Τελετουργίες από ΠΑΝΑΓΙΑΣ, Δ. ΘΑΣΟΥ, Π.Ε. ΚΑΒΑΛΑΣ
B.EΘΙΜΑ ΛΑΙΚΟΥ ΕΟΡΤΟΛΟΓΙΟΥ
Η Σαρακοστή πριν τα Χριστούγεννα ξεκινούσε στις 14/11 και τελείωνε στις 25/12. Όλοι οι πιστοί νήστευαν και έτρωγαν μόνο ψάρι γιατί ήταν χαρούμενη νηστεία. Το Δωδεκαήμερο (25/12-5/1) είναι γεμάτο από χαρές και « πανηγύρια». Όλοι γιόρταζαν την γέννηση του Θεανθρώπου. Μαζεύοταν όλοι οι συγγενείς πίνουν κρασί,ψήνουν γουρουνάκι και τρώνε πλουσιοπάροχα. Παλιά έτρωγαν στο σοφρά, δίπλα στο τζάκι,τραγουδούσαν παραδοσιακά τραγούδια, διασκέδαζαν με γκάιντα, την οποία έφτιαχναν από δέρμα ζώων, αφού το ξέρεναν και το καθάριζαν το χρησιμοποιούσαν ως μουσικό όργανο. Μετά από αυτό το συγκεκριμένο διάστημα στις 6/1 γιόρταζαν τα θεοφάνια μ’ένα πολύ χαρακτηριστικό τρόπο. Την ημέρα εκείνη στην εκκλησία του χωριού γινόταν πλειστηριασμός για το ποιος θα σήκωνε τη « μπαντέρα», το λάβαρο αυτό είναι μια σημαία ελληνική που στην κορυφή της έχει το Σταυρό και είναι στολισμένη με όμορφα λουλούδια, από το χωριό μέχρι τη Σκάλα Παναγίας όπου γίνεται η βάφτιση της θάλασσας και του νερού.
Αφού λοιπόν γίνει ο πλειστηριασμός, αυτός που προσφέρει τα περισσότερα χρήματα αναλαμβάνει να κατεβάσει τη «μπαντέρα» από το χωριό στη παραλία και να την ξανά ανεβάσει πίσω στο χωριό.
Σε όλη την διαδρομή κάθε χρόνο, ακολουθούν ππολλοί χωριανοί, έτσι για το καλό. Όταν φτάνουν ο παπάς με τα παιδιά, που θα βουτήξουν για να πιάσουν το σταυρό και με τον υπόλοιπο κόσμο, επαναλαμβάνεται και το έθιμο της «βουτιάς» όπου νέα παλικάρια βουτούν στη θάλασσα για να πιάσουν το Σταυρό. Μετά την επιστροφή όλων στο χωριό τα παιδιά που βούτηξαν γυρνούν από σπίτι σε σπίτι σ’ένα δίσκο και ζητούν ευχές από όλους τους χωριανούς. Ένα άλλο έθιμο του χωριού είναι : καθώς ανοίγει το Τριώδιο, την Κυριακή του Ασώτου, δηλαδή και μετά, όλοι οι κάτοικοι είναι ελέυθεροι να λένε «σόκιν» δημόσια χωρίς να κινδυνεύουν να παρεξηγηθούν. Τότε δηλαδή αρχίζει το «γλέντι».
Την ημέρα της Τσικνοπέμπτης όλοι μεταμφιέζονται με παλιές φορεσιές και κρύβουν τα πρόσωπα τους με μάσκες. Περνούν από σπίτι σε σπίτι και περιμένουν μέχρι να τους αναγνωρίσουν και όταν αυτό συμβαίνει δίνουν κεράσματα στα καρναβάλια. Καθώς κλείνει το τριώδιο την Καθαρά Δευτέρα γίνεται μεγάλο καρναβάλι στο χωριό. Είναι το αρχαιότερο καρναβάλι στο νησί. Το καρναβάλι άρχισε σαν γλέντι στην πλατεία του χωριού, το 1965-66. Οι κάτοικοι-χωριανοί χόρευαν, έπιναν, γλεντούσαν και σαν πείραγμα και έριχναν ο ένας στον άλλο λουκουμόσκονη και στάχτη-αντί για το σημερινό κομφετί-.
Η πρώτη παρέλαση «αρματών» άρχισε το 1969. Έτσι καθιερώθηκε η παρέλαση του καρναβαλιού της Παναγίας με το όνομα «Βάκχος» και συνεχίζει να υπάρχει μέχρι και σήμερα με μεγάλη επιτυχία και πολλούς επισκέπτες που έρχονται εκείνη την ημέρα να δουν, να πιουν άφθονο κρασί και να χορέψουν μαζί με τους κατοίκους του χωριού.
Μετά από όλες αυτές τις χαρές ερχόταν η Μεγάλη Εβδομάδα, κατά τη διάρκεια της οποίας οι πιστοί νηστεύουν. Την Κυριακή του Πάσχα καίμε τον Ιούδα, στην αυλή της εκκλησίας του χωριού. Μετά την Ανάσταση Του γίνεται και η Ανάληψη και μετά έρχεται η Άνοιξη.
Στις 25/3 γιορτάζουμε την Επανάσταση του 1821 αλλά και τον Ευαγγελισμό. Στις 23/3 γιορτάζουμε την γιορτή του Αγίου Γεωργίου που είναι κινητή αναλόγως το Πάσχα.
21/5 = Κωνσταντίνου και Ελένης.
Άλλο έθιμο του χωριού είναι : Την Κυριακή της Ορθοδοξίας γίνεται η περιφορά των εικόνων γύρω από την εκκλησία.
Το ίδιο ακριβώς γίνεται και ανήμερα της γιορτής του Προφήτη Ηλία.
Παλιότερο έθιμο ήταν να γίνεται αυτές τις δύο μέρες περιφορά των εικόνων σε όλες τις γειτονιές του χωριού ( πράγμα που δεν γίνεται σήμερα).
Άλλο έθιμο του Πάσχα που είναι ιδιαίτερο σε σύγκριση με το πως γιορτάζεται στην υπόλοιπη Ελλάδα είναι τα «Αβάρτσα», της Μεγάλης Παρασκευής. Είναι λουλούδια που μοιράζει ο παπάς μετά τη λήξη της πρωινής λειτουργίας της Μεγάλης Παρασκευής, ως ένδειξη ευχής για καλή υγεία και τύχη των παρευρεθέντων της λειτουργίας της ταφής του Χριστού.
Άλλο έθιμο του Πάσχα είναι όπως αναφέρθηκε είναι το «Κάψιμο του Ιούδα», το οποίο γίνεται ανήμερα της Κυριακής του Πάσχα μετά την Ανάσταση. Ο «Ιούδας» είναι μια κούκλα, ομοίωμα του Ιούδα, από άχυρο, γεμάτη βεγκαλικά που καίγεται στην αυλή της εκκλησίας. Είναι παλιό έθιμο,τόσο παλιό όσο και το καρναβάλι.
Παλιότερα γινόταν και περιφορά του Ιούδα πάνω σε γάιδαρο σε όλους τους δρόμους του χωριού. Την ευθύνη για την κατασκευή και το κάψιμο του Ιούδα έχει ο πολιτιστικός σύλλογος «Βάκχος», από τα πρώτα χρόνια της δημιουργίας του μέχρι σήμερα.
Έθιμα της Πρωταπριλιάς είναι τα ψέμματα που λένε οι κάτοικοι του χωριού μεταξύ τους προσπαθώντας να γελάσουν ο ένας τον άλλον και το γλέντι που κάνουν οι μεγαλύτεροι ψεύτες στο χωριό.
Έθιμα της Πρωτομαγιάς είναι :
Τα χαράγματα της 1ης Μαίου μια μεγάλη παρέα που γυρνάει με ακορντεόν στους δρόμους του χωριού τραγουδώντας τραγούδια του Μαή και τοποθετώντας λουλούδια και πρασινάδες στις πόρτες των σπιτιών.
Ένα παλιό καλοκαιρινό έθιμο του χωριού είναι ο «κλείδωνας». Στις 24/6 τα ελεύθερα κορίτσια παίρνουν ένα τσουκάλι και πηγαίνουν στις «3 πηγές» να το γεμίσουν νερό. Στο δρόμο δεν πρέπει να μιλήσουν γι’αυτό και το νερό που κουβαλούν λέγεται «αμίλητο νερό». Ελεύθερα παλικάρια και κορίτσια αφήνουν μέσα στο τσουκάλι ένα μικρό προσωπικό αντικείμενο π.χ δαχτυλίδι,κουμπί κλπ., μετά σκεπάζουν το τσουκάλι με ένα κόκκινο πανί και το κλειδώνουν με κλειδιαριά και το αφήνουν όλη τη νύχτα κάτω από ροδιά ή τριανταφυλλιά. Την άλλη μέρα ένα ελεύθερο παλικάρι, μοναχοπαίδι το ξεκλειδώνει και δίνει τα αντικείμενα διαβάζοντας στον καθένα ένα ποιηματάκι που θα διαλέξει κατά τύχη από παλιό ημερολόγιο. Τέλος, βάζουν στο στόμα τους όλο «αμίλητο νερο» απ΄το τσουκάλι και πηγαίνουν στους δρόμους μέχρι να ακούσουν κάποιο όνομα απ΄το αντίθετο φύλο που πάει να πει θα παντρευτούν αργότερα κάποιον ή κάποια μ΄αυτό το όνομα που θα ακούσουν.
Είναι ένα έθιμο που με το πέρασμα των χρόνων πάει να σβήσει γιατί τα περισσότερα ελέυθερα παιδιά το καλοκαίρι δουλεύουν και δεν υπάρχει μεγάλη συμμετοχή όπως παλαιότερα.
Στις 27/8 που γιορτάζεται ο Άγιος Φανούριος οι γυναίκες του χωριού φτιάχνουν «φανουρόπιτα» και την διαβάζει ο παπάς στην εκκλησία την παραμονή της γιορτής. Είναι μια πίτα-γλύκισμα προσφορά στον άγιο φτιαγμένη από εννέα είδη και μοιράζεται στον κόσμο ιδίως στα νεαρά κορίτσια για να την βάλουνε στο μαξιλάρι τους για τρία βράδια για να δουν στον ύπνο τους ποιον θα παντρευτούν.
Στις 6/8 ανήμερα της γιορτής του Σωτήρος στην εκκλησία μοιράζουνε σταφύλια στον κόσμο τα οποία τα έχει ευλογήσει ο παπάς για να είναι ευλογημένος ο πρώτος καρπός.
Στις 20/7 γιορτάζουμε τον Προφήτη Ηλία.
Τον 15 Αύγουστο γιορτάζουμε την Παναγία και στις 29/8 τον Άγιο Ιωάννη τον αποκεφαλιστή και στις 29/8 τον Ιωάννη τον αποκεφαλιστή.
Οι γιορτές του Φθινοπώρου ως την γιορτή του Αγίου Φιλίππου είναι οι εξής :
14/9 του Τίμιου Σταυρού.
17/9 της Αγάπης,Πίστεως και Ελπίδας.
26/10 του Αγίου Δημητρίου
8/11 Αρχαγγέλων και Ταξιαρχών και τέλος 13/11 του Αγίου Φιλίππου.