Τελετουργίες από Π.Ε. ΞΑΝΘΗΣ, Δ. ΤΟΠΕΙΡΟΥ

ΔΕΚΑΡΧΟ

ΕΡΓΑΣΊΑ ΣΤΗ ΛΑΟΓΡΑΦΊΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΛΛΟΓΉ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟΎ ΥΛΙΚΟΎ

Εξεταζόμενος τόπος: Δέκαρχο

Πόλη: Ξάνθη

Δήμος: Τοπείρου

Β) Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου

Απ’ την μέρα των Χριστουγέννων ερχόταν τα παγανά , δεν έβγαιναν ο κόσμος όλη τνύχτα κι δεν άφναν φαϊ ξεκούπωτο γιατί θα το ¨μαγάρζαν¨ (βρώμιζαν) τα παγανά και το καντήλ’ έκαιγε ούλη τ’ νύχτα για να μην παένουν στο σπίτι. Τν’ Πρωτοχρονιά , μόλις άλλαζε ο χρόνος, ζύβαγαν ( έσβηναν ) τα φώτα κι άναβαν καινούργιο τν’ αυγή κι η νοικοκυρά έπαιρνε, βούτυρο , τυρί και τα ‘ρχνε στ’ βρύση να τρέχουν τα καλά όπως το νιρό. Εύχονταν καλή χρονιά , χρόνια πολλά κι’ έβαναν στ’ φωτιά ένα πράσινο πουρνάρι κι έλεγαν : ¨αρνιά, κατσίκια, νφάδες, γαμπροί,  κι ούλα τα καλά να ‘χουμε ¨, κι κέρναγαν στραγάλια, σταφίδες, σύκα, χαρούπια, καραμέλες. Ν’ αυγή , τα φώτα, πριν παν στην εκκλησία, έπλεναν το καντήλι, και τσ’ κόνες για να τα καθαρίσουν απ’ τα παγανά.

Στσ’ δυο Φλεβάρη γιορτάζουμε την Υπαπαντή του Κυρίου, εκειν’ τν’ μέρα άμα έβρεχε έλεγαν οι αγρότες, ¨ Παπαντή καλοβρεμένη η κοφίνα γεμισμέν ¨ δηλαδή θα γένονταν τα σπαρτά τον κατακαλόκαιρο κι θα να ‘χει χορτάρια για τα πρό'τα. Ύστερα στσ’ τρείς Φλεβάρη είναι τ’ Αγίου-Συμεών, τν’ μέρα αυτήν , ήταν για τσ’ γκαστρωμένες , δηλαδή, δεν έπιαναν μαχαίρι, δεν έτρωγαν ελιές. Γενικά δεν έκαναν τίποτα, για να μην έχει το παιδί ¨σμάδι¨ ( σημάδι ).

Στα’ 24 Ιούνη, γιόρταζαν το Γενέθλιον Προδόμου κλείδωναν τότε, ένα κορίτσι πάηγε στ’ βρύσ’ με το κακάβι, έβανε νιρό κι ύστερα μαζώνονταν ούλα τα κορίτσια που ‘χαν ούλες από ένα κακάβι, κι έριχναν μέσα λουλούδια-ματσάκια , κι οποιανής τράβαγαν πρωτ’ αυτήν θα παντρευόταν.