Τελετουργίες από Π.Ε. ΡΟΔΟΠΗΣ, ΑΣΩΜΑΤΩΝ, Δ. ΙΑΣΜΟΥ
Α. Η Σαρακοστή πριν τα Χριστούγεννα
΄΄Με την έναρξη της Σαρακοστής των Χριστουγέννων οι κάτοικοι του χωριού κρατούσαν τη
νηστεία. Ο κόσμος κοινωνούσε την πρώτη εβδομάδα της Σαρακοστής και την τελευταία
βδομάδα πριν από τα Χριστούγεννα. Την περίοδο της Σαρακοστής θυμάμαι ότι επειδή οι
περισσότεροι άνθρωποι τηρούσαν τη νηστεία, οι κρεοπώληδες έξω από τα καταστήματα
τους, κρεμούσαν τα μαχαίρια τους, ως ένδειξη σεβασμού όπως και οι καπνοπαραγωγοί οι
οποίοι ήθελαν να τελειώσουν το παστός, έτσι ώστε να μην έχουν να ασχολούνται με
τέτοιου είδους ασχολίες την περίοδο των Χριστουγέννων. Δύο ημέρες πριν από τα
Χριστούγεννα όλοι οι κάτοικοι έθρεβαν γουρούνια τα οποία τα έσφαζαν. Τότε δεν υπήρχαν
ψυγεία και για να διατηρηθεί όλο το χοιρινό κρέας, έφτιαχναν παστό, λουκάνικα, καβούρια
και λίπος που χρησιμοποιούσαν για μαγειρική χρήση. Κατ’ αυτόν τον τρόπο το χοιρινό
κρέας διατηρούταν μέχρι τους ανοιξιάτικους μήνες. Επίσης μέσα στην Σαρακοστή των
Χριστουγέννων οι κάτοικοι που είχαν στα χωράφια τους ελαιόδενδρα, συνήθιζαν να
μαζεύουν τις ελιές από τα δέντρα. Αυτό συνέβαινε εκείνη την περίοδο επειδή οι ελιές είναι
ένας καρπός νηστήσιμος για να τραφούν μιας και δεν μπορούσαν να φάνε κρέας΄΄.
Β. Το δωδεκαήμερο (25 Δεκεμβρίου-5 Ιανουαρίου)
΄΄Μέσα στο Δωδεκαήμερο δεν υπάρχει νηστεία εκτός από την παραμονή των φώτων στις 5
Ιανουαρίου. Τις ημέρες αυτές οι γυναίκες του σπιτιού δεν έπλεναν τα ρούχα μέχρι τα
Θεοφάνεια επειδή περίμεναν να γίνει ο αγιασμός των Φώτων για να φωτιστούν τα νερά.
Επίσης οι άνθρωποι τότε εκείνες τις μέρες μόλις σκοτείνιαζε ήθελαν να γυρίσουν στα σπίτια
τους και να μην βρίσκονται έξω γιατί πίστευαν ότι θα δεχθούν επίθεση από τους καλικάντζαρους . Την
παραμονή της Πρωτοχρονιάς στο γιορτινό τραπέζι οι νοικοκυρές ετοίμαζαν εννιά είδη
φαγητών. Πριν αρχίσουν το φαγητό η γιαγιά του σπιτιού θυμιάτιζε φαγητό στο τραπέζι και
ο παππούς στο τέλους του φαγητού έκοβε την βασιλόπιτα μέσα στην οποία υπήρχε και το
φλουρί. Επίσης την ημέρα των Θεοφανείων μετά την λειτουργία γίνονταν ο αγιασμός και
μετά πήγαινε ο ιερέας και όλος ο κόσμος στο ποτάμι του χωριού και έριχνε τον σταυρό.
Ακόμη την παραμονή των φώτων γίνονταν στην εκκλησία λειτουργία και αγιασμός καις το
τέλος της λειτουργίας ο ιερέας έβγαινε με ένα παιδάκι σε όλο το χωριό και φώτιζε στα
σπίτια. Τότε οι νοικοκυρές του σπιτιού έδιναν λεφτά στον παππά και στο παιδάκι δύο με
τρία αυγά.
Γ. Γιορτές του Φεβρουαρίου
¨ Στη 1 η Φεβρουαρίου είναι η γιορτή του Αγίου Τρύφωνος. Εκείνη την ημέρα γίνεται
λειτουργία και αγιασμός. Όσοι πιστοί πηγαίνουν στην εκκλησία παίρνουν αγιασμό τον
οποίο ρίχνουν στα χωράφια επειδή ο άγιος Τρύφωνας είναι προστάτης των
αμπελουργών. Στις 9 Φεβρουαρίου είναι η γιορτή της Υπαπαντής κατά την οποία
γιορτάζουν οι μητέρες. Εκείνη την ημέρα όλες οι μητέρες μαζί με τα παιδάκια τους
πηγαίνουν στην εκκλησία, όπου στο τέλος ο ιερέας μοιράζει σε όλο τον κόσμο κουλούρια.
Στις 3 Φεβρουαρίου γιορτάζει ο άγιος Συμεών ο οποίος σαράντισε την Παναγία. Παλιά
επικρατούσε η άποψη ότι οι έγκυες γυναίκες εκείνη την ημέρα δεν έπρεπε να κάνουν
δουλειές του σπιτιού. Λέγανε ότι όχι μόνο οι έγκυες αλλά και τα υπόλοιπα μέλη της
οικογένειας δεν έπρεπε να πιάσουν στα χέρια τους μαχαίρια, ψαλίδι ή βελόνες διότι το
παιδί θα έβγαινε σημαδεμένο¨.
Δ. Απόκριες
Την Κυριακή του Τελώνου και Φαρισαίου ανοίγει το τριώδιο που διαρκεί τρεις εβδομάδες.
Εκείνη την περίοδο όχι μόνο τα παιδιά αλλά και οι μεγάλοι άνθρωποι ντύνονταν
καρναβάλια και επισκέπτονταν τα σπίτια της γειτονιάς. Αν οι άνθρωποι του σπιτιού δεν
αναγνώριζαν ποια πρόσωπα κρύβονταν κάτω από τις μάσκες, αυτοί έφευγαν χωρίς να
φανερωθούν. Σε περίπτωση που τους αναγνώριζαν τους περνούσαν μέσα στο σπίτι και τους
κερνούσαν γλυκά. Την τελευταία Κυριακή της αποκριάς, σταματούσε ο κόσμος να τρώει
κρέας. Μέχρι την επόμενη Κυριακή έτρωγαν αυγά τυριά και ψάρια. Εκείνη η Κυριακή
λέγονταν Κυριακή της Τυρίνης. Εκείνη την ημέρα σταματούσαν να τρώνε και
γαλακτοκομικά. Βέβαια πολλοί άνθρωποι στο χωριό συνήθιζαν να τρώνε κρέας και την
Καθαρά Δευτέρα και λέγανε ότι ήθελαν να καθαρίσουν τα σκεύη μέσα στα οποία υπήρχαν
τα κρέατα όλο αυτόν τον καιρό. Την Καθαρά Δευτέρα η κάθε οικογένεια έφτιαχνε με
καλάμια και σακούλες νάιλον τον χαρταετό και τον πετούσαν. Εκείνη την ημέρα τα παιδιά
του χωριού μουτζούρωναν τα χέρια τους με κάρβουνο και από τις σόμπες και λέρωναν τα
πρόσωπα των περαστικών που έβλεπαν στους δρόμους του χωριού¨.
Ε. Κινητέ εορτές
Σαρακοστή Πάσχα, Πάσχα μετά το Πάσχα ως την Πεντηκοστή.
¨ Την Μεγάλη εβδομάδα και συγκεκριμένα την Μεγάλη Πέμπτη το πρωί μαζεύονταν οι
γυναίκες στις αυλές των σπιτιών, άναβαν φωτιές, έβαζαν πάνω τις πυροστιές με τα οποία
έβαφαν το αυγά. Εκείνη την ημέρα όλες οι νοικοκυρές έκαναν και τα τσουρέκια τους.
Επίσης τα παιδιά του χωριού γυρνούσαν από σπίτι σε σπίτι μαζεύοντας λουλούδια από τις
αυλές με σκοπό το βράδυ της Μεγάλης Πέμπτης να στολίσουν το επιτάφιο. Το βράδυ
λοιπόν αφού τελείωνε η ακολουθία του Μυστικού δείπνου με τα δώδεκα ευαγγέλια οι
γυναίκες και τα κορίτσια του χωριού έμεναν όλο το βράδυ στην εκκλησία για να στολίσουν
τον επιτάφιο. Την Μεγάλη Παρασκευή το πρωί αφού τελείωνε η ακολουθία της
αποκαθήλωσης, η καμπάνα χτυπούσε πένθιμα. Εκείνη την ημέρα οι ηλικιωμένες κυρίως
γυναίκες δεν επέστρεφαν στο σπίτι τους αλλά κάθονταν στην εκκλησία περιμένοντας τον
Χριστό μέχρι το βράδυ. Επίσης εκείνη την ημέρα τα παιδιά περίμεναν την νονά να τους
φέρει την λαμπάδα τους κόκκινα αυγά και δώρα όπως παπούτσια και κάλτσες. Το Μεγάλο
Σάββατο οι νοικοκυρές ετοίμαζαν τα φαγητά για το βράδυ ενώ οι άντρες έσφαζαν το αρνί,
το οποίο θα σούβλιζαν την επόμενη ημέρα. Το βράδυ της Ανάστασης με το που ο παππάς
έλεγε το ¨Χριστός Ανέστη¨ έσκαγαν στον ουρανό πυροτεχνήματα ενώ εμείς τσουγκρίζαμε
τα κόκκινα αυγά τα οποία είχαμε πάρει από το σπίτι. Μετά επιστρέφαμε στο σπίτι και
τρώγαμε την μαγειρίτσα. Την ημέρα του Πάσχα πήγαινε το βαπτιστικό με την οικογένεια
στο σπίτι της νονάς το τσουρέκι, όπου εκεί μας έκαναν το τραπέζι. Έπειτα σαράντα ημέρες
μετά το Πάσχα την ημέρα της Αναλήψεως, συνήθιζε ο κόσμος να βάφει κόκκινα αυγά¨.
Στ. Ακίνητες εορτές την άνοιξης
¨ Στις 21 Μαΐου του αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης γιορτάζει το παρεκκλήσι του χωριού
μας. Την παραμονή γίνεται ο εσπερινός όπου γίνεται η μεταφορά της εικόνας. Παίρνουν
την εικόνα και την μεταφέρουν σε όλο το χωριό. Τελειώνοντας ο εσπερινός γίνεται στην
αυλή της εκκλησίας τραπέζι με φαγητά και ποτό ενώ υπάρχουν και όργανα τα οποία
παίζουν παραδοσιακή μουσική. Ανήμερα της γιορτής γίνεται η θεία Λειτουργία, ενώ με το
τέλος της οι γυναίκες οι οποίες έχουν ετοιμάσει κεράσματα, κερνούν τον κόσμο που
βρίσκεται εκείνη την ώρα στην εκκλησία¨.
Ζ. Γιορτές του Καλοκαιριού.
¨ Στις 6 Αυγούστου είναι η μεταμόρφωση του Σωτήρος. Μέχρι εκείνη την ημέρα
απαγορεύονταν να φάμε σταφύλια. Τότε το πρωί εκείνης της ημέρας πηγαίναμε στην
εκκλησία και αφήναμε στην εικόνα του Χριστού τσαμπιά από σταφύλια, αφού τα διάβαζε ο
παππάς στο τέλος της λειτουργίας τα μοίραζε στον κόσμο. Τότε πλέον αφού τα είχε
ευλογήσει ο παππάς μπορούσαμε να φάμε σταφύλια. Στις 29 Αυγούστου που είναι η
αποκεφάλιση του Ιωάννου δεν έπρεπε να κόβουμε το καρπούζι με το μαχαίρι οριζοντίως
γιατί αυτή η κίνηση συμβόλιζε την αποκεφάλιση του Ιωάννου¨.