Τελετουργίες από Π.Ε. ΞΑΝΘΗΣ, Δ. ΞΑΝΘΗΣ, ΣΤΑΥΡΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΜΑΡΓΑΡΙΤΙ Ν. ΞΑΝΘΗΣ

Πνευματικός βίος 

Β. Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου

Όσον αφορά τα Χριστούγεννα, θεωρούσαν την Γέννηση του Χριστού την μεγαλύτερη ελπίδα για την σωτηρία του κόσμου. Για τους σκλαβωμένους Πόντιους ήταν η φωτεινή ελπίδα για την απελευθέρωση τους. Σ’ αυτούς τους Πόντιους ανήκουν και οι προπαππούδες μου. 

Οι προετοιμασίες για τα Χριστούγεννα ξεκινούσαν πολλές ημέρες πριν. Πρώτο μας μέλημα ήταν η συντήρηση ή το φτιάξιμο του χριστουγεννιάτικου καραβιού με το οποίο τα παιδιά τραγουδούσαν στις γειτονιές τα ποντιακά κάλαντα. Παραμονή των Χριστουγέννων σταματούσαμε κάθε εξωτερική δουλειά και συμπληρώναμε τις τελευταίες λεπτομέρειες για τη μεγάλη γιορτή γιατί: « Τη Χριστού ολ’ αναλλάζ’ νε και τα πετεινάρα σπάζ’ νε», δηλαδή τα Χριστούγεννα όλοι φορούσαμε τα γιορτινά μας και σφάζαμε τα κοκόρια. Μάλιστα, την ημέρα αυτή όλοι φορούσαμε καινούρια ρούχα και παπούτσια , ετοιμάζαμε τα πιο καλά φαγητά και βάζαμε στο τζάκι το «Χριστοκούρ», το οποίο το ανάβαμε μόλις χτυπούσε η καμπάνα. Και αυτό γιατί θεωρούσαμε πως θα κρατήσει αναμμένη τη φωτιά τα Χριστούγεννα, τις ημέρες αυτές στο Σταυρίν, δηλαδή τις τρεις μέρες των Χριστουγέννων.   

Όσον αφορά το Πάσχα, τώρα, την ημέρα της Καθαρής Δευτέρας πηγαίναμε στην εκκλησία, κοινωνούσαμε, παίρναμε αντίδωρο κι από εκεί και πέρα όσοι άντεχαν κρατούσαν νηστεία 40 μέρες, όπως γίνεται και σήμερα. Τις τρείς πρώτες μέρες δεν τρώγαμε τίποτα. Τη Σαρακοστή το καφενείο του χωριού μας ήταν ανοιχτό, ο κόσμος πήγαινε αλλά δεν χόρευε κανείς. Κάθε Παρασκευή πηγαίναμε επίσης στην εκκλησία για τους Χαιρετισμούς και όταν πλησίαζε η Μεγάλη Εβδομάδα σκουπίζαμε τα σπίτια, τις αυλές και γενικότερα το χωριό. Μετά τα «εμπόνεστα» και τη Σαρακοστή, ιδιαίτερη σημασία για εμάς είχε η Κυριακή των Βαΐων. Τα παιδιά από 10-15 χρονών έβγαιναν στους «μαχαλάδες» να ψάλουν τα αντίστοιχα κάλαντα και να λάβουν αντί δώρου τα κερκέλια( κουλούρια) , σακιαρλαμάδες (καραμέλες) και παράδες.

Η Ανάσταση αποτελούσε για κάθε Πόντιο από εμάς ξεχωριστή και αλησμόνητη στιγμή. Κανένας Πόντιος δεν μπορούσε και δεν μπορεί να ξεχάσει την ιερή συγκίνηση, τις στιγμές της Ανάστασης. Ήταν η στιγμή που είχαμε συνδυάσει με τα πιο βαθιά εθνικά ιδανικά μας και το όνειρο για ελευθερία.