Τελετουργίες από ΦΕΡΩΝ, Δ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ, Π.Ε. ΕΒΡΟΥ
Έθιμα Χριστουγέννων
Από την παραμονή Χριστουγέννων οι γυναίκες ετοίμαζαν δύο κουλούρες. Μία νηστίσιμη και μία με βούτυρο. Την νηστίσιμη την έτρωγαν το βράδυ της παραμονής και την άλλη την μέρα των Χριστουγέννων και. Οι κουλούρες ήταν κεντημένες με πιρούνι και πολύ φαντασία. Με το πιρούνι έφτιαχναν τις πατημασιές των προβάτων και με το φλιτζάνι τις πατημασιές των αλόγων. Το ξημέρωμα των Χριστουγέννων πήγαιναν στην εκκλησία και ύστερα γυρίζαν στα καλύβια. Εκεί περίμεναν την επίσκεψη των παιδιών. Τα παιδιά γύριζαν τα καλύβια με ένα τράβα (σακίδιο) στο ώμο, που είχε μέσα κλαδιά και κεράσματα. Έμπαιναν στο καλύβι, κάθονταν κοντά στη φωτιά κι έκαιγαν ένα κέδρινο κλωνάρι, το οποίο καιόμενο έσκαζε και τα παιδιά έλεγαν τις ευχές: «Αρνιά – κατσίκια – νφάδες - γαμπροί. Συμβολικά καθόταν κοντά στη φωτιά για να παίρνουν οι προβατίνες τα αρνιά. Τέλεια. Η ανταμοιβή για τις ευχές ήταν σύκα, καρύδια, χαρούπια, σταφίδες. Αυτό το ίδιο έθιμο το έκαναν μετά και οι μεγάλοι πηγαίνοντας από καλύβι σε καλύβι και αντάλλασσαν ευχές. Στο τέλος καθόντουσαν σ' αυτούς που γιόρταζαν και το γλέντι συνεχιζόταν με φαγοπότι. Στο χριστουγεννιάτικο τραπέζι υπήρχαν πίτες, Χριστοκουλουρα και κρέας. Αργότερα όταν οι Σαρακατσαναίοι εγκαταστάθηκαν στα χωριά, εκτρέφονταν γουρούνι και το έσπαζαν την παραμονή.
Το σφάξιμο του γουρουνιού ήταν μία ιεροτελεστία. Το έσφαζαν, έβαζαν ένα κρεμμύδι στο στόμα και το θυμιάτιζαν. Έβγαζαν την ουροδόχο κύστη, την φούσκωναν και την έδιναν στα παιδιά, τα οποία την έκαναν μπαλόνι. Ύστερα ξεχώριζαν το κρέας από το λίπος. Με το κρέας έφτιαχναν νοστιμότατα λουκάνικα για να το συντηρήσουν. Το λίπος του έλιωναν και έπαιρναν την λίγδα (βούτυρο) και τις τσιγαρίδες (αυτό που έμενε βράζοντας).
Έθιμα Πρωτοχρονιάς
Τη θέση της βασιλόπιτας στους Σαρακατσάνους είχε η «μπουκλάβα». Αυτή γινόταν από ζυμωτό ψωμί που ζύμωναν για το σκοπό αυτό και το έκοβαν σε μικρές χαψιές (κομμάτια). Έκαιγαν βούτυρο με κόκκινο πιπέρι και λίγο τυρί και έριχναν μέσα το ψωμί και το ανακάτευαν. Η νοικοκυρά πριν βάλει την «μπουκλάβα» (βασιλόπιτα) στο τραπέζι έβαζε από κάτω διαφορά σημάδια και το φλουρί. Ένα χόρτο π.χ. το πουρνάρι συμβόλιζε τα γίδια, άλλο τα πρόβατα, άλλο τα άλογα και φυσικά το φλουρί. Κάθονταν όλοι γύρω-γύρω αφού έκαναν όλοι το σταυρό τους, ο πατέρας σταύρωνε και χώριζε ονομαστικά τα μερίδια. Πρώτα της Παναγιάς το κομμάτι και μετά όλα τα υπόλοιπα. Στο τέλος του πρωτοχρονιάτικου τραπεζιού έριχναν του φακές για το καλωσόρισμα της νέας χρονιάς.