Τελετουργίες από ΝΕΑΣ ΒΥΣΣΗΣ, Δ. ΟΡΕΣΤΙΑΔΟΣ, Π.Ε. ΕΒΡΟΥ

Β. Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου

     «Στα δωδεκάμερα, όπως τα λέγαμε και τα λέμε εμείς, δε κάναμε δουλειές, δηλαδή δε πλέναμε στο χέρι, δεν σκουπίζαμε, το μόνο που κάναμε ήταν το φαγητό που θα τρώγαμε. Οι δουλειές, όπως ο εργαλειός ή οι εργασίες στα χωράφια ξεκινούσαν με τη λήξη τουη δωδεκαήμερου. Στις μία Φεβρουαρίου τιμάμε πηγαίνοντας στην εκκλησία τον Άγιο Τρύφωνα. Ο Άγιος Τρύφωνας προστατεύει λέμε τους αγρούς από τα τρωκτικά, τις κάμπιες, τα ζωύφια γενικά. Όσοι έχουν αμπέλια αποφεύγουν το κλάδεμα την μέρα αυτή, γιατί λένε ότι παλιά κάποιος που κλάδεψε την ημέρα αυτή, έκοψε καταλάθος με το κλαδευτήρι τη μύτη του. Έτσι, εκείνη την ημέρα κάνουμε αγιασμό στην εκκλησία και αρτοκλασία. Η πιο σημαντική γιορτή του καλοκαιριού στο χωριό μετά από την γιορτή της Παναγίας, είναι η γιορτή της Αγίας Παρασκευής. Στο χωριό έχουμε το εκκλησάκι της Αγίας Παρασκευής, το οποίο βρίσκεται πάνω σε ένα λόφο, εμείς το λέμε σε ένα ΄΄μπαίρι΄΄. Αυτό το εκκλησάκι χτίστηκε πριν χρόνια, γιατί λέγεται και το πιστεύουμε όλοι, ότι φανερώθηκε η Αγία Παρασκευή σε έναν παππού. Στην αρχή, όταν ο παππούς μίλησε δεν τον πίστεψε κανείς, αυτό έγινε στην συνέχεια όταν φανερώθηκε ξανά και σε έναν άλλο κάτοικο της Βύσσας. Γιόρταζεται 26 Ιουλίου και γίνεται ένα μεγάλο πανηγύρι, στο οποίο έρχονται όλα τα γύρω χωριά. Στο πανηγύρι έχουμε όργανα, τραπέζια και πολύ κέφι.»

Η. Παραδόσεις:

     «Ένα από τα γνωστότερα έθιμα του Έβρου, το οποίο γίνεται στο Διδυμότειχο, στην Ορεστιάδα, αλλά και στα τριγύρω χωριά, είναι το έθιμο του ‘’Μπέη’’, ή αλλιώς ‘’Κιοπέκ Μπέη’’. Το έθιμο του Μπέη, όπως φαίνεται και από το όνομα ήρθε από την Τουρκία και γίνεται τις απόκριες, πριν δηλαδή από την Καθαρά Δευτέρα. Ο άντρας που γινόταν ο λεγόμενος Μπέης είχε και ακόλουθους. Με τους ακόλουθούς του λοιπόν πήγαινε στα σπίτια του χωριού, έδινε ευχές και από τα σπίτια του έδιναν κεράσματα. Στη συνέχεια πήγαινε στη πλατεία του κάθε τόπου.

     Συγκεκριμένα, ο Μπέης ήταν ένα έθιμο για τη σοδειά, το οποίο γινόταν με διάφορες παραλλαγές. Βασικά, ο άρχοντας ‘’Μπέης’’ (σύμβολο εξουσίας) πήγαινε παλιότερα από σπίτι σε σπίτι και μοίραζε ευχές πάντα με τη συνοδεία γκάιντας χαρίζοντας έτσι κέφι. Το έθιμο είχε σατυρικό χαρακτήρα. Πίσω από συνοδεία του Μπέη, ο οποίος καθόταν πάνω σε ένα κάρο με τα βόδια, ακολουθούσαν πολλοί κάτοικοι του χωριού για να κλέψουν τάχα τη γκάιντά του. Σε κάθε σπίτι προσφέρονταν κεράσματα από τις νοικοκυρές και ο νοικοκύρης του σπιτιού έβγαινε με ένα ταψί σιτάρι ή καλαμπόκι, ή ακόμη με κάποιο χρηματικό ποσό. Στο τέλος του ευχόταν ‘’καλή σοδειά’’. Όταν γύρισαν όλα τα σπίτια του χωριού ( ο Μπέης και οι ακόλουθοι), πηγαίνουν στη πλατεία. Εκεί γινόταν η αναπαράσταση του εθίμου: ο Μπέης μετρούσε το χωράφι που θα γινόταν συμβολικά η σπορά. Ο Μπέης έσπερνε με το ένα χέρι και παράλληλα έδινε ευχές. Πολλοί από τους κατοίκους του έβαζαν τρικλοποδιά. Στη συνέχεια γινόταν θέρος με τα δρεπάνια, οι θεριστές ξαπλώνονταν ο ένας πάνω στον άλλον. Τελικά, απ’ ότι κατάλαβες ο Μπέης είχε τη μορφή ενός θεού της γονιμότητας, που μετέφερε στον κόσμο τον ερχομό της άνοιξης.