Τελετουργίες από ΝΕΑΣ ΚΕΣΣΑΝΗΣ, Δ. ΑΒΔΗΡΩΝ, Π.Ε. ΞΑΝΘΗΣ

Β. Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου
α. Η σαρακοστή πριν από τα Χριστούγεννα
β. Το Δωδεκαήμερο (25 Δεκεμβρίου - 5 Ιανουαρίου)
γ. Γιορτές του Φεβρουαρίου
δ. Απόκριες
ε. Κινητές εορτές
Σαρακοστή, Πάσχα, μετά το Πάσχα ως την Πεντηκοστή
στ. Ακίνητες εορτές της άνοιξης
ζ. Γιορτές του καλοκαιριού
η. Γιορτές του φθινοπώρου ως την εορτή του Αγίου Φιλίππου

Τα Χριστούγεννα είναι για όλους μας, ίσως, η πιο γλυκιά περίοδος του χρόνου, αλλά και η δεύτερη
μεγαλύτερη γιορτή, μετά το Πάσχα, της Χριστιανοσύνης. Σαράντα μέρες πριν νηστεύουν αυστηρά όλοι.
Όταν πλησίαζε η ημέρα της γιορτής τα παιδιά άρχιζαν να ετοιμάζουν τις παρέες για τα κάλαντα. Την
Παρασκευή οι Ανατολικορωμαλιώτες έλεγαν τα κάλαντα από το βράδυ ενώ οι Ανατολικοθρακιώτες το
πρωί. Ας δούμε πρώτα πώς γιόρταζαν οι Ανατολικορωμαλιώτες, τα μικρά παιδιά δεν καλάντιζαν αλλά οι
νέοι από 16 χρονών μέχρι 20 στολίζονταν, μαζεύονταν όλοι μαζί και ξεκινούσαν από την άκρη του
χωριού για να περάσουν από όλα τα σπίτια, να τραγουδήσουν, να ευχηθούν και να πάρουν τα δώρα που
ήταν καλούδια, καραμέλες, καρύδια, κάστανα, φουντούκια, χαρούπια ή κουλούρια. Φτάνοντας στην
πόρτα του σπιτιού ήξεραν ότι είχε η νοικοκυρά το φυτίλι της λάμπας κατεβασμένο, άρχιζαν το τραγούδι,
τους άκουγε ο νοικοκύρης και άναβε το φυτίλι. Εκείνοι προσκυνούσαν και έλεγαν, χωρισμένοι σε δύο
ομάδες:

''Χριστός γεννιέται χαρά στον κόσμο''
''Μα μη να πάμε, μα μη να φέρουμ ́''

''Τη ‘λσου τη μάνα τη βλογημένη, τη βλογημένη, τη δοξασμένη''

''Κι όσο να πάμε κι όσο να'ρθουμε''
''Χριστός Ανέστη''

Τα κάλαντα αυτά τα διατήρησαν όταν ήρθαν από την πατρίδα εδώ για πολύ λίγο διάστημα για να πάρουν
τη θέση τους αυτά που λέμε σήμερα. Ανήμερα των Χριστουγέννων σηκώνονταν πριν ακόμα χαράξει και
πήγαιναν στολισμένοι και χαρούμενοι στην εκκλησία, ενώ στο σπίτι έμενε κάποιος, ο παππούς ή η γιαγια,
για να ετοιμάσει το τραπέζι και συγκεκριμένα το κεμπάπ. Το κεμπάπ είναι ένας νοστιμότατος μεζές από

τηγανητά μικρά κομματάκια χοιρινού κρέατος που τρώνε και οι Ανατολικοθρακιώτες, αλλά το λένε τζιζ-
μπιζ. Γυρνώντας, λοιπόν, από την εκκλησία κάθονταν όλοι γύρω από το τραπέζι αφού εύχονταν και

θύμιαζε ο πατέρας έτρωγαν και κεμπάπ με λεμόνι και έπιναν κρασάκι. Τα Χριστούγεννα δεν έφτιαχναν
ούτε κοτόσουπα, ούτε μπάμπου, όπως σ' άλλα μέρη της Θράκης, έτρωγαν πίτες γλυκές με ρύζι, με
κολοκύθα, με πλιγούρι, τυρόπιτες, λουκάνικα, κρέας, χαλβά με το αλεύρι, φρούτα και ξηρούς καρπούς.
Γλεντούσαν τρεις ολόκληρες μέρες χωρίς σταματημό όλοι μαζί στο καφενείο του χωριού, έφερνε ο
καθένας από το σπίτι ότι μπορούσε και έτρωγαν, έπιναν, χόρευαν ακούραστα.
Χριστουγεννιάτικο δένδρο δεν στόλιζαν, ούτε πλοίο, ούτε και σήμερα. Είναι, όμως, και ήταν μια
θαυμάσια ευκαιρία για να μαζευτεί όλη η οικογένεια, οι συγγενείς και φίλοι, να ευχηθούν, να εκφράσουν
τη χαρά και την αγάπη τους, να ανταλλάξουν δώρα.
Οι Απόκριες στη Νέα Κεσσάνη, αλλά και στα χωριά απ' όπου ήρθαν οι κάτοικοι της, δεν γιόρταζαν όπως
σήμερα με μασκαράδες, σερπατίνες, πάρτι και παρελάσεις. Ούτε και χόρευαν για αρκετά χρόνια. Από
νωρίς τα παιδιά και οι νέοι ως τα 18 γύριζαν και μάζευαν όλα τα παλιά καλάθια, κοφίνια, πανέρια και τα

συγκέντρωναν στην πλατεία. Το βράδυ μετά τις δουλειές μαζευόταν όλο το χωριό στην πλατεία και
άναβαν τα κοφίνια φωτιά. Τα παιδιά πηδούσαν πάνω από τις φωτιές κι έλεγαν: ''Όλ' ψύλλοι στο γιαλό''.
Συγχρόνως οι μεγάλοι τραγουδούσαν και χόρευαν: ''Μόλησε ο Βασιλιόσς να παντρεύοντ'οι γριες κι οι
γριες σαν τ'ακούσαν, χίρσαν κι πηδούσαν κι βρουντουκουπούσανε. Μια γριά μονόδοντι λάχανα
μαγέρεψι, άντρα άρα θύμησι, κλώτσησε το ντέτζερι, φάτι σκύλοι λάχανα
Τα παιδιά ρίχνονταν ακόμη στο παιχνίδι, τα κορίτσια έφτιαχναν τόπι από πανιά και έπαιζαν. Άλλο
παιχνίδι ήταν το τσαπαλάκι (οι Ανατολικοθρακιώτες το έλεγαν κορίτσια), τα αγόρια και τα κορίτσια
έμπαιναν ζευγάρια στη σειρά, κάποιος χτυπούσε τα χέρια του για να χωριστεί το τελευταίο ζευγάρι και να
τρέξουν αντίθετα, να κυνηγήσει ο άλλος την κοπέλα και μόλις την πιάσει να πάνε στην αρχή της σειράς
κ.ο.κ. Οι μάνες παρακολουθούσαν τα νέα παιδιά που έπαιζαν και πρόσεχαν τις μέλλουσες νύφες τους και
κυρίως ποιά είχε φίλο και πήγαινε μαζί του στο τσαπαλάκ. Ένα πρωτότυπο και διασκεδαστικό έθιμο των
αποκρεών έκαναν στο σπίτι όταν μαζεύονταν η οικογένεια και οι φίλοι για να φάνε και να γιορτάσουν,
κρεμούσαν από το ταβάνι ένα αβγό, μαζεύονταν από κάτω τα παιδιά και με τα χέρια πίσω από την πλάτη
προσπαθούσαν να δαγκώσουν το αβγό, όποιος το κατάφερνε χωρίς βέβαια να χρησιμοποιήσει τα χέρια
του, κέρδιζε την Τσιμνοπέμπτη έψηναν και διασκέδαζαν στα σπίτια και συνήθιζαν να καίνε στην άκρη
φελλούς των μπουκαλιών και να μουτζουρώνουν μ' αυτούς ο ένας τον άλλον.
Της Αγίας Παρασκευής: Η Αγία Παρασκευή προστατεύει τα μάτια, το πολυτιμότερο αγαθό του
ανθρώπου. Λίγο έξω από τη Νέα Κεσσάνη, προς τη μεριά της λίμνης, είναι χτισμένο ένα λευκό
μπναστηράκι στο όνομα της Αγίας. Χτίστηκε πριν από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, εξαιτίας ενός ονείρου
επιφητικού που είδε ένας ηλικιωμένος κύριος, από τότε κάηκε 2 φορές από άγνωστους λόγους, γεγονός
στο οποίο αποδίδονται κάποιες δυσάρεστες καταστάσεις, όπως η ξηρασία που έπεσε για ένα διάστημα.
Πάντως, ξαναχτίστηκε επανειλλημένα και σήμερα χάρη στη δουλειά ακούραστου ιερέα του χωριού είναι
θαυμάσιο, όπως φαίνεται στην εικόνα.
Κάθε χρόνο γιορτάζει το μοναστηράκι και την παραμονή της 26ης Ιουλίου γίνεται πανηγυρικός
εσπερινός στον οποίο συρρέει όλο το χωριό. Γίνεται αρτοκλασία με άρτους που προσφέρουν κάποιοι στο
όνομα των δικών τους, βάζουν τους άρτους πέντε πέντε σε φαρδιά καλάθια, με ένα μπολ με σιτάρι στη
μέση, όπου στερεώνουν πέντε κεριά κυκλικά κι ένα καντηλάκι. Ο ιερέας διαβάζει τους άρτους και
μνημονεύει τα μέλη των οικογενειών που κάνουν την αρτοκλασία κρατώντας στα χέρια του έναν άρτο
από κάθε πανέρι, μετά τους κόβουν μεγάλα κομμάτια και τα μοιράζουν στον κόσμο κορίτσια, συνήθως,
μέσα στα πανέρια. Ακολουθεί η παράκληση της Αγίας και τέλος γλέντι τρικούβερτο στην πλατεία του
χωριού με φαί, ποτό και πολύ χορό. Την παραμον, επίσης, οι νοικοκυρές κάνουν κουρμπάνι και το
μοιράζουν ανήμερα στα σπίτια με ρύζι μετά την λειτουργία.

Χρυσάνθη Πειρουνίδου, 60