. Και τη Μεγάλη Πέμπτη το πρωί σηκώνονταν οι νοικοκυρές άναβαν το καντήλι τους, κάναν την προσευχή τους, κρεμούσαν ένα κόκκινο πανί έξω από το σπίτι και έβαφαν κόκκινα αυγά. Το βράδυ τα πήγαιναν στην εκκλησία και τα συγκέντρωναν όλα μπροστά στο ιερό. Τα αυγά που πήγαινε η κάθε οικογένεια ήταν όσα τα μέλη της και ένα ακόμα για το εικονοστάσι. Οι νοικοκυρές τα έβαζαν μέσα σε ένα σακουλάκι μαζί με λίγο αλάτι, αλεύρι, ζάχαρη. Τα αυγά έμεναν στην εκκλησία μέχρι το βράδυ της Ανάστασης. Τη Μεγάλη Πέμπτη το βράδυ ξενυχτούσαν οι κοπέλες  και στόλιζαν τον Επιτάφιο, όλοι φέρνουν απ’το σπίτι τους λουλούδια. Οι μεγάλες γυναίκες όλο το βράδυ έψελναν στα τούρκικα. Τη Μεγάλη Παρασκευή πάλι δεν έκαναν δουλειές. Μετά την Αποκαθήλωση όλοι έπρεπε να περάσουν κάτω από τον επιτάφιο. Το βράδυ γινόταν η περιφορά του επιταφίου και οι γυναίκες έψελναν το «Η ζωή εν τάφω». Το Μεγάλο Σάββατο πήγαιναν στην εκκλησία, κρατούσαν όλοι κεριά. Μετά τη λειτουργία ο παπάς διάβαζε μια ειδική ευχή για τα αυγά και μετά τα έπαιρναν σπίτι τους. Κρατούσαν ένα αυγό όλο το χρόνο στο εικονοστάσι, το οποίο δε σάπιζε. Αν συνέβαινε κάτι κακό το βάζαν έξω απ’το σπίτι για γούρι. Στο σπίτι το βράδυ έτρωγαν σκεμπέ γεμιστό.

  Του Αγίου Γεωργίου πηγαίναμε στο διπλανό χωριό, τη Λεύκη, που γιόρταζε η εκκλησία και μετά τρώγαμε και πίναμε στα πλατάνια.

 Το ψυχοσάββατο κάναμε κόλλυβα και πηγαίναμε στα νεκροταφεία.

 Το Δεκαπενταύγουστο νηστεύαμε δεκαπέντε μέρες πριν και μετά κοινωνούσαμε.

 Του Σταυρού γίνεται η περιφορά του μέσα στην εκκλησία και ο κόσμος  προσκυνάει ένα κομμάτι ζύλου που έχουμε στο χωριό και κάναμε νηστεία.

                                                                                          (Αικατερίνη Πορφυριάδου)

Των Αγίων Θεοδώρων δίναμε να φάνε και οι κότες απ’τα διαβασμένα κόλλυβα για να κλωσήσουν. Του Ευγγελισμού τρώγαμε πάντα ψάρι. (Στυλιαννή Παπασπύρου)

  Στις 24 Ιουνίου, του Άη Γιάννη του Κλήδονα γιόρταζε όλο το χωριό, ανάβανε φωτιές στις γειτονιές και πηδούσαν από πάνω.