Τελετουργίες από ΟΡΕΣΤΙΑΔΟΣ, Δ. ΟΡΕΣΤΙΑΔΟΣ, Π.Ε. ΕΒΡΟΥ

Β. ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΛΑΪΚΟΥ ΕΟΡΤΟΛΟΓΙΟΥ

Όλοι οι Ορεστιαδίτες νήστευαν για τις γιορτές των Χριστουγέννων  σαράντα μέρες. Δεν έτρωγαν κρέας, ψάρια, τυρί, έτρωγαν ελιές ψωμί, φασολάδα, νηστίσιμα γλυκά κ.α. Στόλιζαν τα σπίτια και την πλατεία με ένα μεγάλο δέντρο. Λέγανε τα κάλαντα με τρίγωνα και μαγγούρες τα μικρά παιδιά ενώ οι λίγο μεγαλύτεροι τα λέγανε με όργανα. Την παραμονή των Χριστουγέννων έσφαζαν όλες οι οικογένειες ζώα που τα έκτρεφαν οι ίδιοι για τις συγκεκριμένες μέρες. Τα ζώα ήταν χοίροι, γαλοπούλες και τα μαγείρευαν με τουρσί την ημέρα των Χριστουγέννων δεν υπήρχε σπίτι που να μην είχε στο τραπέζι του τουρσί. Αν το ζώο ήτανε χοίρος (γουρούνι) τότε χρησιμοποιούσαν ακόμη και το δέρμα του. Κάποιο μέρος του κρέατος το κρατούσαν και έκαναν λουκάνικα, κουβουρμά και μπομπάρι που το αποθήκευαν για να έχουν τον υπόλοιπο χρόνο. Επίσης οι νοικοκυρές καθάριζαν πολύ καλά τα σπίτια τους και έκαναν γλυκά πολλά όπως κουραμπιέδες, σαραγλί. Ανήμερα της γιορτής των Χριστουγέννων όλη η οικογένεια πήγαινε στην εκκλησία και μετά στρώνονταν το γιορτινό τραπέζι με όλα τα εδέσματα του που είχε ετοιμάσει η νοικοκυρά.

Τα ξημερώματα της Πρωτοχρονιάς η νοικοκυρά έβαζε να ψήνεται η βασιλόπιτα, που ήταν σπιτική πίτα με κιμά και περιείχε και το τυχερό φλουρί. Μόλις γυρίζουν από την εκκλησία καθόταν όλοι στο τραπέζι και ο μεγαλύτερος έκοβε την πίτα, που την ονομάτιζαν καθώς την έκοβαν. Το πρώτο κομμάτι ήταν του Χριστού και μετά ακολουθούσαν του Αη-Βασίλη, του σπιτιού, των χωραφιών και των ζωντανών και μετά κατά σειρά τα ονόματα της οικογένειας. Σε όποιον έπεφτε το φλουρί σήμαινε πως θα ήταν τυχερός και το πήγαινε στην εκκλησία. Την πρώτη μέρα της Πρωτοχρονιάς μαζεύονταν συγγενείς με τις παρέες ψήνανε και τραγουδούσαν με τα όργανα.

Την ημέρα των Θεοφανίων όλη η οικογένεια πήγαινε στην εκκλησία, όπου ο παπάς έκανε «Μεγάλο Αγιασμό». Όλοι έπαιρναν αγιασμό στο σπίτι και φώτιζαν όλους τους χώρους του, τα χωράφια, τα ζώα. Κανένας δεν δούλευε εκείνη τη μέρα και έτσι πάλι όλη η οικογένεια μαζευόταν στο γιορτινό τραπέζι. Μετά τη γιορτή των Θεοφανίων ξεστόλιζαν και τα σπίτια τους και τελείωναν οι γιορτές των Χριστουγέννων.

Την ημέρα της Καθαράς Δευτέρας άρχιζε η νηστεία. Ειδικά εκείνη τη μέρα της Καθαράς Δευτέρας φτιάχνανε  λαγάνες.  Μετά ακολουθούσαν οι Απόκριες όπου ντυνόταν καρναβάλια και γυρνούσαν τα σπίτια, οι νοικοκυραίοι τους έδιναν διάφορα κεράσματα. Επίσης κρεμούσανε ένα χαλβά από το ταβάνι και ο παππούς το γύριζε, τα παιδιά καθόταν από γύρω και όποιος προλάβαινε να τον δαγκώσει ήταν λένε πολύ τυχερός.

Οι προετοιμασίες για το Πάσχα ξεκινούσαν το Σάββατο του Λαζάρου. Από την Κυριακή των Βαΐων ξεκινούσε η Μεγάλη Εβδομάδα των παθών του Χριστού, όπου όλοι τηρούσαν νηστεία και κάθε βράδυ πήγαιναν στην εκκλησία. Την Μεγάλη Πέμπτη οι νοικοκυρές έβαφαν κόκκινα τα αυγά με βαφές για τα μάλλινα τα ρούχα. Ένα αυγό το κρατούσαν στο εικονοστάσι για σαράντα μέρες και μετά το έθαβαν στην αυλή ή στα χωράφια για καλή σοδειά. Επίσης ζύμωναν και τσουρέκια. Τη Μεγάλη Παρασκευή μάζευαν τα καλύτερα λουλούδια από τις αυλές και τα πήγαιναν στην εκκλησία για το στολισμό του επιταφίου, όπου τον έκαναν οι γυναίκες. Το βράδυ γινόταν και η περιφορά του επιταφίου στην πόλη. Το Μεγάλο Σάββατο έσφαζαν το αρνί και το μαγείρευαν για την επόμενη μέρα το βράδυ. Πήγαιναν στην εκκλησία όπου ακουγόταν το «Χριστός Ανέστη»  και έπαιρναν το «Άγιο Φως» το οποίο πήγαιναν όλοι στα σπίτια, άναβαν καντήλες και σχημάτιζαν Σταυρό στις πόρτες. Την Κυριακή του Πάσχα πήγαιναν το πρωί στην εκκλησία για την «Δεύτερη Ανάσταση». Αφού γύριζαν σπίτι μαζευόταν στις αυλές, έψηναν το αρνί και χόρευαν και γλεντούσαν.