Τελετουργίες από Π.Ε. ΚΑΒΑΛΑΣ, ΚΡΗΝΙΔΩΝ, Δ. ΚΑΒΑΛΑΣ

III) ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ

Β) Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου

α) Η σαρακοστή πριν από τα Χριστούγεννα, β) Το Δωδεκαήμερο (25 Δεκεμβρίου- 5 Ιανουαρίου), γ) Γιορτές του Φεβρουαρίου, δ) Απόκριες, ε) Κινητές εορτές, Σαρακοστή, Πάσχα, μετά το Πάσχα ως την Πεντηκοστή, στ) Ακίνητες εορτές της άνοιξης, ζ) Γιορτές του καλοκαιριού, η) Γιορτές του φθινοπώρου ως την εορτή του Αγίου Φιλίππου. Ήμασταν Χριστιανοί Ορθόδοξοι και γιορτάζαμε τις θρησκευτικές εορτές με τον ίδιο τρόπο που γιορτάζουμε και τώρα στις μεγάλες γιορτές (όπως της Ζωοδόχου Πηγής), διοργανώναμε πανηγύρια. Πηγαίναμε παρέες- παρέες με τα κάρα, στρώναμε κάτω από τα δέντρα τραπεζομάντιλα και τρώγαμε. Στο πανηγύρι είχε πάντα μουσική (νταούλια, κλαρίνα, ποντιακές λύρες) για να χορεύουμε, είχε διάφορους μικροπωλητές που πουλούσαν διάφορα μικροπράγματα όπως ακριβώς γίνονταν και στις λαϊκές. Επίσης, έφερναν παλαιστές για να παλέψουν, ιππείς έτρεχαν με τα άλογα τους, είχε αρκούδες που χορεύανε ώστε να ψυχαγωγήσουν τους παρευρισκόμενους. Σε κάθε πανηγύρι την παραμονή μαζευόταν κόσμος για να γίνει η περιφορά της εικόνας του Αγίου/της Αγίας σε όλο το χωριό ώστε να τους τιμήσουν. Την Παραμονή των Χριστουγέννων, της Πρωτοχρονιάς και των Φώτων λέγαμε τα κάλαντα. Αλλά στο χωριό μου όταν λέγαμε τα κάλαντα είχαμε το έθιμο, να χτυπάμε το κουδούνι και αφού μας ανοίξουν την πόρτα, ρίχναμε μέσα ένα μαντήλι το οποίο είχαμε δεμένο με σπάγκο και σε αυτό το μαντήλι αφού λέγαμε τα κάλαντα, ο κάθε νοικοκύρης έβαζε από κάτι όπως: λεφτά, μανταρίνια, ξερά σύκα και καμία φορά για να μας κάνουν πλάκα έβαζαν και κάρβουνα. Επίσης στις 8 Μαΐου, ήταν έθιμο να σπάνε στάμνες. Τα παιδιά κυρίως μπαίνανε σε διάφορες αυλές, έπαιρναν κρυφά τις στάμνες ή γλάστρες και τις σπάγανε στους δρόμους λόγω του εθίμου για το καλό. Ακόμη, στην γιορτή του Αι- Γιάννη είχαμε το έθιμο όπως οι αναστενάρηδες να ανάβουμε φωτιές. Από νωρίς το πρωί σηκωνόμασταν για να μαζέψουμε ξύλα όπου τα συγκεντρώναμε στην μέση ενός σταυροδρομιού σε κάθε γειτονιά. Το μεσημέρι άναβαν την φωτιά και όλος ο κόσμος πηδούσε σταυρωτά πάνω από τις φωτιές. Αυτό το συμβάν κρατούσε αρκετές ώρες και επαναλαμβανόταν κάθε χρόνο. Τον Φεβρουάριο γιορτάζαμε τις απόκριες. Τα παιδιά ντυνόμασταν με αυτοσχέδια ρούχα (δηλαδή) τυλιγμένα με σεντόνια παριστάνοντας τα φαντάσματα, ή φορούσαμε καπέλα και κρατούσαμε μπαστούνια παριστάνοντας τους γηραιότερους. Γυρνούσαμε από σπίτι σε σπίτι και μετά πηγαίναμε στην αγορά με σκοπό να μας κεράσουν ή να μας γνωρίσουν ή απλώς πηγαίναμε βόλτες στο χωριό ντυμένοι καρναβάλια. Το βράδυ μαζευόμασταν στην κεντρική πλατεία του χωριού, πάλι μεταμφιεσμένοι, όπου υπήρχε μουσική και ποτό και γλεντούσαμε μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες. “ Την καθαρά Δευτέρα είχαμε το έθιμο να πηγαίνουμε ντυμένοι καρναβάλια, μεγάλοι και παιδιά στα γειτονικά σπίτια με μία σκούπα για να σκουπίσουμε, να ξεραραχνιάσουμε και γενικώς να καθαρίσουμε τα σπίτια μέσα και έξω, εξ’ ου και το όνομα “Καθαρά Δευτέρα”. Μετά από αυτό, πηγαίναμε σε έναν ανοιχτό χώρο, για να πετάξουμε όπως προβλεπόταν από το έθιμο τον χαρταετό που τον κάναμε μόνοι μας με καλάμια, σπάγκο και τα κολλούσαμε με ζυμάρι. Εκείνη την ημέρα συνηθίζαμε να τρώμε: ελιές, χαλβά, τουρσί, ψωμί και άλλα νηστίσιμα κυρίως φαγητά.

Τσιφερλή Παντελίτσα, Ετών 77