Τελετουργίες από Π.Ε. ΚΑΒΑΛΑΣ, ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΥ, Δ. ΝΕΣΤΟΥ

Β. Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου

α. Τις μέρες πριν τα Χριστούγεννα είναι η γιορτή της αγίας Βαρβάρας (4 Δεκεμβρίου), η οποία γιορτάζεται κάθε χρόνο στο χωριό συνοδευόμενη με ένα έθιμο. Την ημέρα της γιορτής της Αγίας, οι γυναίκες φτιάχνουν ένα γλύκισμα που έχει πάρει το όνομα της Αγίας, δηλαδή Βαρβάρα. Η Βαρβάρα φτιάχνεται για να φέρει καλή σοδειά στους ανθρώπους.

β. Το Δωδεκαήμερο (25 Δεκεμβρίου- 5 Ιανουαρίου) στο χωριό γιορτάζεται με τον ίδιο τρόπο όπως παντού. Παραμονή Χριστουγέννων τα παιδιά τριγυρνάνε από πόρτα σε πόρτα λέγοντας τα κάλαντα και περιμένοντας ως αντάλλαγμα λεφτά ή κάποιο τρόφιμο. Τα Χριστούγεννα οι άνθρωποι μαζεύονται σε σπίτια συγγενών ή φίλων και τους κάνουν το τραπέζι. Οι γιορτές συνεχίζονται με τον συνήθη τρόπο μέχρι του Άι- Γιαννιού και των Φώτων. Τα Φώτα οι νεαροί του χωριού βουτάνε στις κρύες πηγές του χωριού για τον σταυρό και κατόπιν γυρνάνε από σπίτι σε σπίτι για αυτό που έκαναν και οι συγχωριανοί τους δίνουν κάποιο ποσό.

δ. Οι απόκριες γιορτάζονται κάθε χρόνο στο χωριό και οι άνθρωποι ή τα παιδιά μασκαρεύονται, ντύνονται και το γιορτάζουν έξω. Το χωριό γιορτάζει τις απόκριες καθώς είναι επηρεασμένο και από το μεγάλο καρναβάλι της Ξάνθης που πραγματοποιείται κάθε χρόνο. Έτσι, παλιότερα οι άνθρωποι γιόρταζαν τις απόκριες μέσα στο ίδιο το χωριό, ενώ τώρα συνηθίζουν να πηγαίνουν στην Ξάνθη το τριήμερο των αποκριών και να γιορτάζουν εκεί.

ε. Μια κινητή γιορτή που πραγματοποιείται και γιορτάζεται κάθε χρόνο στο χωριό είναι η Καθαρά Δευτέρα. Κάθε χρόνο στην πλατεία του χωριού στήνονται κάποιοι πάγκοι και άνθρωποι του χωριού μοιράζουν στους υπόλοιπους ταραμά, ελιές, ψάρια, φασολάδα και άλλα νηστίσιμα φαγητά και τα συνοδεύουν με ποτό. Τοποθετούνται και κάποια τραπέζια με καρέκλες για να έχουν κάπου οι άνθρωποι να καθίσουν. Εν το μεταξύ τα παιδιά συνηθίζουν να πηγαίνουν στο γήπεδο του χωριού για να πετάξουν χαρταετό. Το Πάσχα στον Παράδεισο γίνεται με τον συνηθισμένο τρόπο. Την Μεγάλη Πέμπτη ξενυχτάνε οι γυναίκες στην εκκλησία μοιρολογώντας και στολίζοντας τον επιτάφιο. Την Μεγάλη Παρασκευή γίνεται ο κύκλος του επιταφίου γύρω από την πλατεία. Το Μεγάλο Σάββατο ο επιτάφιος και οι άνθρωποι μεταφέρονται στην πλατεία και εκεί πραγματοποιείται η Ανάσταση. Την ώρα που ο παπάς λέει τη φράση “Χριστός Ανέστη” κάποια νεαρά άτομα ρίχνουν πολλά πυροτεχνήματα από μακριά και κατόπιν οι άνθρωποι γυρνάνε στα σπίτια τους σχηματίζοντας ένα σταυρό στο κατώφλι της πόρτας και τρώγοντας μαγειρίτσα. Τέλος, η Κυριακή του Πάσχα θεωρείται μια μέρα χαράς και γλεντιού, καθώς ο Χριστός έχει αναστηθεί. Οι άνθρωποι μαζεύονται με συγγενείς και φίλους σουβλίζοντας κοκορέτσι και κατσικάκι. Στήνεται μεγάλο φαγοπότι και η μέρα περνάει όμορφα πίνοντας, τρώγοντας και τραγουδώντας. Συνηθισμένο φαινόμενο είναι να πέφτουν και τουφεκιές ως ένδειξη χαράς.

στ. Μια ακίνητη γιορτή που είχε μεγάλη σημασία για τους Παραδεισιώτες παλιότερα ήταν η 25η Μαρτίου. Τα παιδιά στο χωριό έκαναν παρέλαση και όλοι οι άνθρωποι τους καμάρωναν περήφανοι εξαιτίας και του πολέμου που είχε προηγηθεί. Με την κατάργηση όμως του σχολείου στο χωριό σταμάτησαν οι παρελάσεις και πλέον γίνονται μόνο σε περιοχές μεγάλες που έχουν σχολεία. Επίσης εκείνη την μέρα παλιότερα τα παιδιά και οι μαθητές του χωριού διοργάνωναν θεατρική παράσταση με την βοήθεια του σχολείου. Όλοι πήγαιναν να την δουν καθώς αποτελούσε ένα τρόπο ψυχαγωγίας και ενθάρρυνσης στα παιδιά.

ζ. Λίγο πιο πάνω από το χωριό και ανάμεσα στο δάσος υπάρχει ένα μοναχικό εκκλησάκι που ονομάζεται Προφήτης Ηλίας. Βρίσκεται σε πολύ όμορφο μέρος καθώς είναι περιτριγυρισμένο από δένδρα και έχει μια αυλή με παγκάκια για να κάτσεις, καθώς και μια βρυσούλα. Όταν λοιπόν γιορτάζει ο Ηλίας στις 20 Ιουλίου και συνεπώς γιορτάζει και το εκκλησάκι, στο χωριό πραγματοποιείται ένα έθιμο που ονομάζεται κουρμπάνι. Μαζεύονται όλοι οι άνθρωποι του χωριού στην αυλή της εκκλησίας και κάποιοι αναλαμβάνουν να φέρουν ένα μεγάλο καζάνι και ένα ζώο για να το βράσουν έξω από την εκκλησία. Αυτό γίνεται ως δωρεά στον Άγιο και στον Θεό για να έχουν όλοι καλή υγεία. Κατόπιν το βρασμένο ζώο από το καζάνι μοιράζεται σε όλους που παρευρίσκονται εκεί πέρα και γενικά στο χωριό μαζί με ψωμί. Το κουρμπάνι ως έθιμο από τα παλιά χρόνια θεωρείται κάτι σαν ιερή τελετή ή προσφορά στον Θεό.

η. Η γιορτή που πάντα γιορτάζονταν στο χωριό το φθινόπωρο ήταν η εθνική γιορτή της 28ης Οκτωβρίου. Γιορτάζονταν με τον ίδιο τρόπο όπως η 25η Μαρτίου, με τα παιδιά να κάνουν παρέλαση ή κάποια θεατρική γιορτή. Επίσης τοποθετούσαν στεφάνια στο μνημείο έξω από την εκκλησία του χωριού, το οποίο είναι αφιερωμένο στους στρατιώτες του Παραδείσου που πέθαναν στον πόλεμο. Κατόπιν κάποια παιδιά ντυμένα τσολιάδες ή στρατιώτες με όπλα, έλεγαν ποιήματα μπροστά από το μνημείο με την παρουσία όλου του χωριού εκεί. Ήταν από τις πιο συγκινητικές και μεγάλες στιγμές του χωριού. Πλέον και αυτό έχει σταματήσει καθώς οι άνθρωποι έπαψαν να γιορτάζουν τις εθνικές γιορτές στο χωριό και να κάνουν παρελάσεις.