Τελετουργίες από Π.Ε. ΚΑΒΑΛΑΣ, Δ. ΘΑΣΟΥ, ΛΙΜΕΝΑΡΙΩΝ

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ

Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου

-Η Σαρακοστή πριν από τα Χριστούγεννα

Η ορθόδοξη εκκλησία αυτή την περίοδο των σαράντα ημερών πριν από την εορτή της Γέννησης του Χριστού, την τιμά ποικιλότροπα και καλεί τους πιστούς να νηστέψουν, να προσευχηθούν και να καθαρίσουν την ψυχή τους από την κακία και την αμαρτία. Να μιμηθούν την αγάπη του Χριστού προς τον άνθρωπο, για να τον προστατέψει από τον διάβολο και το φόβο του θανάτου και να τον απαλλάξει από την ειδωλολατρία που επικρατούσε στον προχριστιανικό κόσμο.

Οι μέρες αυτές μας υπενθυμίζουν την πρόνοια και την ευεργεσία του Θεού, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν με τη Γέννηση του Θεανθρώπου Χριστού και τη συναναστροφή του με τους ανθρώπους (Νηστεία των Χριστουγέννων).

Το σαρανταήμερο που αρχίζει από την εορτή του Αποστόλου Φιλίππου (14 Νοεμβρίου) η υμνολογία της Ορθόδοξης Ανατολικής Εκκλησίας, περιλαμβάνει λαμπρούς ύμνους για τη μεγάλη αυτή εορτή, των διασημότερων υμνογράφων της Εκκλησίας, όπως του Ρωμανού του Μελωδού, Ιωάννου του Δαμασκηνού, Κοσμά Επισκόπου.

 

- Το Δωδεκαήμερο (25 Δεκεμβρίου- 5 Ιανουαρίου)

Η ημέρα της εορτής του Αποστόλου Φιλίππου, στις 14 Νοεμβρίου, χαρακτηρίζεται ως μικρή Αποκριά, διότι από την επομένη αρχίζει η νηστεία για τα Χριστούγεννα, η οποία λέγεται Μικρή Σαρακοστή.

Αντίθετα σε πολλές χώρες της Ευρώπης και της Αμερικής, η ημερομηνία αυτή θεωρείται ως έναρξη των Χριστουγέννων. Το χρονικό διάστημα που περικλείει τις γιορτές των Χριστουγέννων, Πρωτοχρονιάς και Θεοφανίων, ονομάζεται “Δωδεκαήμερο”. Στη Δύση η εορτή των Χριστουγέννων εορτάζεται λαμπρότερα απ’ ότι  αυτή της Αναστάσεως, σε αντίθεση με την Ανατολή.

Ανήμερα των Χριστουγέννων, σύμφωνα με το Ορθόδοξο ελληνικό εορτολόγιο, γιόρταζαν αρκετά ελληνικά ονόματα: Χριστίνα, Χρήστος, η Χρυσαυγή, η Χρύσα, η Εμμανουέλα και ο Εμμανουήλ.

 

Γιορτές του Φεβρουαρίου

Η πρώτη μέρα της Καρναβαλικής περιόδου ξεκινά 40 μέρες πριν από την Καθαρά Δευτέρα. Κάθε χρόνο γίνονται καρναβαλικές εκδηλώσεις, που κλιμακώνονται, στην πρώτη μέρα της Σαρακοστής, την Καθαρά Δευτέρα. Σε όλη την καρναβαλική περίοδο, το κλίμα είναι διασκεδαστικό, με πολλή χαρά, πάρτι, παρελάσεις, ανθρώπους με διάφορα καρναβαλικά κουστούμια.

 

Τσικνοπέμπτη

Η τσικνοπέμπτη είναι ένα ετήσιο έθιμο, το οποίο έχει τις ρίζες του βαθιά μέσα στους αιώνες. Είναι μια μέρα κατά την οποία όλοι τρώνε κρέας. Η λέξη τσικνοπέμπτη προέρχεται από δύο λέξεις, τη λέξη “τσίκνα” (η μυρωδιά του ψημένου κρέατος) και τη λέξη Πέμπτη. Γιορτάζεται την Πέμπτη 11 ημέρες πριν από την καθαρά Δευτέρα, είναι μια μέρα διασκέδασης και ετοιμασίας για τη νηστεία της Σαρακοστής πριν από το Πάσχα. Ο κόσμος αρχίζει να μαζεύεται, πολλοί είναι μεταμφιεσμένοι και ξεκινάνε να πίνουνε, να τρώνε, καθώς περιμένουν να ξεκινήσει η παρέλαση. Το κρασί είναι δωρεάν, καθώς υπάρχει και φαγητό. Η παρέλαση ξεκινάει περίπου στις 12 και κρατάει περίπου μιάμιση ώρα. Αποτελείται από γκρουπ μεταμφιεσμένων  ατόμων, άρματα και χορευτές. Τα θέματα των αρμάτων είναι διαφορετικά το ένα από το άλλο και όλα σατιρίζουν καταστάσεις και γεγονότα της πολιτικής και κοινωνικής ζωής των Ελλήνων, όπως επίσης και διεθνή γεγονότα. 

 

Απόκριες

Κάθε χρόνο στη Θάσο διοργανώνονται καρναβάλια, με την πρόθεση να συνεχιστεί η παράδοση των Διονυσιακών εορτών. Η προέλευση αυτού του εθίμου χάνεται στο χρόνο και πολλοί λόγιοι πιστεύουν  ότι έχει Διονυσιακές ρίζες, σαν απομεινάρι των αρχαίων Βακχικών φεστιβάλ. Ο Διόνυσος, ο θεός του κρασιού, της μέθης και της δημιουργίας έκστασης, γιος του Δία και της Σεμέλης, βασιλιάς του Ολύμπου, σύμφωνα με την πιο γνωστή γενεαλογία. Ο Διόνυσος επίσης είναι ένας περίεργος θεός, καθώς πέρα από το θεό του κρασιού, θεωρείται και θεός της βλάστησης, αλλά και του θανάτου, ένας θεός που φέρνει αλλαγές, συχνά αμετάκλητες, στην φυσιολογική κοινωνική ζωή και τέλος είναι και θεός του θεάτρου.

Η πρώτη μέρα της καρναβαλικής περιόδου, ξεκινά 40 μέρες πριν από την  Καθαρά Δευτέρα. Κάθε χρόνο γίνονται καρναβαλικές εκδηλώσεις, που κλιμακώνονται την πρώτη μέρα της Σαρακοστής, την Καθαρά Δευτέρα. Η τσικνοπέμπτη είναι ένα ετήσιο έθιμο, που έχει τις ρίζες του βαθιά στους αιώνες, καθώς αποτελεί μια μέρα κατά την οποία όλοι τρώνε κρέας πριν από το Πάσχα.

Η Κυριακή πριν από την Καθαρά Δευτέρα

Η καρναβαλική παρέλαση των Λιμεναριών γίνεται την Κυριακή πριν από τη Σαρακοστή στην κεντρική πλατεία. Ο κόσμος αρχίζει να μαζεύεται στην πλατεία, γύρω στις 12 το μεσημέρι. Η μουσική παίζει, οι άνθρωποι χορεύουν και το κρασί διανέμεται δωρεάν. Γύρω στη 1:30 ξεκινάει η παρέλαση. Τα σατιρικά θέματα που παρουσιάζουν διάφορες ομάδες μεταμφιεσμένων ατόμων και το όλο σκηνικό διασκεδάζουν τους θεατές. Η παρέλαση κρατάει περίπου μιάμιση ώρα και το γλέντι συνεχίζεται στην πλατεία, με χορό, κέφι, φαγητό και άφθονο ποτό. Στο τέλος της βραδιάς γίνεται το κάψιμο του βασιλιά καρνάβαλου, σε μια μεγάλη φωτιά γύρω από την οποία χορεύει ο κόσμος. Το παραδοσιακό ψωμί, η λαγάνα, είναι διαθέσιμο εκείνη την ημέρα στους φούρνους.

 

Κινητές Εορτές

Σαρακοστή, Πάσχα, μετά το Πάσχα ως την Πεντηκοστή

Η μεγάλη Σαρακοστή, είναι χριστιανική περίοδος νηστείας. Είναι η αρχαιότερη από τις μεγάλες νηστείες της Ορθόδοξης εκκλησίας. Καθιερώθηκε τον 4ο αι. μ.Χ. Αρχικά διαρκούσε έξι εβδομάδες, ενώ αργότερα προστέθηκε και έβδομη εβδομάδα. Ονομάζεται Σαρακοστή γιατί περιλαμβάνει σαράντα ημέρες νηστείας, δηλαδή από την Καθαρή Δευτέρα, μέχρι και την Παρασκευή πριν το Σάββατο του Λαζάρου, οπότε ακολουθεί η Κυριακή των Βαΐων και η Μεγάλη εβδομάδα. “Μεγάλη” Σαρακοστή ονομάζεται όχι για τη μεγάλη διάρκεια της, αλλά για τη σημασία της που γίνεται για την ανάμνηση των Παθών του Χριστού. Αποτελεί την προετοιμασία των πιστών για τη γιορτή της Ανάστασης του Χριστού. Όλες τις μέρες της Μ. εβδομάδας υπάρχει λειτουργία στην εκκλησία, που εξιστορούνται τα Πάθη του Χριστού. Τα κυριότερα Πασχαλινά έθιμα είναι: Την Μ. Πέμπτη διαβάζονται τα 12 Ευαγγέλια, ενώ στο σπίτι φτιάχνουν τα γλυκά του Πάσχα, τα τσουρέκια και τα κουλουράκια. Επίσης, βάφονται και τα κόκκινα αυγά. Την Μ. Παρασκευή γίνεται η περιφορά του επιταφίου, που στολίζεται με λουλούδια και περιφέρεται στους δρόμους, γύρω από την εκκλησία, ενώ οι πιστοί ακολουθούν από πίσω εφόσον είναι μέρα πένθους.

 

Πάσχα

Το Μ. Σάββατο είναι το βράδυ της Ανάστασης. Στις 12 το βράδυ, ο ιερέας δίνει το Άγιο Φως με τις πασχαλινές λαμπάδες και χαιρετιούνται λέγοντας “Χριστός Ανέστη”, ενώ ο παπάς ψάλλει το “Χριστός Ανέστη”. Σε πολλές περιοχές ανάβουν βεγγαλικά. Είναι η μέρα της Ανάστασης ημέρα χαράς και εορτής. Το Μ. Σάββατο τελειώνει η νηστεία της σαρακοστής και επιστρέφοντας στο σπίτι τρώνε τη μαγειρίτσα και τσουγκρίζουν τα αυγά.

Στα Λιμενάρια, τηρείται το πανάρχαιο έθιμο: << Για βρέξ Απρίλη μ’ >>, που γιορτάζεται την Τρίτη του Πάσχα. Συγκροτήματα απ’ όλη την Ελλάδα χορεύουν δημοτικούς χορούς.

 

Μετά το Πάσχα ως την Πεντηκοστή

Την Πεντηκοστή ημέρα μετά το Πάσχα, πάντοτε την Κυριακή γιορτάζουμε το γεγονός της εκκλησίας. Μετά την Ανάσταση Του ο Κύριος Ιησούς Χριστός, εμφανίστηκε αναστημένος στους Αποστόλους Του και τη μητέρα Του Παναγία και τους έδωσε τις τελευταίες του εντολές και οδηγίες.