Τελετουργίες από ΝΕΑΣ ΚΑΡΒΑΛΗΣ, Δ. ΚΑΒΑΛΑΣ, Π.Ε. ΚΑΒΑΛΑΣ

Β. ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΛΑΙΚΟΥ ΕΡΤΟΛΟΓΙΟΥ

α. Η ΣΑΡΑΚΟΣΤΗ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ
Τη Σαρακοστή πριν από τα Χριστούγεννα νηστεύουν και τις σαράντες μέρες, τις καθημερινές έκτος από το Σαββατοκύριακο.
(Παπαχρήστου Μαρία)

β. Το δωδεκαήμερο (25 Δεκεμβρίου-5 Ιανουαρίου)

Τα Χριστούγεννα το πρωί κοινωνούσαν. Παραμονή των Θεοφανείων, στις 5 Ιανουαρίου, το πρωί στις 5 χτυπούσε η καμπάνα και πήγαιναν στην εκκλησία και έπαιρναν το μικρό αγιασμό. Έπιναν τον αγιασμό και τον έφερναν στα σπίτια τους, ράντιζαν τα ζώα, τον κήπο και τα χωράφια τους. Κρατούσαν και αγιασμό σε μπουκαλάκια δίπλα στο εικονοστάσι όλο τον χρόνο. Τα παιδιά λέγανε τα κάλαντα των φώτων όλο το πρωί. Άλλα παιδιά συνήθιζαν να ντύνονται «Σάγια». Φορούσαν μια μεγάλη κιλότα μέχρι το λαιμό, βάζουν κι ένα ζευγάρι κέρατα στο κεφάλι και κρεμούσαν κουδούνια στα ρούχα τους και φωνάζανε: ‘ήρθε η Σάγια, την άκουσες;’. Όλη τη μέρα νηστεύανε, συνήθως τρώγανε φακές, φασόλια, τουρσί, κομπόστες και ζύμωναν τις πίτες των Θεοφανείων. Το βράδυ στην αυλή της εκκλησίας ανάβανε φωτιά που τη λέγανε ‘κελεμέν’. Όλοι από νωρίς φέρνανε ξύλα κι ο παπάς ρωτούσε, ποιος θέλει να ανάψει τη φωτιά και τι προσφέρει στην εκκλησία. Ο καθένας έδινε ό,τι μπορούσε, αυτός που έδινε τα πιο πολλά άναβε τη φωτιά. Όταν άναβαν τη φωτιά τραγουδούσαν και χόρευαν γύρω από αυτή. Αν ο καπνός της φωτιάς πήγαινε προς την Ανατολή, τότε η σοδειά θα ήταν καλή, αν πήγαινε σε άλλη κατεύθυνση, μόνο τα σπίτια που βρίσκονταν εκεί θα είχαν καλή σοδειά. Άλλοι έπαιρναν ξύλα από την φωτιά, μάζευαν τη στάχτη και την έβαζαν πίσω από το Ιερό. Την άλλη μέρα, των Φώτων, έπιναν το μεγάλο αγιασμό και ειδικά οι άρρωστοι αφού είχαν νηστέψει το λάδι την προηγούμενη. Το πρωί πήγαιναν στην εκκλησία και μετά γινόταν πομπή προς το λιμανάκι, γινόταν ο καθαγιασμός των υδάτων με τη ρήψη του σταυρού. Όσοι βουτούσαν στα νερά, μετά γυρνούσαν τα σπίτια έλεγαν τα κάλαντα και μάζευαν λεφτά. Ο παπάς το ίδιο απόγευμα ξεκινούσε με τον αγιασμό και το σταυρό για να ευλογήσει τα σπίτια, αν δεν προλάβαινε συνέχιζε και την άλλη μέρα.
(Παπαχρήστου Μαρία)

γ. Γιορτές του Φεβρουαρίου
Την πρώτη του Φλεβάρη, του Αγίου Τρύφωνα, οι αγρότες πήγαιναν στην εκκλησία, έκαναν την δοξολογία τους, στο τέλος της λειτουργίας κερνούσαν τον κόσμο και το βράδυ μαζεύονταν στο καφενείο και γλεντούσαν. Την τελευταία βδομάδα του Φλεβάρη είναι της Τυρινής και τρώγαμε μόνο γαλακτοκομικά, καθόλου κρέας.
(Παπαχρήστου Μαρία)

δ. Απόκριες 

Την τσικνοπέμπτη μαζεύονταν στα σπίτια και γλεντούσαν. Τα παιδιά ντύνονταν καρναβάλια αι γυρνούσαν τα σπίτια.
(Παπαχρήστου Μαρία)

ε. Κινητές εορτές: Σαρακοστή Πάσχα, Πάσχα, μετά το Πάσχα ως την Πεντηκοστή.
Την καθαρά Δευτέρα πετούσαμε χαρταετό, τρώγαμε φασόλια αλάδωτα, λαγάνα, ελιές και χαλβά. Οι νοικοκυρές έπλεναν τις κατσαρόλες τους με στάχτη και άμμο, για να φύγουν τα λίπη, επειδή ξεκινούσε η νηστεία. Όλη τη Σαρακοστή νήστευαν.
Την Μεγάλη Εβδομάδα έκαναν πιο αυστηρή τη νηστεία, δεν έτρωγαν ούτε λάδι. Την Μεγάλη Δευτέρα άσπριζαν τα σπίτια τους, τις αυλές και τα δέντρα τους. Την Μεγάλη Τετάρτη δεν κάνουν δουλείες. Την Μεγάλη Πέμπτη το πρωί σηκώνονταν οι νοικοκυρές, άναβαν το καντήλι τους, έκαναν την προσευχή τους κρεμούσαν ένα κόκκινο πανί έξω από το σπίτι και έβαφαν τα κόκκινα αυγά. Το βράδυ τα πήγαιναν στην εκκλησία και τα συγκέντρωναν όλα μπροστά στο ιερό. Τα αυγά που πήγαινε η κάθε οικογένεια ήταν όσα τα μέλη της και ένα ακόμα για το εικονοστάσι. Οι νοικοκυρές τα έβαζαν μέσα σ’ ένα σακουλάκι μαζί με λίγο αλάτι, αλεύρι και ζάχαρη. Τα αυγά έμεναν στην εκκλησία μέχρι το βράδυ της Ανάστασης. Τη Μεγάλη Πέμπτη το βράδυ ξενυχτούσαν οι κοπέλες και στόλιζαν τον Επιτάφιο, όλοι έφερναν από το σπίτι τους λουλούδια. Οι μεγάλες γυναίκες όλο το βράδυ έψελναν στα τούρκικα. Την Μεγάλη Παρασκευή πάλι δεν έκαναν δουλείες. Μετά την αποκαθήλωση, όλοι έπρεπε να περάσουν κάτω από τον Επιτάφιο. Το βράδυ γινόταν η περιφορά του Επιταφίου στο χωριό και οι κοπέλες έψελναν τη ‘Ζωή εν Τάφω’. Το Μεγάλο Σάββατο πήγαιναν στην εκκλησία, κρατούσαν όλοι κεριά.
Μετά την λειτουργία, ο παπάς διάβαζε μια ειδική ευχή για τα αυγά και μετά τα έπαιρναν στο σπίτι τους. Κρατούσαν ένα αυγό όλο το χρόνο στο εικονοστάσι, το οποίο δεν σάπιζε. Αν συνέβαινε κάτι κακό το βάζουν έξω από το σπίτι για γούρι. Στο σπίτι έτρωγαν κοτόσουπα και τσούγκριζαν τα αυγά. Την άλλη μέρα έτρωγαν σκεμπέ γεμιστό.
Του Αγίου Γεωργίου πηγαίναμε στο διπλανό χωριό, τη Λεύκη, που γιόρταζε η εκκλησία και μετά τρώγαμε και πίναμε στα πλατάνια. Το ψυχοσάββατο κάναμε κόλλυβα και πηγαίναμε στα νεκροταφεία.
Το δεκαπενταύγουστο νηστεύαμε δεκαπέντε μέρες πριν και μετά κοινωνούσαμε.
Του Σταυρού γίνεται η περιφορά του μέσα στην εκκλησία και ο κόσμος προσκυνάει ένα κομμάτι ξύλου που έχουμε στο χωριό και κάναμε νηστεία.
(Παπαχρήστου Μαρία)
Των Αγίων Θεοδώρων δίναμε να φάνε και οι κότες διαβασμένα κόλλυβα για να κλωσήσουν. Του Ευαγγελισμού τρώγαμε πάντα ψάρι.
(Αλεξίου Βασιλική)
Στις 24 Ιουνίου, του Αϊ Γιάννη του Κλήδονα γιόρταζε όλο το χωριό, ανάβανε φωτιές στις γειτονιές και πηδούσαν από πάνω.
(Παπαχρήστου Μαρία)