Τελετουργίες από Π.Ε. ΞΑΝΘΗΣ

ΛΕΥΚΗ

 

ΔΗΜΟΚΡΊΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΗΣΤΉΜΙΟ ΘΡΆΚΗΣ

ΛΑΟΓΡΑΦΊΑ Ι

Καθηγητής: Μ. Γ. Βαρβούνης

2004-2005

Ελένη Αδαμίδου

Χωρίο: Λεύκη Ξάνθης

Α’ Εξάμηνο

Τμήμα Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνιων Χωρών.

 

Ββ.

Το Δωδεκαήμερο 25 Δεκεμβρίου με 5 Ιανουαρίου λέγανε ότι τα καλικαντζάρια βγαίνουν παραμονή Χριστουγέννων και κάνουν τις ζαβολιές τους. Δεν άφηναν έξω ρούχα, δήθεν τα καλικαντζάρια θα τα λερώσουν. Και αν βγαίναμε έξω για λίγο κρατούσαμε φωτιά αναμμένη στα χέρια. Τη φωτιά δήθεν τη φοβόταν. Γυρίζει ο παπάς παραμονή Φώτων και κάνει τον αγιασμό για να τα διώξει.

Δ. Τσίρκα

 

Αυτά είναι μύθοι των παλιών. Τα λέγανε σ’ εμάς τα παιδιά για να μας φοβερίζουνε. Λέγανε από τα Χριστούγεννα μέχρι τα Φώτα δεν έπρεπε να βγούμε έξω γιατί θα μας πιάνανε οι καλικάντζαροι και θα μας δέρνανε. Ήταν λέει κάτι μαύροι με κέρατα με μια ουρά μεγάλη και πάντα το βράδυ βγαίνανε. Είχαν ένα πριόνι και πριόνιζαν ένα δέντρο που ήταν η γη αλλά δεν προλάβαιναν, πάντα το μισό κόβανε, γιατί έρχονταν τα Φώτα και φωτίζονταν τα νερά.

Την παραμονή των Φώτων το πρωί ήταν ο Κρυφός Αγιασμός και πηγαίνουμε στην εκκλησία και παίρνουμε αγιασμό και πίνουμε λίγο και παίρνουμε και στο σπίτι λίγο και κρατάμε εκείνη τη μέρα, την παραμονή, νηστεία. Ο κρυφός αγιασμός είναι μεγάλη νηστεία.

Την επόμενη μέρα το πρωί οι καμπάνες χτυπάνε όπως κάθε Κυριακή γιατί τα ¨γράμματα¨ τα πιο πολλά λέγονται την παραμονή. Μετά κάνει ο παπάς τον Αγιασμό και πάμε στη στέρνα, στη δεξαμενή, γεμίζουμε νερό και ρίχνουν το σταυρό μέσα. Πάμε με τα εξαπτέρυγα.

Τα παιδία τρία, τέσσερα, όσα θέλουνε να πέσουν στο νερό περιμένουν γύρω από τη δεξαμενή. Κάνει ο παπάς ότι ρίχνει το σταυρό και τελικά τον ρίχνει. Πιάνουν το σταυρό και μετά φεύγουν στα σπίτια τους και ντύνονται καλά. Έχουν ένα δίσκο και βάζουν απάνω βασιλικό και το σταυρό. Και έτσι όλα μαζί τα παιδιά που βούτηξαν γυρίζουν στα σπίτια και ψέλνουν το «Εν Ιορδάνη βαφτιζομένος ο Κύριος» και χαιρετάς εσύ τον σταυρό και τους δίνεις ένα μπαχτσίτσι.

Ε. Παπαδοπούλου

Βδ.

Τις αποκριές όλο το χωριό ντύνονταν καρναβάλια και γύριζαν στα σπίτια. Ήταν ντυμένοι αρκούδες, γέροι. Νέα παιδάκια ντύνονταν γέροι, γριές για να μην τους αναγνωρίζουν.

Κάνανε και παιχνίδια. Μαζευόταν όλο το χωριό και δένανε ένα αυγό με μια κλωστή κι αυτό κρεμόταν. Όλοι προσπαθούσαν α το πιάσουν με το στόμα τους και αυτό γύριζε γύρω-γύρω.

Δ. Τσίρκα

Βε.

Μετά το Πάσχα πενήντα μέρες, από την Ανάσταση μέχρι την Πεντηκοστή οι ψυχές των νεκρών λέει είναι έξω και την μέρα εκείνη της Πεντηκοστής με τα γράμματα που διαβάζουν στην εκκλησία όλοι πηγαίνουν πάλι πίσω. Και πάλι αυτή η φυλή ( από το Αλμαλί ), θυμάμαι παιδάκια ήμασταν και πηγαίναμε στο πηγάδι, είχαμε πηγάδια πρώτα έξω στο χωριό, και εκεί με τον καθρέφτη κοιτάζουνε και δήθεν βλέπανε τα πρόσωπα των νεκρών συγγενών που είχαν και έφευγαν και πήγαιναν ξανά πίσω οι ψυχές. Φώναζαν: Να, νάτος , νάτος, νάτος! Και γελούσανε. Τώρα κατά πόσο ήταν αλήθεια δεν γνωρίζω.

Ε. Παπαδοπούλου

 

Βζ.

Γιορτή του καλοκαιριού είναι του Αϊ-Γιάννη. Άναβαν φωτιές στα σταυροδρόμια και πηδούσαν από πάνω τα κορίτσια και τ’ αγόρια. Έπαιρναν αποβραδίς νερό και έπαιζαν κλήδονα. Ήταν το καλύτερο παιχνίδι για τα κορίτσια. Κάθε μια έβαζε κάτι δικό της μέσα στο κουτί με το νερό. Την Κυριακή μαζευόταν και έλεγε μια κοπέλα ντυμένη στα άσπρα ένα στιχάκι, προσπαθούσαν να είναι πάντα ωραίο, και μετά έβγαζαν ένα αντικείμενο και όποιας κοπέλας ήταν το αντικείμενο, ταίριαζε το στιχάκι.

Δ. Τσίρκα