Τελετουργίες από Π.Ε. ΞΑΝΘΗΣ, Δ. ΑΒΔΗΡΩΝ

ΣΥΔΙΝΗ

 

Αργυράκη Χριστίνα

Ακαδημαϊκό έτος: 2002-2003

Εργασία στο μάθημα : ¨Λαογραφία Ι (Εισαγωγή)¨, του κ. Μ. Βαρβούνη

Λαογραφική συλλογή στοιχείων από το χωριό Συδινή Ξάνθης

 

 

Β. Έθιμα του λαϊκού εορτολόγιου

α. Η Σαρακοστή πριν από τα Χριστούγεννα.

«Τότε όταν ξεκινούσε η νηστεία , νήστευε όλο το σπίτι για σαράντα μέρες. Κάναμε νηστίσιμα φαγητά , κρεμμύδια, γλυκό ρετσέλια. Περιμέναμε πότε θα έρθουν τα Χριστούγεννα για να φάμε κρέας.»

(Δουλγέρη Δέσποινα)

β. Το Δωδεκαήμερο (25 Δεκεμβρίου-5 Ιανουαρίου)

«Για τα Θεοφάνια τα παιδιά γύριζαν στο χωριό και λέγαν τα γκαλιόρα. Γυρνούσαν το βράδυ και τους δίναμε πέντε η δέκα δραχμές. Για τα Χριστούγεννα ετοιμάζαμε φαγητά. Κάναμε λουκάνικα από το γουρούνι που σφάζαμε , καβουρμά, μπάμπου, καπαμά. Φτιάχναμε και τσουρέκια. Για τρεις ημέρες γιορτάζαμε τα Χριστούγεννα , χορεύαμε έξω στον δρόμο με το γραμμόφωνο. Κανένας δεν πήγαινε στο χωράφι, όλοι ήταν σπίτι και γιόρταζαν. Το βράδυ της Πρωτοχρονιάς δεν περιμέναμε να αλλάξει ο χρόνος, γιατί ήμασταν κουρασμένοι. Την άλλη μέρα πηγαίναμε στην εκκλησία και κάναμε χρόνια πολλά. Μετά γυρνούσαμε σπίτι και κόβαμε την πίτα. Στην πίτα βάζαμε ένα φράγκο στη μέση για το σπίτι και βάζαμε σημάδια. Βάζαμε, καλαμπόκι, κριθάρι, για την κότα βάζαμε δυο ξυλάκια από την σκούπα, ένα ξυλάκι από το κλήμα και για τα βουβάλια κάρβουνο. Ο καθένας τύχαινε στο κομμάτι του και από κάτι και εκείνο έπαιρνε. Πριν κόψει την πίτα ο άντρας του σπιτιού, γυρνούσε το ταψί τρείς φορές. Δώρα δεν είχε όπως τώρα να μας φέρνουν τις γιορτές όταν ήμασταν μικρά. Για την εκκλησία που θα πηγαίναμε τα Χριστούγεννα η μάνα μας ετοίμαζαν ρούχα πιο μπροστά, έπλεκαν φούστες. Τότε ελέγαμε και τα κάλαντα την παραμονή των Χριστουγέννων. Μας έδιναν δυο δραχμές, μαζεύαμε καρύδια, πορτοκάλια, χαρούπια, αμύγδαλα, κάστανα, κουλουράκια. Τότε τέτοια μας έδιναν. Παίρναμε και καλάθι από το σπίτι για να τα βάλουμε μέσα και ένα ξύλο για τα σκυλιά».

(Δουλγέρη Δέσποινα)

δ. Απόκριες

«Τις αποκριές τα παιδιά ντυνόταν, φορούσαν σεντόνια, κουρελούδες, μαντήλες ή κάλτσες στο πρόσωπο. Γυρνούσαν και στα σπίτια και τα κερνούσαν καραμέλες. Τα παιδιά δεν μιλούσαν για να μην τα γνωρίσουν. Την ημέρα ο κόσμος γυρνούσε στο χωριό. Το βράδυ πήγαιναν νυχτέρι σε κάποιο σπίτι . Εκεί οι γυναίκες καθόταν χωριστά, οι άντρες χωριστά και τα παιδιά αλλού. Την ημέρα της αποκρεώς τρώγαμε κρέας».

(Δουλγέρη Δέσποινα)

 

ε. Κινητές εορτές .

Σαρακοστή Πάσχα, Πάσχα, μετά το Πάσχα ως την Πεντηκοστή.

«Όταν μπαίναμε στην Σαρακοστή του Πάσχα κανένας γάμος δεν γινόταν, ούτε γλέντι. Νηστεύαμε και πάλι όλοι στο σπίτι. Οι γυναίκες ό,τι δουλειά κι αν είχαν , αν είχαν αργαλειό , έπρεπε να τον τελειώσουν πριν μπει η Σαρακοστή , για να μην τον έχει μέσα σ’ αυτή. Τότε θεωρούσαν τη Σαρακοστή σαν μια Πασχαλιά. Καθαρίζαμε και τα σπίτια μας. Έχριζαν οι μάνες μας με το χώμα και στον ασβέστη το σπίτι. Έχριζαν και το πάτωμα, με το χώμα, το νερό, το άχυρο και την κοπριά από τα ζώα. Αν ήθελες να μπεις μέσα και κάτω ήταν υγρό, δεν είχε στεγνώσει , έβαζες κάτω μολόχες και πατούσες. Μετά ρίχναμε την ψάθα και την κουρελού. Κάθε Παρασκευή πηγαίναμε στους Χαιρετισμούς. Τα δώδεκα Ευαγγέλια πήγαιναν πετσέτες ή κάλτσες στον Χριστό. Με την εκκλησία τα δώδεκα τα Ευαγγέλια καθόταν τα κορίτσια όλο το βράδυ και στόλιζαν τον Επιτάφιο με άγρια λουλούδια, δακράκια που τα μάζευαν από τα χωράφια. Είχε και μωβ κρίνους. Αν δεν είχαν πολλά λουλούδια, έκοβαν άνθη  και από τα δέντρα, από την αχλαδιά. Όταν τον στόλιζαν , έψελναν κιόλας. Την Παρασκευή ο παπάς μετά την εκκλησία εκείνα τα λουλούδια μας τα μοίραζε. Το Σάββατο το βράδυ πηγαίναμε στην Ανάσταση. Κρατούσαμε και καφέ λαμπάδες. Την Παρασκευή το βράδυ γυρνούσαμε τον Επιτάφιο στο χωριό, πηγαίναμε μέχρι την πλατεία και γυρνούσαμε. Την Παρασκευή ζυμώναμε και τα τσουρέκια μας, την Κοκκινοπέμπτη βάφαμε τα αυγά μας. Ένα αυγό πήγαιναν στο χωράφι, ένα στο νεκροταφείο και ένα βάζαμε στο εικόνισμα. Όποιος ήθελα τα πήγαινε. Το Σάββατο γεμίζαμε το αρνί και το ρίχναμε στο φούρνο να το ψήσουμε. Την Κυριακή μετά την εκκλησία ερχόμασταν στο σπίτι και το τρώγαμε».

(Δουλγέρη Δέσποινα)

στ. Ακίνητες εορτές της άνοιξης.

«Στις 2 Μαϊου γιορτάζαμε την ανακομιδή του ιερού λειψάνου του Αγίου Αθανάσιου.  Τότε γιορτάζαμε και το πανηγύρι μας. Ερχόταν πολύς κόσμος για το πανηγύρι μας από τα άλλα χωριά. Ερχόταν με τα κάρα και έφερναν μαζί και το φαγητό τους, καθόταν κι έτρωγαν. Τα νταούλια όλη την ημέρα ντάμπουρ-ντάμπουρ χτυπούσαν. Το πρωί πηγαίναμε στην εκκλησία. Πήγαιναν στο μοναστήρι , κότες, αρνιά , ό,τι ήθελε ο καθένας. Μετά εκείνα τα έβγαζαν σε δημοπρασία. Τα νταούλια έπαιζαν στην αρχή στο μοναστήρι και μετά το βράδυ στην πλατεία. Ερχόταν οι κατσφέλοι έπαιζαν τα νταούλια, τις γκάιντες, μάζευαν λεφτά. Το πρωί στην εκκλησία όποιος είχε τάμα και ήθελε πήγαινε άρτο στον Άγιο Αθανάσιο».

(Δουλγέρη Δέσποινα)

ζ. Γιορτές του καλοκαιριού

«Τότε για τον Δεκαπενταύγουστο νηστεύαμε για δεκατέσσερις ημέρες. Κάθε βράδυ πηγαίναμε στην εκκλησία, στην παράκληση της Παναγίας. Περιμέναμε να ‘ρθει εκείνη η μέρα για να φάμε κρέας. Ετοιμάζαμε σούπες, πίτες. Τότε δεν είχε μπριζόλες το γουρούνι, ήταν τα Χριστούγεννα».

(Δουλγέρη Δέσποινα)