Τελετουργίες από Δ. ΣΟΥΦΛΙΟΥ, Π.Ε. ΕΒΡΟΥ

ΘΥΜΑΡΙΑ

Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου

«Νηστεύαμε απ’ του Φιλίππου 40 ημέρες. Την παραμονή των Χριστουγέννων λέγανε τα κάλαντα στις 06:00 το πρωί. Οι νοικοκυρές έκαναν κουλουράκια με νερό, αλάτι αλεύρι και τα ψήνανε και τα περνούσαν στη ρόκα, που έγνεθαν το μαλλί οι γυναίκες τότε. Τα παιδιά έλεγαν: «Κόλεντα μπάμπου δώσε μ’ μια κλουρίτσα ας είναι σταρένια ας είναι κριθαρένια ας είναι και καλαμποκένια, κόλεντα μπάμπου». Τότε οι νοικοκυρές έδιναν κουλουράκια στα παιδιά και τα λέγανε κόλεντα αυτά τα κουλουράκια.»

«Το βράδυ πάλι καθόμασταν στο σουφρἀ και φτιάχναμε νηστίσιμο φαγητά. Που τα λέγανε τα 9 φαγητά και έκαναν και το μπακλαβά με σουσάμι. Το πρωί τα Χριστούγεννα όλη η οικογένεια πήγαινε στην εκκλησία και μετά από την εκκλησία τρώγαμε f. Τρώγαμε μπάμπω, που τις φτιάχναμε αποβραδίς. Περνάμε μεγάλα έντερα τα γεμίζαμε με κρεατάκι χοιρινό και ρύζι βάζαμε και μπαχαρικά και το βράζαμε, έτσι φτιάχναμε την μπάμπω.»

«Μετά την εκκλησία τα παλικάρια του χωριού γυρνούσαν όλο το χωριό και έλεγαν την κουρτουπούλα f και μάζευαν κομμάτια χοιρινό από τα σπίτια και τα έβαζαν σε μια σούβλα, τα πουλούσαν και παίρνανε κρασί. Λέγαν στα σπίτια: Μαρί κουρτού κουρτού πούλα κε γκιουζέλ καστερνοπούλα (κόπελα όμορφη από την πόλη) έλα λίγο στον οντά μου για να φάμε και να πιούμε έχω πέρδικα ψημένη και γλυκό κρασί σα μέλι. Το απόγευμα βγαίνανε στην πλατεία του χωριού με την γκάιντα και χορεύανε όλοι.»

«Το πρωί την παραμονή των Χριστουγέννων έσφαζαν το γουρούνι, το τακτοποιούσαν στο κελάρι για την επόμενη μέρα. Την άλλη μέρα το χώριζαν, τον παστό τον έβαζαν ξεχωριστά και τον είχαν για όλο το χειμώνα. Κάνανε και καβουρμά».

«Την παραμονή της πρωτοχρονιάς οι άνδρες πήγαιναν στο καφενείο παίζανε χαρτιά και οι γυναίκες στο σπίτι έτρωγαν και μαγείρευαν».

«Τα Θεοφάνια ετοίμαζαν πρωί πρωί κρεατόπιτες, τυρόπιτες. Ξυπνούσε από τα χαράματα η γιαγιά και έκανε τις πίτες. Και μετά πηγαίναμε όλοι οι υπόλοιποι στην εκκλησία. Και μετά πηγαίναμε σε μια μικρή λίμνη που είχαμε στο χωριό που το νερό της ερχόταν από τον Έβρο ποταμό. Εκεί τα παλικάρια με το μαγιώ έπεφταν στη λίμνη για να βρουν τον σταυρό. Και όποιος τον έβρισκε τον γύριζε σε όλα τα σπίτια του χωριού και οι νοικοκυραίοι του δίνανε λεφτά.»

«Τις Απόκριες κάναμε φαγητά. Την Κυριακή κάναμε πολλά φαγητά. Το βράδυ ερχόταν διάφοροι συγγενείς, δεν κάναμε μόνο για μας φαγητά αλλά και για τους συγγενείς. Τρώγαμε, πίναμε, τραγουδούσαμε μέχρι αργά μία η ώρα και λέγαμε συγχωρεμένα με όλους τους οικείους. Για να πάμε να κοινωνήσουμε και να μην έχουμε κακία. Μετά τη δευτέρα πηγαίναμε στις Φέρρες, ένα κοντινό χωριό, ήταν πιο μεγάλο χωριό. Και βλέπαμε τα καρναβάλια και το χορό που γινόταν εκεί. Την κυριακή το απόγευμα γινόταν χορός στην πλατεία του χωριού.»

«Για τις Απόκριες φορούσαν παλιές τοπικές ενδυμασίες. Και βγαίνανε στο μεσοχώρι του χωριού και χορεύανε με τραγούδια δημοτικά. Και μετά το βράδυ αφού τελείωνε ο χορός πηγαίνανε στα σπίτια των μεγάλων στους παππούδες και στις γιαγιάδες και στις νονές. Φιλούσαν οι νέοι τα χέρια αυτών και ζητούσαν συγχώρεση και έλεγαν: με γεια Πασχαλιά, δηλαδή με υγεία να μας βρει η πασχαλιά. εφ και τους κερνούσαν διάφορες πίτες, ρυζόγαλα, λουκουμάδες. Ήταν όλα αυτά στρωμένα στα τραπέζια.»

«Πριν το Πάσχα 40 μέρες νήστευε ο κόσμος δεν έτρωγαν κρέας. Δεν έπρεπε να μαλώσουν, απέφευγαν τις φασαρίες, ήταν αγαπημένοι. Πήγαιναν στην εκκλησία τακτικά. Ελιές, χαλβά, τρώγαμε λαχανικά, όσπρια.»

«Τη Μεγάλη Εβδομάδα κάθε βράδυ όλο το χωριό ήταν στην εκκλησία. τη Μεγάλη Πέμπτη βάφουμε τα αυγά. Βάζαμε πολλά αυγά, 100 αυγά. Τα βάφαμε κόκκινα με κρεμμυδόφυλλα. Και κάναμε σχεδιάκια με πράσινα φυλλαράκια. Δέναμε το φιλαράκι πάνω στο αυγό με μια λεπτή κάλτσα και τα βάφαμε και έμενε άβαφο το σημείο με το φιλαράκι και έμενε το σχήμα του.»

«Τη Μεγάλη Παρασκευή από το πρωί όλοι ήμασταν στην εκκλησία. Τη μεγάλη Πέμπτη μετά την εκκλησία στόλιζαν τα κορίτσια τον επιτάφιο και ξενυχτούσαμε τον Χριστό στην εκκλησία. Και την παρασκευή το πρωί γινόταν η λειτουργία και όλη μέρα μοιρολογούσαν τον Χριστό: Σήμερα είναι μαύρος ο ουρανός, σήμερα είναι μαύρη μέρα. Περιμέναμε την ανάσταση. Το μεγάλο Σάββατο ετοιμάζαμε τα φαγητά. Όλοι έσφαζαν τα αρνάκια τους. Και οι γυναίκες φτιάχνουν τα τσουρέκια. Πριν τις 12 πηγαίναμε στην εκκλησία και καθόμασταν και πηγαίναμε στο σπίτι μετά τις 12 ακόμα τα ξημερώματα. Τσουγκρίζαμε τα αυγά και τρώγαμε τη μαγειρίτσα. Μετά δυο μέρες χόρευαν στην πλατεία του χωριού».

«Την Πεντηκοστή πηγαίναμε στα μνήματα. Κάναμε κόλλυβα και κουλουράκια και φρούτα. Και ερχόταν ο παπάς στα μνήματα και τα διάβαζε όλα αυτά. Τα παιδάκια είχαν από ένα καλαθάκι και τα έβαζαν οι γυναίκες μέσα στα καλαθάκια, κουλουράκια, κόλλυβα και φρούτα. Την ημέρα της Πεντηκοστής είχαμε έθιμο να πηγαίνουμε στα πηγάδια να σκύβουμε, βάζαμε πάνω από τα κεφάλια μας μια κουβέρτα για να δούμε τη σκιά των από ένα καθρέφτη».