Τελετουργίες από Π.Ε. ΞΑΝΘΗΣ, ΚΙΜΜΕΡΙΩΝ, Δ. ΞΑΝΘΗΣ

Φραγκουλάνδη Αμαλία

Ακαδ. Έτος: 2002-2003

Εργασία στο μάθημα Λαογραφίας Ι του καθηγητή Μ. Βαρβούνη

Λαογραφική έρευνα Κιμμερίων, Ξάνθης

«Αρχίζαμε να νηστεύουμε από 15 Νοεμβρίου όπου και άρχιζε η Σαρακοστή. Η μαμά μου ήταν αυστηρή στα θέματα την νηστείας.

Την παραμονή των Χριστουγέννων, ετοιμάζαμε μαζί με τις αδελφές μου και τη μαμά μου, διάφορα φαγητά για την ημέρα των Χριστουγέννων, για την επόμενη μέρα δηλαδή. Όλες αυτές οι μυρωδιές, μας τρύπαγαν την μύτη, όμως δεν μπορούσαμε να φάμε λόγω της νηστείας, έπρεπε να κάνουμε υπομονή μια μέρα.

Την παραμονή, πηγαίναμε , νωρίς το πρωί, από σπίτι σε σπίτι για να πούμε τα κάλαντα και μας έδιναν ή φρούτα ή λεφτά ή ξυλοκέρατα. Το μεσημέρι ετοιμάζαμε τα φαγητά.

Το βράδυ της παραμονής μαζευόμασταν όλοι οι συγγενείς σ’ ένα σπίτι ώστε κουβεντιάζοντας να περάσει η βραδιά.

Το πρωί πηγαίναμε στην εκκλησία για να παρακολουθήσουμε τη Θεία Λειτουργία. Μόλις  τελείωνε κοινωνούσαμε. Μετά πηγαίναμε σπίτι, στρώναμε το τραπέζι και τηγάνιζε η μαμά χοιρινό κομματάκια και πίναμε κόκκινο κρασί.

Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς πάλι ετοιμάζαμε με τη μαμά μας διάφορα φαγητά και κυρίως κρεατόσουπα και βασιλόπιτα. Καλαντούσαμε και πάλι σε όλο το χωριό, από σπίτι σε σπίτι. Το βράδυ πάλι μαζευόμασταν όλοι οι συγγενείς και περιμέναμε τον καινούργιο χρόνο. Μόλις έμπαινε το νέο έτος, κόβαμε τις πίτες για να δούμε σε ποιόν θα πέσει το φλουρί.

Την παραμονή των Φώτων , όταν ήταν ο μικρός σταυρός, έτσι μας έλεγε η μαμά, έπρεπε την προηγουμένη μέρα να νηστέψουμε για να πιούμε τον αγιασμό, τον οποίο και κρατάγαμε μέχρι την επόμενη χρονιά. Ανήμερα των Φώτων ήταν ο μεγάλος αγιασμός ή ο μεγάλος σταυρός όπως έλεγε η μαμά όπου πάλι την προηγούμενη μέρα νηστεύαμε για να μπορέσουμε να πιούμε τον αγιασμό. Ανήμερα πηγαίναμε στο ποτάμι για να δούμε πως ρίχνουν τον σταυρό και αγιάζουνε τα νερά. Μερικοί έπεφταν μέσα στο ποτάμι  για να πιάσουν το σταυρό. Η μαμά μας έλεγε πως ο αγιασμός των Φώτων είναι όπως η Θεία Κοινωνία».

(Ουρανία Ελευθεριάδου)

«Τον Φεβρουάριο ή Μάρτιο γιορτάζαμε τις Απόκριες. Την Τσικνοπέμπτη γεμίζαμε στο πρόσωπο με μουτζούρες. Άντρες, γυναίκες , παιδιά και ηλικιωμένοι ντυνόταν μασκαράδες. Ακόμη, κάναμε επισκέψεις σε σπίτια γνωστών και αγνώστων. Το τελευταίο βράδυ της Αποκριάς είχαμε το κάψιμο του τζάρου. Την επόμενη η Καθαρά Δευτέρα . Μοσχοβολούσε ο τόπος , από τους μικρούς φούρνους , στα σπίτια όπου ψήνονταν η λαγάνα. Λαίμαργα τρώγαμε και τον χαλβά. Η περιοχή προς το βουνό γέμιζε με κόσμο. Άρχιζε η Σαρακοστή που κρατούσε 40 ημέρες, 40 ημέρες νηστείας.

Φτάναμε στην Μεγάλη Εβδομάδα. Κατάνυξη όλες τις μέρες στην εκκλησία. Την Μ. Παρασκευή είχαμε την περιφορά του Επιταφίου και το Μ. Σάββατο η Ανάσταση. Η νύχτα γινόταν μέρα από τα βαρελότα. Η μαγειρίτσα άχνιζε ζεστή στα πιάτα του βραδινού τραπεζιού.

Το Πάσχα βάζαμε τα καλά μας τα ρούχα. Τι καημός μη λερωθούν τα άσπρα παπούτσια. Το τσούγκρισμα των αυγών έδινε κ’ έπαιρνε. Οι σούβλες με τον οβελία στριφογύριζαν στις αυλές των σπιτιών.

Στις 2 Μαϊου , όλοι μαζευόμασταν στο εκκλησάκι της Ζωοδόχου Πηγής, που πανηγύριζε. Το βουνό ξαφνικά για μια ημέρα, άλλαζε ρυθμό από τις φωνές των πιστών και των πραματευτάδων.

Τον Ιούνιο μετά την Πεντηκοστή, η γιορτή του Αγίου Πνεύματος. Ξανά οι χωρικοί ξεχύνονταν στο δασάκι του βουνού. Όλη μέρα στο βουνό. Το μεσημέρι στρώναμε τα κιλίμια για φαγητό και ξεκούραση, μαζί με τους χωρικούς.

Τον Αύγουστο η μεγάλη γιορτή της Παναγίας. Ο Δεκαπενταύγουστος. Νωρίς το απόγευμα ανεβαίναμε στο λεωφορείο της γραμμής και αφού φτάναμε στην πόλη, με άλλο λεωφορείο πηγαίναμε στο μοναστήρι της Παναγίας της Αρχαγγελιώτισσας. Λαϊκό προσκύνημα από κόσμο που ερχόταν απ’ τις γύρω περιοχές. Τον Οκτώβριο στις 4, γιορτάζονταν και γιορτάζεται η απελευθέρωση της πόλης από τους Βούλγαρους, το 1913. Ποιήματα στο σχολείο, παρέλαση. Μετά από λίγες μέρες στις 28, νέα παρέλαση για τον εορτασμό του ΟΧΙ. Αργά το απόγευμα, από το διπλανό βουναλάκι, ένα κανόνι με στρατιώτες μας θύμιζε ότι είμαστε απόγονοι ηρώων. Οι ομοβροντίες των βλημάτων έκαναν τα παράθυρα των σπιτιών να τρίζουν και τα ζώα στην αυλή να μην ξέρουν που να κρυφτούν».

(Νικόλαος Φραγκουλάνδης)