Τελετουργίες από Δ. ΞΑΝΘΗΣ, Π.Ε. ΞΑΝΘΗΣ

ΛΕΥΚΗ

Β. Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου
α) Το Δωδεκαήμερο και πιο συγκεκριμένα παραμονή των Χριστουγέννων έλεγαν ότι βγαίνουν οι
καλικάντζαροι. Ήταν μαύρα, σκοτεινά πλάσματα με κέρατα και χοντρή ουρά, τα οποία έβγαιναν το
βράδυ για να κάνουν ''ζαβολιές'' και να πριονίσουν τα δέντρα με σκοπό να μπούνε μέσα στη γη. Την
περίοδο αυτήν οι γυναίκες δεν απλώνανε έξω ρούχα και όταν έβγαιναν έξω το βράδυ έπρεπε να έχουν
πάντα αναμένη φωτιά στα χέρια τους. Ύστερα γίνεται ο αγιασμός των Φώτων από τον παπά και οι
καλικάντζαροι έφευγαν.
Η γιορτή των Φώτων ξεκινούσε το πρωί με την λειτουργία στην εκκλησία όπου γινόταν και το κρυφό
αγίασμα. Κατόπιν, γεμίζανε μια δεξαμενή με νερό όπου ο παπάς έριχνε τον σταυρό αρχικά κοροϊδεύοντας
τα παιδιά που επρόκειτο να πιάσουν τον σταυρό με την κίνηση του χεριού του, ώστε να είναι ανύποπτα
για την στιγμή που θα πέσει στο νερό. Αργότερα τα παιδιά που βούτηξαν στην δεξαμενή ντύνονταν με τα
κλά τους ρούχα και γύριζαν από όλα τα σπίτια του χωριού με έναν δίσκο με βασιλικό όπου έβαζαν τον
σταυρό και έψελναν τον ύμνο ''Εν Ιορδάνη βαπτιζόμενος ο Κύριος''. Ο κόσμος από την πλευρά του
χαιρετούσε και έδινε στα παιδιά κάποιο μπαξίσι.

β) Τις απόκριες οι περισσότεροι κάτοικοι ντύνονταν καρναβάλι και γύριζαν από σπίτι σε σπίτι.
Ντύνονταν και οι νέοι και οι γέροι συνήθως καλικάντζαροι ή αρκούδες. Κατόπιν, χορεύανε,
τραγουδούσανε και παίζανε διάφορα ομαδικά παιχνίδια.

γ) Μετά το Πάσχα, την ημέρα της Πεντακοστής λέγανε πως οι ψυχές που είναι έξω, την ημέρα εκείνη
που διάβαζε ο παπάς, επέστρεφαν πίσω. Τις μέρες εκείνες λοιπόν πήγαιναν με έναν καθρέπτη στα
πηγάδια και λέγανε πως βλέπανε τα πρόσωπα των νεκρών τους να περνάνε στην απέναντι πλευρά. Όλα
αυτά γίνονταν με φωνές και ακούγονταν φράσεις όπως ''να τος'' και ''τον είδα'' και πολλά γέλια.