Τελετουργίες από Δ. ΤΟΠΕΙΡΟΥ, Π.Ε. ΞΑΝΘΗΣ

ΚΡΕΜΑΣΤΗ

Β. Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου
α. Η Σαρακοστή πριν από τα Χριστούγεννα και β. Το Δωδεκαήμερο (25 Δεκεμβρίου - 5 Ιανουαρίου)
Όπως κάθε νηστεία έτσι και αυτή των Χριστουγέννων την τηρούσαν με ευλάβεια. ήταν πιστοί
Χριστιανοί.
Έσφαζαν τα χοιρινά και έπερναν τα προϊόντα του, λίπος, το παστό, την πανσέτα, την αλατοπιπέρωναν
και την κρεμούσαν στο καλύβι και από την κάπνα της εστίας γινόταν καπνιστή, προφυλάσσοντάς την
έτσι από τις μύγες.
Τα Χριστούγεννα σκέπαζαν τα εικονίσματα για να μην τα ''μαγαρίσουν'' τα παγανά και τα ξεσκέπαζαν
τα Φώτα μετά τον αγιασμό. Αντί βασιλόπιτας έφτιαχναν την ''κουκβάλα''. Βουκιές από ψωμί (κουλούρα)
τις οποίες έβαζαν στο τηγάνι με μπόλικο βούτυρο και τυρί τα οποία τσιγάριζαν και μέσα σ' αυτό έβαζαν
πράσινα φύλλα, ξυλάκια που προτύπωναν τα μαντριά και ένα φλουρί (νόμισμα).
Τα Χριστούγεννα κρατώντας ένα κλαδί στο χέρι τους (από πουρνάρι) πήγαιναν και επισκέπτονταν τα
άλλα καλύβια και έβαζαν το πουρνάρι στην εστία, κάθονταν σταυροπόδι για να έπαιρναν οι προβατίνες, τα
αρνιά και συνήθιζαν να λένε κα ́ποια λόγια για το καλό όπως ''αρνιά, κατσίκια, νυφάδες, γαμπροί,
αλογάκια και πρατάκια κι απ' όλα τα καλά''. Αυτές ήταν οι ευχές αντί των καλάντων για το καλό του
νοικοκύρη.
Το ίδιο εύχονταν και την Πρωτοχρονιά.
Μέχρι τα Φώτα τα εικονίσματα όπως αναφέραμε προηγουμένως παρέμεναν σκεπασμένα όποτε μετά τον
αγιασμό των Φώτων τα ξεσκέπαζαν και τα έπλεναν με αγιασμό και άναβαν το καντήλι. Καθ' όλη τη
διάρκεια από τα Χριστούγεννα μέχρι τα Φώτα δεν άναβαν το καντήλι. Πίστευαν στα ''παγανά'' στους
καλικάντζαρους και τον κουτσό, που ερχόταν μετά την Πρωτοχρονιά. Μάλιστα όπου ήταν τα παγανά
απέφευγαν να λουστούν.

β. Γιορτές του Φεβρουαρίου
Τιμούσαν τον Άϊ Σίμο (Άγιος Συμεών) και απέφευγαν οι έγκυες εκείνη την ημέρα να κρατήσουν μαχαίρι
ή ψαλίδι για να μην σημαδευτούν τα παιδιά.
Γνώριζαν όμως τους τρεις Ιεράρχες με ένα αναρθόδοξο τρόπο. Αυτούς τους ονόμαζαν τρεις άρχοντες και
μάλιστα έλεγαν ''τι; θα γιορτάσουμε και τον άρχοντα;''.

γ. Απόκριες
Τις Απόκριες συνήθιζαν να μαζεύονται όλοι μαζί για να παιδέψουν να ξεκινήσουν δηλαδή τη νηστεία.
Πριν καθίσουν για φαγητό τηρούσαν το έθιμο της συγχώρεσης, ζητώντας συγνώμη ο μικρότερος από
τους μεγαλύτερους και ο ένας από τον άλλον. Στη συνέχεια κάθονταν στη τάβλα για φαγητό. Ακόμη και
μετάνοιες έβαζαν προς τους μεγαλύτερους ως δείγμα συγνώμης.

δ. Κινητές γιορτές - Σαρακοστή του Πάσχα
Μικροί, τρανοί κρατούσαν όλοι το τριώδιο. Δεν είχαν δυνατότητα να πάνε τη Μεγάλη Εβδομάδα στην
εκκλησία εκτός κι αν υπήρχε εκεί κοντά. Το Πάσχα ήταν η μεγαλύτερη γιορτή της Χριστιανοσύνης.

ε. Γιορτές του καλοκαιριού
Η γιορτή του Προφήτη Ηλία ήταν ιδιαίτερα σημαντική γι' αυτόυς αφού τους θύμιζε κα ́τι από τη δύσκολη
ορεσίβια ζωή τους.
Ιδιαίτερα όμως η γιορτή της Παναγίας τον Δεκαπενταύγουστο ήταν γι' αυτούς ιδιαίτερα σημαντική αλλά
και ορόσημο στην ενασχόληση τους. Μάλιστα κρατούσαν την νηστεία του 15 Αύγουστου με ευλάβεια.
Άλλη γιορτή του καλοκαιριού ήταν των Αποστόλων (12 Απόστολοι).

στ. Γιορτές του φθινοπώρου ως την εορτή του Αγίου Φιλίππου
Από τις γιορτές του Φθινοπώρου ξεχωρίζει η γιορτή του Αγίου Δημητρίου για την οποία έχουμε κάνει
λόγο μέχρι τώρα.