Τελετουργίες από Π.Ε. ΚΑΒΑΛΑΣ, ΜΕΣΟΡΟΠΗΣ, Δ. ΠΑΓΓΑΙΟΥ

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ

Β. Έθιμα του εορτολογίου

α) Παραμονή Χριστουγέννων 

Τα σχολεία κλείνουν για διακοπές στις 23 Δεκεμβρίου μετά την χριστουγεννιάτικη γιορτή. Στις 24 σφάζουν τα χοιρινά για να έχουν στο χριστουγεννιάτικο τραπέζι. Επίσης ζυμώνουν Χριστόψωμο ή αμιώψωμο που λέμε και στη Μεσορόπη.

β) Το Δωδεκαήμερο (25- 5 Ιανουαρίου)

Ήταν παλιό έθιμο την ημέρα των Χριστουγέννων οι καμπάνες να χτυπούν στις τέσσερις τα ξημερώματα. Έθιμο που διατηρείται και σήμερα.

Όλος ο κόσμος εκείνη την ώρα πηγαίνει στην εκκλησία για να παρακολουθήσει την λειτουργία και να μεταλάβει. Όταν η εκκλησία τελειώσει τα ξημερώματα πηγαίνουν οι άνθρωποι στα σπίτια τους και τρώνε κοτόσουπα. Την άλλη μέρα στρώνανε το χριστουγεννιάτικο τραπέζι και μαζί με φίλους και συγγενείς τρώμε.

Την παραμονή της πρωτοχρονιάς γίνονται όλες οι απαραίτητες δουλειές για την υποδοχή του νέου χρόνου. Οι γυναίκες μαγειρεύουν και καθαρίζουν το σπίτι. Φυσικά έφτιαχναν το θυμιόψωμο, την βασιλόπιτα δηλαδή και έβαζαν μέσα ένα ασημένιο νόμισμα. Όποιος το έβρισκε ήταν ο τυχερός της χρονιάς και του εύχονταν ο νέος χρόνος να φέρει μόνο καλά.

Στις 6 Ιανουαρίου, η γιορτή των Φώτων μετά τη λειτουργία και παρόλο το τσουχτερό κρύο, ανέβαιναν όλοι, μικροί και μεγάλοι στο ποτάμι να πετάξουμε τον σταυρό. Τα αγόρια τον πιάνουν και μετά τη λειτουργία γυρνούν με έναν δίσκο ψέλνοντας στα σπίτια και ο κόσμος προσκυνάει τον σταυρό και τους δίνει λεφτά.

ε) Πάσχα

Η νηστεία που Πάσχα αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και για το χωριό μας αυτές οι σαράντα μέρες είναι ξεχωριστές από όλες τις μέρες του χρόνου. Μόλις ξημερώσει Κ. Δευτέρα, οι χωριανοί μετρούν αντίστροφα για την Ανάσταση του Κυρίου αλλά και την “ανάσταση” στα στομάχια τους.

Το πρωί της Κ. Δευτέρας οι νοικοκυρές έπλεναν τα μαγειρικά τους σκεύη και άδειαζαν το ψυγείο από τα αρτύσιμα φαγητά, τα μάζευαν και τα έδιναν είτε στα ζώα είτε σε αυτούς που δεν είχαν ζώα στους φτωχούς μωαμεθανούς. Αφού όλη την εβδομάδα νήστευαν και από λάδι.

Την Κυριακή των Βαΐων, στρώνανε με ωραία χρωματιστά κλιμία και ρίχνανε πάνω Δάφνες. Την ώρα της λειτουργίας τα μοίραζε ο ιερέας στους πιστούς.

Τα τρία “καλά Σάββατα” που λένε και οι γιαγιάδες στη Μεσορόπη είναι οι δύο εβδομάδες πριν το Πάσχα. Το πρώτο είναι αυτό μετά την Παρασκευή του Ακάθιστου ύμνου. Το δεύτερο είναι του Λαζάρου και το τρίτο είναι το ΜΕΓΑ ΣΑΒΒΑΤΟ παραμονή του Πάσχα.

Την Μεγάλη εβδομάδα η νηστεία από τους παπάδες της ενορίας είναι πολλή αυστηρή. Οι πιστοί δεν τρώνε ούτε λάδι. Κάθε βράδυ μόλις η καμπάνα χτυπήσει πάνε στις αγρυπνίες. Την Μεγάλη Τετάρτη πηγαίνουν να μυρωθούν, με το αγιασμένο λάδι του Ευχελαίου. Την Μεγάλη Πέμπτη κοινωνούν αφού ο Χριστός σταυρώνεται. Οι νοικοκυρές βάφουν τα αυγά τους κόκκινα γιατί για την Μεσορόπη το κόκκινο είναι το αίμα του Χριστού. Γι’ αυτό λέγεται κόκκινο Πέμπτη. Το βράδυ της Μεγάλης Πέμπτης είναι τα 12 Ευαγγέλια.

Την Μεγάλη Παρασκευή το πρωί οι κοπέλες έκοβαν λουλούδια και στόλιζαν τον επιτάφιο. Στις 10 το πρωί χτυπούν οι καμπάνες και ο κόσμος πάει στην εκκλησία. Το βράδυ που οι καμπάνες χτυπούν πένθιμα ο κόσμος πάει στην εκκλησία για να κάνουν την περιφορά του επιταφίου. Μετά τα εγκώμια, οι πιστοί περίμεναν να τελειώσουν οι ψάλτες τα ευλογητάρια και να βγουν για την περιφορά. Κατά τη διάρκεια της περιφοράς του επιταφίου, όπως και όλη τη μέρα οι καμπάνες χτυπούν πένθιμα και νεκρικά.

Πριν αρκετά χρόνια καθιερώθηκε ένα έθιμο να καίνε οι χωριανοί τον Ιούδα. Άναβαν φωτιά έξω από την αυλή της εκκλησίας και έκαιγαν μια κούκλα που φτιάχνανε και την ονόμαζαν Ιούδα, ως τιμωρία.

Στις 12 παρά βγαίνει το Μεγάλο Σάββατο το βράδυ με όλα τα κεριά σβηστά και προβάλλει με το Άγιο φως. Τότε όλος ο κόσμος τρέχει με τις λαμπάδες να το πάρει και αρχίζουν τα πυροτεχνήματα. Μετά όλοι λένε Χριστός Ανέστη. Κανείς δεν φεύγει μέχρι το τέλος της λειτουργίας. Οι πιστοί κοινωνούν και πάνε στα σπίτια να φάνε μαγειρίτσα και κοτόσουπα. Οι άνδρες δεν κοιμούνται μετά, αλλά ετοιμάζουν το αρνί ή το κατσίκι για την Κυριακή το πρωί. Στις 11 το πρωί της Κυριακής είναι η Δευτερανάσταση. Ο κόσμος πάει εκκλησία και όταν γυρνάει σπίτι όλοι τρώνε μαζί.                                                                                                                                  

ζ) Γιορτές καλοκαιριού

Στη μία του Αυγούστου αρχίζει η νηστεία για την Κοίμηση της Θεοτόκου, ο γνωστός 15 Αύγουστος.

Την παραμονή στις 14 η εκκλησιαστική επιτροπή γυρίζει από σπίτι σε σπίτι και μαζεύει χρήματα, όσα θέλει ο καθένας δίνει, για το πανηγύρι του 15 Αύγουστου.

Μετά τη λειτουργία έξω στην αυλή της εκκλησίας ο κόσμος τρώει κοτόπουλο και πίνει κρασί. Είναι μεγάλη γιορτή γιατί γιορτάζει και ένα εκκλησάκι μας. Και κερνάει η εκκλησία φαγητό στον κόσμο. Έρχονται και από τα γύρω χωριά πιστοί να γιορτάσουν.