Τελετουργίες από ΚΥΠΡΙΝΟΣ, Δ. ΟΡΕΣΤΙΑΔΟΣ, Π.Ε. ΕΒΡΟΥ
Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου
Α. Η σαρακοστή πριν από τα Χριστούγεννα
«Πριν από τα Χριστούγεννα οι χωριανοί νήστευαν για 40 μέρες (κυρίως οι γυναίκες). Από την γιορτή του Αγίου Φιλίππου μέχρι την παραμονή των Χριστουγέννων (14 Νοεμβρίου – 24 Δεκεμβρίου) νήστευαν όλοι οι άντρες (και οι ηλικιωμένοι) και τα μικρά παιδιά».
Β. Το Δωδεκαημερο (25 Δεκεμβρίου – 5 Ιανουαρίου)
«Τα Χριστούγεννα ήταν οικογενειακή γιορτή. Μαγειρεύαμε κρέας συνήθως χοιρινό με λάχανο τουρσί ή πράσο και μαζεύονταν όλοι γύρω απ τον σαρρά. Γενικά, το Δωδεκαημερο αυτό ήταν δεκαήμερο «». Τρεις ημέρες των Χριστουγέννων οι συγγεν κρεατοφαγίας είς πήγαιναν επισκέψεις σε συγγενείς που γιόρταζαν. Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς οι μέναμε ξάγρυπνοι για να μπει καλά ο καινούριος χρόνος. Παράλληλα, παίζαμε εικοσιφία και κόβαμε την βασιλόπιτα. Τις επόμενες μέρες μέχρι τις 5 Ιανουαρίου πηγαίναμε επισκέψεις σε συγγενείς που γιόρταζαν για να τους ευχηθούμε χρόνια πολλά για την αναμνηστική τους εορτή και για να τους δώσουμε ευχές για καλή χρονιά.
Δ. Απόκριες
«Από την πρώτη Κυριακή της αποκριάς τα παιδιά ντύνονταν μασκαράδες, που τους έλεγαν *καρνάβαλους» και γυρνούσαν από σπίτι σε σπίτι σε όλο το χωριό. Το ίδιο γινόταν και την δεύτερη Κυριακή μόνο που τότε ντύνονταν και οι μεγαλύτερης ηλικίας. Στα σπίτια που πήγαιναν τους έδιναν φρούτα, αυγά και οι πλουσιότεροι γλυκά και καραμέλες.
Την Καθαρή Δευτέρα, ο «Μπέης» του χωριού (που είχε μεγάλη περιουσία) περνούσε από σπίτι σε σπίτι και μάζευε χρέη των κατοίκων».
Ε. Κινητές εορτές (Σαρακοστή Πάσχα, Πάσχα, μετά το Πάσχα ως την Πεντηκοστή)
«Μία εβδομάδα πριν από την μεγάλη βδομάδα οι νοικοκυρές καθάριζα με τα σπίτια μας και ασβεστώναμε την αυλή. Η βδομάδα αυτή ονομαζόταν «παστροβδομάδα». Το Σάββατο του Λάζαρου γυρνούσαμε οι λεγόμενες Λαζαρίνες, κορίτσια ντυμένα παραδοσιακά, από σπίτι σε σπίτι.
Την Κυριακή Των Βαΐων φτιάχναμε μια κούκλα από κουρέλια πάνω σε ένα ξύλινο σταυρό. Άλλες φορές την ντύναμε παραδοσιακά και γυρνούσαμε σε όλα τα σπίτια του χωριού, τραγουδούσαμε το παρακάτω τραγούδι:
«Βάγια, βάγια του βαγιώ
Ώσπου να ‘ρθει η Πασχαλιά
Μι τα κόκκινα τ’ αυγά
Μες του φούρνου του ψουμί
Κι στη σούβλα το τσιτσί (κρέας)
Τρώνι γάτες και γατοί
Τρων’ παπάδες παπαδιές
Με τις κόκκινες ποδιές.
Τρώνε ψάρι και κολιό.
Και την άλλη Κυριακή τρων το κόκκινο τ’ αυγό
Μαρή ψηλή, Μαρή κοντή
Μαρή μαυροματούσα, όταν θα πας στην εκκλησία
Χίλια στολίδια βάζεις, βάζεις τον ήλιο πρόσωπο
Και το φεγγάρι στήθη, βάζεις και τον αδιαδαρο καθάριο δαχτυλίδι».
Οι νοικοκυρές έβγαιναν και έδιναν χρήματα και δώρα. Την μεγάλη Δευτέρα, Τρίτη, Τετάρτη όλοι πηγαίναμε στην εκκλησία (το βράδυ και το πρωί). Την μεγάλη Πέμπτη ή κόκκινη Πέμπτη, βάφουμε τα αυγα, συνήθως με κρεμμυδόφυλλα και βγάζαμε έξω ένα κόκκινο πανί. Το βράδυ πηγαίναμε στην εκκλησία, ακούγαμε τα 12 Ευαγγελία και στη συνέχεια ξενυχτούσαμε τον νεκρό Χριστό. Την μεγάλη Παρασκευή όλο το χωριό πενθούσε. Ο κόσμος πήγαινε στην εκκλησία, περνούσε κάτω απ τον επιτάφιος και άφηνε μερικά λουλούδια. Το βράδυ γινόταν η περιφορά του επιταφίου γύρω από τον εκκλησία και συγχρόνως η καμπάνα χτυπούσε πένθιμα. Το μεγάλο Σάββατο αγοράζαμε άσπρες λαμπάδες, βάφαμε κόκκινα αυγά και φτιάχναμε κουλούρια. Το Πάσχα οι νονοί πήγαιναν στα βαφτιστήρια τους λαμπάδες, κουλούρια και παπούτσια. Ετοιμάζαμε γλέντι στο σπίτι και καλούσαμε τους συγγενείς ή τους κουμπάρους μας».
ΣΤ. Ακίνητες εορτές της άνοιξης
«Την 1 του Μάρτη στο χωριό ανάβαμε μεγάλες φωτιές και πηδούσαμε τρεις φορές από πάνω για να μην κάψει ο Μάρτης. Για τον ίδιο λόγο φορούσαμε στα χέρια μας, όταν ήμασταν παιδιά, βραχιόλια φτιαγμένα από άσπρη και κόκκινη κλωστή, τα «μαρτακια». Όταν κοιτούσαμε πελαργό, τον βγάζαμε και τον βάζαμε κάτω από μια πέτρα, κάνοντας μια ευχή. Αν μετά από μια εβδομάδα έβγαιναν μυρμήγκια κάτω απ την πέτρα, η ευχή μας θα πραγματοποιούνταν. Στις 35 Μαρτίου (του Ευαγγελισμού) τρώγαμε ψάρι και μπακαλιάρο και παρακολουθούσαμε τις σχολικές δραστηριότητες (παρέλαση – σχολίων εορτή) εξαιτίας της ημέρας. Την 1 Απριλίου (Πρωταπριλιά) συνηθίζαμε να λέμε πρωταπριλιάτικα ψέματα και όταν κάποιος τα πίστευε τον κοροϊδεύαμε».
Ζ. Γιορτές καλοκαιριού.
«Στις 20 Ιουλίου γιόρταζε ένα μικρό εκκλησάκι μεταξύ του Κυπρίνου και του Θεραπιού και οι κάτοικοι και απ τα δύο χωριά πηγαίναμε να το προσκυνήσουμε ανήμερα της ονομαστικής εορτής. Από τις 4-6 Αυγούστου το χωριό έκανε πανηγύρι προς τιμήν του Αι Σωτήρα. Σφάζαμε ζωντανά και τρώγαμε και πίναμε 3 μέρες ασταμάτητα. Την μέρα του Δεκαπενταύγουστου (15 Αυγούστου) αλλά και την παραμονή της εορτής όλοι πηγαίναμε στην εκκλησία και στη συνέχεια τρώγαμε γιορτινά στο σπίτι». (Μαρτυρία: Οτέμπερη Στυλιανής)