Τελετουργίες από Π.Ε. ΡΟΔΟΠΗΣ, ΚΡΩΒΥΛΗΣ, Δ. ΜΑΡΩΝΕΙΑΣ-ΣΑΠΩΝ

800 B

Γκουγκουλίδης Μιχαήλ

Οκτώβριος –Δεκέμβριος 2000

Κρωβύλη Ν. Ροδόπης

 

 

Β. Έθιμα λαϊκού εορτολογίου

α. Η σαρακοστή πριν από τα Χριστούγεννα

β. Το Δωδεκαήμερο (25 Δεκεμβρίου- 5 Ιανουαρίου)

γ. Γιορτές του Φεβρουαρίου

δ. Απόκριες

ε. Κινητές εορτές : σαρακοστή Πάσχα, Πάσχα , μετά το Πάσχα ως την πεντηκοστή

στ. Ακίνητες εορτές της άνοιξης

ζ. Γιορτές του καλοκαιριού

η. Γιορτές του φθινοπώρου ως την εορτή του αγίου Φιλίππου

 

Εδώ υπάρχουν τα κείμενα των Πατέρων από τις μεγάλες συνόδους που καθιερώσανε ορισμένες λεπτομέρειες στο λατρευτικό μας και στην εκτέλεση των καθηκόντων μας. Για να μπορέσει ο χριστιανός να εισέλθει στη μεγάλη εορτή έπρεπε να εξαγνιστεί. Για να μπορέσει να εισέλθει έπρεπε να έχει κάποια αυστηρή περίοδο για τον εαυτό του, τη νηστεία. Δηλαδή μέρες που ο πιστός πρέπει να απέχει από κάποια πράγματα. Μετά τη νηστεία του, αφού κράτησε τον εαυτό του από τις ψυχικές απολαύσεις να μπορέσει να έρθει στη Θεία Χάρη.  Η περίοδος 25 Δεκεμβρίου ως 5 Ιανουαρίου είναι περίοδος χάριτος λέμε γιατί μεγάλη περίοδο των γεγονότων που έγιναν τη περίοδο αυτή. Η περίοδος αυτή μας απαλλάσσει απ΄τη νηστεία και μας δίνει την ευκαιρία να έχουμε κατάληψη εις πάντα, λέει το εορτολόγιο.

Οι γιορτές του Φεβρουαρίου είναι συνηθισμένες γιορτές. Δεν έχουμε καμία ιδιαιτερότητα. Αρχίζουμε από την υπαπαντή. Υπαπαντή είναι ο σαραντισμός της Παναγίας.

Οι απόκριες με το σχήμα που γίνεται σήμερα, με καρναβάλι, με Ιταλικά και Ρωμαϊκά κατάλοιπα δεν έχει καμία σχέση θρησκευτική. Η θρησκευτική θέση είναι από την Κυριακή της Απόκρεως  μέχρι την Κυριακή της τυροφάγου να απέχουμε από την κρεατοφαγία. Αυτή η περίοδος μας φέρνει σε μια κατάσταση να ψάξουμε, τι κάναμε, τι προσφέραμε στον αγώνα της ζωής.

Η πεντηκοστή είναι μια συνέχεια της εορτής του Πάσχα, δεν είναι όμως 100% από το χριστιανισμό. Είναι κληρονομιά από τους Ιουδαίους οι οποίοι τη γιορτάζανε κι αυτοί. Οι ακίνητες εορτές τις άνοιξης είναι ελάχιστες βέβαια. Έχουμε του αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης, του Ιωάννου του Θεολόγου 8 Μαΐου.

Οι γιορτές του καλοκαιριού και φθινοπώρου είναι συνηθισμένες. Ιδιαιτερότητες υπάρχουν όπου ο εορταζόμενος άγιος είναι στην ενορία μιας πόλεως, ενός χωριού. (Πάτερ Μιχάλης Γεωργιάδης)

 

Τα  Χριστούγεννα, την παραμονή των Χριστουγέννων σφάζαν γουρούνι. Αλλά απ΄το γουρούνι δεν πετούσαμε τίποτα απολύτως. Είχε και φούσκα, τη φούσκα την έπαιρναν τα παιδιά, την έδεναν και έπαιζαν μπάλα. Το δέρμα το έκαναν τσαρούχια. Την πρωτοχρονιά το κεφάλι το έκαναν πατσά και το τρώγαμε. Λέγαμε τα κάλαντα, το καλήν ημέραν άρχοντες. Την ημέρα των Χριστουγέννων τρώγαμε γουρούνι.

Τα Θεοφάνεια λούζονταν, φωτίζονταν πρώτα το νερό και μετά. Τότε έπλεναν και τα ρούχα. Κάπνιζαν το τζάκι τότε για να φύγουν οι καλικάντζαροι. Αν οι λουκουμάδες, που έκανε τα Χριστούγεννα η γιαγιά σου έκαναν τσουρ-τσουρ έλεγε ότι τα καλικαντζαράκια κατουρούσαν. Τη παραμονή της πρωτοχρονιάς χαρτιά παίζαν και τότε. Όταν έμπαινε ο χρόνος λέγαμε χρόνια πολλά και η γιαγιά ετοίμαζε τον πατσά. Έκανε και βασιλόπιτα. Είχε μέσα καλαμπόκι, ξύλα. Πόσα άτομα ήταν, στο ταψί έβαζε δυο ξύλα, συμβόλιζε τα δυο βόδια. Έβαζε καλαμπόκι, συμβόλιζε τις κότες. Έβαζε μια δραχμή στη μέση συμβόλιζε το σπίτι. Έβαζε τα χωράφια, τις κότες, ότι είχαμε. Την πρώτη μέρα όποιος έμπαινε, έμπαινε με το δεξί πόδι και κατευθείαν τον έστελναν στο τζάκι, έπαιρνε τη μασιά και χτυπούσε τα κάρβουνα κι έλεγε όσες σπίθες βγάλουν τόσο μπερκέτι να έχει, δηλαδή τόσο στάρι, τόσο καλαμπόκι να βγάλεις.

 

Τις απόκριες έκαναν τζαμάλα. Κρεμούσαν κουδούνια, φορούσαν προβιές τα παληκάρια όλα κι όλη νύχτα γυρνούσαν τα μαγαζιά και τα σπίτια και μάζευαν φρούτα, μάζευαν λεφτά κι έλεγαν Τζαμάλα.

Των αγίων Θεοδώρων ξέρεις τι κάναν. Τ΄αγόρια μαζευόμασταν και πηγαίναμε όπ΄ είχε κορίτσια και κλέβαμε τα κάρα ή γλάστρες ή πόρτες, ότι είχε. Αυτός ο μπαμπάς που είχε κορίτσια όλη νύχτα καθόταν και φύλαγε. Όταν βρίσκαμε ευκαιρία κλέβαμε τα κάρα και τα πηγαίναμε κάτω στον Πλάτανο και το πρωί πήγαιναν και τα έπαιρναν οι μπαμπάδες και τους κορόιδευαν.

Τον Τρύφωνα πηγαίναμε στ΄αμπέλια, παίρναμε και τα κρασιά μας και γιορτάζαμε για να βγάλει το αμπέλι πολύ παραγωγή. Παραχώναμε ένα τσαμπί σταφύλι μέσα στο χώμα μαζί με τον κορμό και τον Τρύφωνα το ξεσκεπάζαμε και το τρώγαμε, δε χαλούσε. ( Γεώργιος Γκουγκουλίδης)