Τελετουργίες από Π.Ε. ΞΑΝΘΗΣ, ΑΒΔΗΡΩΝ, Δ. ΑΒΔΗΡΩΝ

Εργασία στο μάθημα της Λαογραφίας

Επιμέλεια: Εύβοια Οργαντζίδου

Καθηγητής : Εμ. Βαρβούνης

Τμήμα : Γλώσσας , φιλολογίας και πολιτισμού παρευξείνιων χωρών

            Α’ εξάμηνο

Κομοτηνή 2001

Πνευματικός Βίος

Α. Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου

-Η Σαρακοστή πριν τα Χριστούγεννα:

Σχεδόν όλοι νηστεύουν, ενώ τα παιδιά κανονίζουν από νωρίς τις παρέες για τα κάλαντα. Δεν στόλιζαν ούτε χριστουγεννιάτικο δέντρο , ούτε καράβι. Την παραμονή τα παιδιά πήγαιναν από πόρτα σε πόρτα λέγοντας τα κάλαντα και οι νοικοκύρηδες τους κέρναγαν κουλούρια, γλυκίσματα, φρούτα κ.α. Σπίτι μένουν οι γυναίκες και αρχίζουν να ετοιμάζουν  το γιορτινό τραπέζι στο οποίο μαζευόταν όλη η οικογένεια. Παρόμοια είναι και τα έθιμα της Πρωτοχρονιάς.

-         Το Δωδεκαήμερο:

Εκτός από τα Χριστούγεννα και την Πρωτοχρονιά περιλαμβάνει τα Θεοφάνια, τότε αγιάζουν τα νερά για να φύγουν οι καλικάντζαροι.  Ο παπάς φώτιζε τα νερά και έπειτα γύριζε από όλα τα σπίτια του χωριού και τα φώτιζε. Την ίδια μέρα οι αγρότες έριχναν αγιασμό στα χωράφια για να είναι γόνιμα. Είναι καλό σημάδι αν παγώσει ο σταυρός, αυτός που τον πιάνει (στην θάλασσα) είναι τυχερός, αξιέπαινος και ευλογημένος. Γενικά κατά τα Δωδεκαήμερα δεν έβγαζαν έξω την στάχτη του τζακιού  απ’ τα σπίτια, αλλά την μάζευαν και την άπλωναν γύρω απ’ τα σπίτια παραμονή των φώτων για να διώχνουν τα φίδια.

-Γιορτές του Φλεβάρη :

Οι τρείς πρώτες μέρες αυτού του μήνα είναι σημαδιακές για τους αγρότες και τις εγκύους  [Ο Αϊ Τρύφωνας είναι προστάτης των αμπελιών , κάνουν αρτοκλασία και αγιασμό που ρίχνουν στο αμπέλι] . [Ο Άγιος Συμεών ο οποίος ¨σημαδεύει¨ τα παιδιά αν οι έγκυες δουλέψουν ή κάνουν κάτι].

-Απόκριες :

Τότε οι Απόκριες δεν γιορτάζονταν με κομφετί και σερπαντίνες. Άναβαν  μεγάλες φωτιές καίγοντας κοφίνια και τα παιδιά περνούσαν από πάνω. Γενικά τα παιδιά έπαιζαν διάφορα παιχνίδια. Η οικογένεια έπειτα μαζευόταν σπίτι και ακολουθούσε φαγοπότι και γλέντι [ και την Τσικνοπέμπτη γλεντούσαν και έκαιγαν τους φελούς απ’ τα μπουκάλια και μουντζούρωναν ο ένας τον άλλον].

-Καθαρά Δευτέρα

Οι γυναίκες έτριβαν / έπλεναν όλα τα μαγειρικά σκεύη για να φύγει όλο το λίπος ή τα ίχνη κρέατος, μιας και αρχίζει η Σαρακοστή του Πάσχα. Πετούν όσα φαγητά δεν είναι νηστήσιμα . Ακολουθούσε γλέντι στην πλατεία του χωριού με νηστήσιμα φαγητά και άφθονο κρασί. Την ίδια ημέρα τα τελευταία χρόνια, στο λιμάνι των Αβδήρων μαγειρεύεται με παραδοσιακό τρόπο η φασολάδα και άλλα νηστήσιμα φαγητά και μοιράζονται στους παρευρισκόμενους. Ακολουθεί διαγωνισμός για το πέταγμα του αετού και γλέντι.

-Το Πάσχα:

Θεωρούνταν από παλιά η πιο σημαντική στιγμή του Χριστιανισμού και την τιμούσαν με ευλάβεια. Κρατούσαν την νηστεία, πήγαιναν στην εκκλησία και πρόσεχαν την συμπεριφορά τους όπως άρμοζε. Την Κυριακή του Πάσχα γύριζαν σούβλες και τσούγκριζαν βαμμένα αυγά . Τα ψίχουλα και τα τσόφλια των σπασμένων αυγών τα έριχναν στα αμπέλια για να προστατευτούν από το χαλάζι . Από την Μ. Πέμπτη μέχρι και τα 40 της Πασχαλιάς  δεν επιτρεπόταν να βράσουμε ή να δώσουμε άσπρα αβγά. Αν είναι ανάγκη τότε απαραιτήτως υπάρχει μαζί και ένα κόκκινο . Στο διάστημα αυτό κάθε Πέμπτη βάφουνε αυγά. Αυτές τις Πέμπτες δεν απλώνουν άσπρα ρούχα. Της Αναλήψεως έβαζαν καθρέφτη πάνω από τα πηγάδια και περίμεναν να δούνε αγαπημένα τους πρόσωπα που έχουν πεθάνει.

-Γιορτές της άνοιξης :

Την πρώτη του Μάρτη έβαζαν βραχιολάκι πλεγμένο από άσπρη και κόκκινη κλωστή στον καρπό για να μην καούν από τον ήλιο. Την Πρωταπριλιά έκαναν πλάκες και έλεγαν ψέμματα.

-Γιορτές του καλοκαιριού :

Του Προφήτη Ηλία έκαναν ¨κουρμπάνι¨, θυσία ζώου για την υγεία του χωριού. Εκείνη την ημέρα κουβαλούσαν τα δεμάτια από τον θέρο . Της Αγίας Παρασκευής γινόταν μεγάλο στην θάλασσα. Τρείς μέρες άφηναν τις δουλειές τους και έμεναν σε πρόχειρα καλυβάκια που έχτιζαν στην άμμο. Υπήρχαν οργανοπαίχτες κάθε βράδυ. Μ’ αυτό τον τρόπο ξεκουράζονταν ο κόσμος από τις γεωργικές εργασίες. Την ημέρα της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος φέρνουν τα πρώτα σταφύλια στην εκκλησία και ο παπάς τα ευλογεί.

Στην Αποκεφάλιση του Ιωάννη Προδρόμου Βαπτιστή δεν έκοβαν τίποτα , γιατί ήταν σαν να αποκεφαλίζουν τον Άγιο.

-         Της Αγίας Βαρβάρας κάνουν μια παραδοσιακή γλυκή σούπα την ¨βαρβάρα¨ και μοιράζουν στο χωριό.