Τελετουργίες από Π.Ε. ΡΟΔΟΠΗΣ, ΣΑΠΩΝ, Δ. ΜΑΡΩΝΕΙΑΣ-ΣΑΠΩΝ

ΕΘΙΜΑ ΛΑΙΚΟΥ ΕΟΡΤΟΛΟΓΙΟΥ
«Είχαμε πολλά έθιμα τα οποία εξακολουθούμε να τηρούμε και σήμερα. Τα
Χριστούγεννα τα ξεκινούσαμε εμείς σαράντα μέρες πριν που ξεκινούσε η νηστεία,
νηστεύαμε όλοι ακόμη και οι άνδρες τα παιδιά όχι. Θυμάμαι μικρή που περίμενα
πως και πώς να πούμε τα κάλαντα, χαιρόμασταν πάρα πολύ ως παιδιά και ως
μεγάλοι που μας τα λέγανε και μας τα λένε. Σαν παιδί μου άρεσε πολύ να βγαίνω
στους δρόμους και να λέω τα κάλαντα με τους φίλους και τους συμμαθητές μου και
να μας δίνουν γλυκά, φρούτα, κάστανα και όσοι είχαν λεφτά. Ο καθένας έδινε ότι
μπορούσε. Αλλά και αργότερα ως μεγάλη χαίρομαι όταν μου χτυπούν τα κουδούνια
τα παιδιά και μου λένε τα κάλαντα. Αυτό που με κάνει να γελώ πάντα είναι ότι τότε
αλλά και τώρα υπάρχουν κάποιοι πουπρούληδες που έρχονται να πουν τα κάλαντα
μόνοι τους και μετά έρχονται και με τους φίλους τους. Πρώτα Χριστούγεννα το
βράδυ με τους φίλους μαζευόμασταν και με συγγενείς και γλεντούσαμε τρώγοντας
αυτά που μαγειρεύαμε από το πρωί και πίνοντας. Χορεύαμε, τραγουδούσαμε
λέγοντας ιστορίες. Μετά περιμέναμε την Πρωτοχρονιά που έμπαινε το νέο έτος.
Την Παραμονή τα παιδιά έβγαιναν πάλι στους δρόμους, οι γυναίκες μαγείρευαν
από το πρωί ότι μπορείς να φανταστείς. Το βράδυ ξανά συγγενείς και φίλοι. Κάθε
οικογένεια είχε φτιάξει την δική πίτα, βασιλόπιτα και την κόβαμε σε τόσα κομμάτια
όσα τα άτομα της οικογένειας κόβαμε φυσικά για τον Χριστό και για το σπίτι. Βάζαμε νόμισμα στην πίτα και όποιος το πετύχαινε στο κομμάτι του θα ήταν ο τυχερός της χρονιάς. Την επόμενη μέρα το πρωί πηγαίναμε στο σπίτι των γιαγιάδων
μας, που έφτιαχναν τραπέζι. Ένα έθιμο που σήμερα πολλές οικογένειες δεν το κάνουν είναι το έθιμο του ροδιού. Παίρναμε ένα ρόδι και το πετούσαμε στο κατώφλι της πόρτας για μα σπάσει και να σκορπιστούν οι ρώγες, τότε ευχόμασταν
καλή χρονιά, ευτυχία, υγεία, αγάπη για όλη την χρονιά».
«Ένα άλλο χαρούμενο γεγονός που είχε αρχίσει να καθιερώνεται στις Σάπες ήταν το
καρναβάλι. Κάθε χρόνο στις απόκριες ράβαμε μόνες μας στολές για τα παιδιά αλλά
και για μας. Μαζευόταν στην πλατεία όλο το χωριό και κάναμε παρέλαση. Πολύ
ωραία ήταν κρίμα που έχει σταματήσει εδώ και χρόνια. Υπήρχαν άρματα με
διάφορα σχήματα και χρώματα. Όπως βλέπουμε στην τηλεόραση που γίνονται
τέτοια στην Πάτρα και στην Ξάνθη αλλά όχι τόσο μεγάλα και εντυπωσιακά. Την
Μεγάλη Δευτέρα όπου ξεκινούσε και η Σαρακοστή του Πάσχα φτιάχναμε την
λαγάνα, ταραμά και άλλα νηστίσιμα φαγητά και αν είχε αέρα βγαίναμε και
πετούσαμε χαρταετούς».
«Μετά περιμέναμε το Πάσχα. Νηστεύαμε και πηγαίναμε στην εκκλησία ειδικά την
Μεγάλη Εβδομάδα κάθε μέρα. Την Μεγάλη Πέμπτη το βράδυ οι γυναίκες
στολίζουμε τον επιτάφιο με τριαντάφυλλα, πασχαλιές και βιολέτες. Την επόμενη
μέρα την Μεγάλη Παρασκευή γινόταν η περιφορά του Επιταφίου. Το Σάββατο
πηγαίναμε το βράδυ στην εκκλησία περιμένοντας το Άγιο Φως και μετά την Κυριακή
κάναμε το τραπέζι μας, σουβλίζαμε αρνιά, βάφαμε τα αυγουλάκια και μαγειρεύαμε
όλοι μαζί. Μια βδομάδα πριν την Μεγάλη Βδομάδα γιορτάζαμε την ανάσταση του
Λαζάρου. Την ημέρα εκείνη τα κορίτσια οι λεγόμενες Λαζαρίνες έλεγαν τα κάλαντα.
Από την προηγούμενη μέρα μαζεύουν λουλούδια και στολίζουν τα καλαθάκια με τα
οποία από σπίτι σε σπίτι πηγαίνουν και τραγουδούν τα κάλαντα».
«Μία από τις ωραιότερες αργίες είναι η Πρωτομαγιά, που συνηθίζουμε να
μαζευόμαστε όλο το σόι σε κάποιο όμορφο τοπίο συνήθως στο δεντράκι που
ψήνουμε με χορούς και τραγούδια γλεντάμε και διασκεδάζουμε όλοι μικροί και
μεγάλοι. Μετά την Πρωτομαγιά γιορτάζει η εκκλησία μας. Η γιορτή αυτή είναι
επίσημη καθώς την ημέρα εκείνη τα σχολεία και τα μαγαζιά είναι κλειστά. Κάνουμε
αρτοκλασία στην εκκλησία. Και το βράδυ γινόταν περιφορά των εικόνων του Αγίου
Κων/νου και Ελένης. Ενώ την Παραμονή διοργανώνουμε πανηγύρια και ανάβουμε
φωτιές στο προαύλιο της εκκλησίας και τις πηδάμε. Γενικότερα σε κάθε γιορτή
τιμούμε τις παραδόσεις μας όπως και τον δεκαπενταύγουστο αφού πηγαίναμε στην
εκκλησία μαζευόμαστε και γιορτάζουμε όλοι μαζί. Όλες τις γιορτές και τα έθιμα μας
τα τιμάμε με τον τρόπο μας, με τον τρόπο με τον οποίο μεγαλώσαμε».

Αγγελική Ρεφειάδου