Τελετουργίες από Π.Ε. ΞΑΝΘΗΣ, ΩΡΑΙΟΥ, Δ. ΜΥΚΗΣ

ΣΥΛΛΟΓΉ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟΎ ΥΛΙΚΟΎ

ΤΟΥ «ΩΡΑΊΟΥ ΞΆΝΘΗΣ»

ΤΗΣ ΦΟΙΤΉΤΡΙΑΣ : ΜΑΡΙΝΈΛΑ ΔΉΜΗΤΡΑΣ

Α’ ΕΞΑΜΉΝΟΥ ΤΟΥ ΤΜΉΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΊΑΣ ΚΑΙ ΕΘΝΟΛΟΓΊΑΣ

ΚΑΘΗΓΗΤΉΣ: Μ.Γ. ΒΑΡΒΟΎΝΗΣ

ΧΡΌΝΟΣ ΣΥΛΛΟΓΉΣ: 2001-2002

Β’ Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου

Η πρώτη γιορτή είναι το Ραμαζάνι, που μπορεί να παραλληλιστεί με τη Σαρακοστή των Χριστιανών μόνο που στους Μουσουλμάνους είναι 30 ημέρες της νηστείας. Σύμφωνα με τη νηστεία από τις 5 το πρωί ως τις 5 το απόγευμα δεν τρώει κανείς τίποτα, ούτε νερό, ούτε τσίχλα. Απαγορεύεται το κάπνισμα και η σωματική επαφή. Αν είναι ανάγκη να πάρει κάποιος φάρμακο ή να κάνει κάποια ένεση, δεν νηστεύει για όσες μέρες παίρνει το φάρμακο.

Αργότερα μετά το Μπαϊράμι νηστεύουν όσες μέρες δεν νήστεψαν. Το ίδιο συμβαίνει και με τις γυναίκες που έχουν την έμμηνα (που είναι αδιάθετες) , ή είναι έγκυες ή ακόμα θηλάζουν μωρό. Ούτε αυτές νηστεύουν και απαγορεύεται να πάνε στο τζαμί.

Η έναρξη και η λήξη της νηστείας το πρωί και το βράδυ αντίστοιχα γίνεται με προειδοποιητικό ήχο που κάνει κάποιος από το χωριό με ένα νταούλι. Αυτός γυρίζει όλο το χωριό με το νταούλι και προειδοποιεί για την έναρξη και την λήξη της νηστείας. Όταν λήξει η νηστεία μπορεί ο καθένας να φάει και να πιεί ό,τι και όσο θέλει.

Μετά το φαγητό γίνεται η μεγάλη ομαδική προσευχή στο τζαμί.

Παραδείγματος χάρη ανεβοκατέβαιναν 33 φορές τις σκάλες του τζαμιού για να είναι καλά αυτός που το κάνει. Έπειτα αρχίζει η προσευχή.

Οι γυναίκες και οι άντρες πηγαίνουν με διαφορά ώρας στο τζαμί. Πρώτα πηγαίνουν οι γυναίκες και κάθονται σε ξεχωριστό χώρο από τους άνδρες και έπειτα ακολουθούν οι άνδρες.

Τρόπος προσευχής: Όλοι είναι στραμμένοι προς την Μέκκα , στέκονται όρθιοι με τα χέρια σταυρωμένα , οι γυναίκες στο στήθος και οι άνδρες κάτω από το στήθος. Στην πρώτη αυτή στάση λένε ορισμένες προσευχούλες. Έπειτα γονατίζουν στο χαλί λέγοντας πάλι κάποια προσευχή. Μετά κάνουν μετάνοιες, σταματούν σηκώνονται και ξανακάνουν το ίδιο πράγμα πολλές φορές.

Επειδή ακριβώς με τις μετάνοιες ακουμπούν το μέτωπο τους στο χαλί πριν μπει κανείς στο τζαμί βγάζει τα παπούτσια του, γιατί τα παπούτσια δεν είναι καθαρά και πατώντας στο χαλί μεταφέρονται οι ακαθαρσίες στο χαλί, όπου αργότερα θα γίνουν οι μετάνοιες. Για τον ίδιο λόγο οι κάλτσες και τα πόδια θα πρέπει να είναι κι αυτά καθαρά. Ακόμα δεν κάνει να φάει κάποιος σκόρδο και να πάει στο τζαμί. Δεν επιτρέπεται.

Έξω από το τζαμί υπάρχουν παπουτσοθήκες , όπου βάζουν  τα παπούτσια τους . Αν κάποιος πάρει καταλάθος τα παπούτσια του άλλου τα επιστρέφει αμέσως μόλις το καταλάβει.

Με τη λήξη της νηστείας 30 ημερών γιορτάζεται το Μπαϊράμι . Επειδή τα παιδιά πήγαιναν και πηγαίνουν από γείτονα σε γείτονα και από σπίτι σε σπίτι λέγοντας χρόνια πολλά και μαζεύοντας γλυκά, καραμέλες και χρήματα, ονομάστηκε Seker Bayrami ( Σεκέρ μπαϊράμι ) ή Ραμαζάν Μπαϊραμά , δηλαδή γιορτή της Σαρακοστής.

Η διαδικασία κατά την οποία τα παιδιά την παραμονή μάζευαν τα γλυκά ονομάζεται «Ναμαζ».

Το δεύτερο Μπαϊράμι, είναι το ( Κουρμπάν Μπαϊράμι ) Kurban Bayrami, μετά από 70 ημέρες από το Seker Bayrami.

Σ’ αυτό το Μπαϊράμι όσες οικογένειες είχαν την δυνατότητα θυσίαζαν δώρα και ένα μέρος το κρατούσαν οι ίδιοι και το άλλο το μοίραζαν στους φτωχούς ή όσους δεν είχαν την δυνατότητα να σφάζουν, ακόμα και σε χριστιανούς.

Τα δέρματα των ζώων , τα μάζευε το τζαμί , τα πουλούσε και έπαιρνε τα χρήματα. 

Τα ζώα πρέπει οπωσδήποτε να σφαγιαστούν , δεν μπορεί κανένας να δωρίσει ζώο σε κάποιον , που δεν έχει κι αυτός να το θυσιάσει. Δεν είναι σωστό και δεν επιτρέπεται από την θρησκεία .

Τα ζώα τα σφάζουν συνήθως στις αυλές των σπιτιών και γίνεται για το καλό του σπιτιού και της οικογένειας.

( Καραντάμ Φαϊκ )