Τελετουργίες από Π.Ε. ΚΑΒΑΛΑΣ, Δ. ΘΑΣΟΥ, ΠΡΙΝΟΥ

Β. Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου

Πρωτοχρονιά στη Θάσο

“Την πρωτοχρονιά τα παιδιά πηγαίνουν από σπίτι σε σπίτι και τραγουδούν τα κάλαντα. Το βράδυ της πρωτοχρονιάς κάθε οικογένεια κόβει την βασιλόπιτα και κάποιος βρίσκει το φλουρί. Ξεχωριστό έθιμο στην Θάσο είναι το σκόρπισμα των φύλλων. Καθένας βάζει ένα φύλλο ελιάς στο τζάκι και κάνει μια ευχή. Το φύλλο που θα γυρίσει περισσότερο θα κάνει την ευχή να πραγματοποιηθεί”.

 

Απόκριες στη Θάσο

“Τις απόκριες οι χωρικοί πηγαίνουν στην πλατεία του χωριού και διασκεδάζουν με άφθονο κρασί, μεζέδες και χορό.

 Την καθαρά Δευτέρα, οι κάτοικοι πετάνε χαρταετούς, τρώνε νηστίσιμους μεζέδες και πίνουν ούζο και τσίπουρο.”

 

Πάσχα στη Θάσο

“ Το Πάσχα θυμάμαι να πηγαίνουμε στην περιοχή του Θεολόγου, όπου τη δεύτερη μέρα του Πάσχα μεταφέρουν την εικόνα του Αγίου, από ένα εξωκλήσι στο μοναστήρι του Αρχάγγελου Μιχαήλ, για να προσκυνήσουμε. Κάθε εκκλησία φυσικά έχει τον δικό της επιτάφιο. Το βράδυ της Μ. Πέμπτης οι γυναίκες του χωριού κάθονται ως αργά το βράδυ στην εκκλησία για τον στολισμό του επιταφίου και για να μοιρολογήσουν τον Χριστό. Ο επιτάφιος είναι στολισμένος από λευκά και κόκκινα γαρίφαλα ενώ ακριβώς στο κέντρο υπάρχει μια εικόνα του Χριστού.”

(γιαγιά- Χρυσούλα)

“Στο Καζαβίτι γίνονται αρκετά Πανηγύρια

• 8 Ιανουαρίου

         Γίνεται γλέντι στη μνήμη του Αγίου Γεωργίου.

• 10 Φεβρουαρίου

        Τιμούν τον Άγιο Χαράλαμπο στο μικρό Καζαβίτι.

• 29 & 30 Ιουνίου

        Των Αγίων Αποστόλων γίνεται μεγάλο πανηγύρι στην εκκλησία στο Μεγάλο Καζαβίτι αλλά και στο λιμένα.   

• 26 Ιουλίου

        Γιορτάζεται η μνήμη του Αγίου Παντελεήμονα, με τη μεταφορά της εικόνας του από το Μικρό  Καζαβίτι στο μοναστήρι του Αγίου πάνω στο βουνό”.  

 

“Σε όλα αυτά τα πανηγύρια μοιράζεται το παραδοσιακό φαγητό “κουρμπάνι”.

Τα “Καζαβιτιανά” είναι εκδηλώσεις που γίνονται στο Μικρό Καζαβίτι ή (Μικρό Πρίνο). Κάθε τέλος Ιουλίου αρχές Αυγούστου γίνονται τα “καζαβιτιανά”, που είναι πολιτισμικές εκδηλώσεις με θεατρικές παραστάσεις, κονσέρτα κλασικής μουσικής αλλά και βραδιές με πολύ χορό και παραδοσιακή μουσική”.

 (γιαγιά Χρυσούλα)

 

“ Σε αυτά τα πανηγύρια που γίνονταν οι γυναίκες και οι άντρες φορούσαν παραδοσιακές Θασίτικες στολές. Οι άνδρες φορούσαν βράκα που έφτανε κάτω από το γόνατο, γιλέκο σταυρωτό, παπούτσια χαμηλά με μάλλινη κάλτσα και στο κεφάλι φορούσαν ένα μαύρο φέσι.

                                                                                                                                                 

Η γυναικεία φορεσιά αποτελούνταν από υφάσματα όπως το βελούδο και το μετάξι, χρυσοκεντημένα με παραστάσεις από τα βυζαντινά χρόνια.

Η γυναικεία αυτή φορεσιά αποτελείται από:

• Το <<φστάνι>>
• Το <<πκάμσο>>
• Την <<τραχηλιά>>
• Τον <<αλατζά>>
• Το <<τσικέτο>>
• Την <<ποδιάν>>
• Το <<ζουνάρ>>
• Το <<σπαλέτο>>
• Τα <<σκφούνια>>

 

Τα <<φστάνια>> των γυναικών ήταν ροζ, κόκκινα, άλλα μονόχρωμα, άλλα με σχέδια χρυσά. Ήταν αμάνικα και μακριά ως τον αστράγαλο περίπου και φαρδιά.

Η <<τραχηλιά>> και το <<πκάμσο>> είναι λευκά και χρησιμοποιούνται ως εσώρουχα. Στο λαιμό φοράνε την <<τραχηλιά>> από βαμβάκι ή μετάξι. Το <<πκάμσο>> είναι μακρύ ενώ στα χέρια είναι πιο κοντό.

Ο <<αλατζάς>> είναι ένα μεταξωτό γιλέκο ή βελούδινο. Τα μανίκια του είναι στενά. Είναι συνήθως κόκκινος, βυσσινί ή καφές.

Το <<τσικέτο>> είναι το γιλέκο που φοράνε πάνω από τον <<αλατζά>>. Γύρω- γύρω είναι χρυσοκεντημένο.

Οι <<ποδιές>> είναι άλλες μονόχρωμες και άλλες λουλουδάτες. Οι λουλουδάτες είναι στρογγυλές στο κάτω μέρος. Κάτω από τη ποδιά φοράνε το <<ζουνάρ>>, το οποίο είναι μονόχρωμο. Στα μαλλιά φοράνε μια μαντήλα ή <<σπαλέτο>>, η οποία είτε πέφτει είτε δένεται γύρω από τον λαιμό. Τέλος στα πόδια φοράνε τα <<σκφούνια>>, άσπρες δηλαδή κάλτσες πλεκτές με βελόνες. Τα παπούτσια τους είναι βελούδινες παντόφλες. Οι πιο πλούσιες του χωριού φορούσαν στις ποδιές τους φλουριά.”

“ Ξέρω ακριβώς πως ήταν οι φορεσιές και από τι υλικό γιατί η μητέρα μου μαζί με άλλες 10-15 γυναίκες του χωριού πήγαιναν κάτω στον Πρίνο για να βοηθήσουν τις γυναίκες που τις έραβαν. Έτσι το Καζαβίτι απέκτησε και εκείνο παραδοσιακές φορεσιές για τις γιορτές και τα πανηγύρια ”.

 (θεία Δήμητρα)