Τελετουργίες από ΣΟΥΦΛΙΟΥ, Δ. ΣΟΥΦΛΙΟΥ, Π.Ε. ΕΒΡΟΥ

Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου

Η Σαρακοστή πριν από τα Χριστούγεννα

Μόλις άρχιζε η σαρακοστή την άλλη μέρα καθαρίζαμε όλα τα οικιακά σκεύη για να είναι καθαρά. Ακόμα και τις πετσέτες τις βράζαμε για να φύγει το λίπος και να αρχίσουν τα σαρακοστιανά. Κάναμε καθαριότητα σε όλο το σπίτι για να είναι όλα καθαρά. Οχτώ ημέρες μέχρι 21 Νοεμβρίου έπρεπε όλη η οικογένεια να κοινωνήσει. Τρώγαμε ελιές, χαλβά, όσπρια χωρίς λάδι, πετιμέζι και λαχανικά στην αλμύρα. Πριν από την κοινωνία η μαμά μου πήγαινε να εξομολογηθεί στον πνευματικό για να καθαρίσει η ψυχή της από τις αμαρτίες. Και την άλλη μέρα κοινωνούσαμε όλοι. Στις 4 Δεκεμβρίου ημέρα της Αγίας Βαρβάρας βράζαμε τη Βαρβάρα (αποφλοιωμένο σιτάρι). Τη βράζαμε από βραδύς και το αφήναμε όλη τη νύχτα να φουσκώσει. Την άλλη μέρα το πρωί το αραιώναμε με ζεστό νερό και ταχίνι, ρίχναμε μέσα σταφίδες και κανέλα  και μόλις ανέτειλε ο ήλιος παίρναμε και ρίχναμε στις κότες να φάνε πρώτες γιατί μας έλεγε η γιαγιά μας ότι όποιος φάει χωρίς να φάνε πρώτα οι κότες θα τυφλωθεί. Στις 17 Δεκεμβρίου του Αγίου Μόδεστου γιόρταζαν οι γεωργοί. Κάναμε άρτο αποβραδύς στην εκκλησία για να μας βοηθάει ολόκληρη τη χρονιά. Την άλλη μέρα γινόταν μεγάλο γλέντι στις πλατείες του Σουφλίου. Όλοι οι γεωργοί με όργανα και μπουκάλια τσίπουρο στα χέρια χόρευαν μέχρι τα ξημερώματα. Την παραμονή των Χριστουγέννων (κόλιαντα) μόλις χτυπούσε η καμπάνα στις πέντε το πρωί έπρεπε να σηκωθούμε τα παιδιά της οικογένειας και να φωνάζουμε κόλιαντα-κόλιαντα και ο πατέρας μας έδινε χρήματα. Την ίδια ημέρα γινόταν το σφάξιμο των γουρουνιών, οι γειτονιές βούιζαν από τα μουγκρητά ζώων και σε μάς τα παιδιά βάζανε νταμκά στο μέπωπο (αίμα από το γουρούνι). Επίσης την παραμονή Χριστουγέννων τραγουδούσαμε τα κάλαντα.

(Όνομα: Ηρώ Επίθετο: Κηπουρού Ηλικία:70. Μορφωτική γνώση: Γυμνάσιο)

 

Το Δωδεκαήμερο (26 Δεκεμβρίου – 5 Ιανουαρίου).

Την ημέρα των Χριστουγέννων πηγαίναμε όλοι στην εκκλησία για να ακούσουμε από τον ιερέα τη γέννηση του Χριστού. Όταν τελείωνε η εκκλησία πηγαίναμε στο σπίτι και τρώγαμε τη μπάμπου. Η γιορτή γινόταν με συγγενικά άτομα. Τα βράδια πηγαίναμε σε συγγενικά  και φιλικά σπίτια για να τους πούμε χρόνια πολλά. Εκείνα τα χρόνια δεν στολίζαμε δέντρα αν είχε χιόνια κάναμε μόνο χιονάνθρωπο στην αυλή. Την 3η μέρα Χριστουγέννων κάναμε τους  καβουρμάδες και λιώναμε το λίπος γιατί δεν υπήρχαν ψυγεία. Τον παστό από το γουρούνι τον κόβαμε τετράγωνα κομμάτια και τα αλατίζαμε και τα βάζαμε σε μεγάλα καλάθια που τα κρεμούσαμε μέσα στο κελάρι. Το ίδιο γινόταν και με τα κόκαλα. Τα αλατίζαμε για να βαστάξουν πολλές μέρες. Για να τα κάνουμε φαγητό το ξιαλατίζαμε όπως ξιαλατίζουμε τον μπακαλιάρο. Από γλυκά κάναμε μπακλαβά με φύλλο πλαστό. Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς τα παιδιά τραγουδούσαν τα κάλαντα και οι νοικοκυρές δεν δίνανε τότε χρήματα μόνο σκίσματα (ξεραμένα φρούτα) ή ξυλοκέρατα (χαρούπια).

Την παραμονή το βράδυ μαζευόμασταν σε συγγενικό σπίτι για να παίξουμε χαρτιά και να υποδεχτούμε τον καινούργιο χρόνο. Η νοικοκυρά του σπιτιού μας κερνούσε κρασί, τσίπουρο, πουσιουρτή, τυρί και ό, τι άλλο είχε. Μετά κόβαμε την πίτα να δούμε σε ποιον θα πέσει το φλουρί. Τότε άρχιζε το τραγούδι και ο χορός μέχρι τα ξημερώματα. Στις 3 Ιανουαρίου παραμονή του Σταυρού έπρεπε να καθαριστεί όλο το σπίτι γιατί περνούσε ο παπάς με το σταυρό και τον αγιασμό για να αγιάσει το σπίτι. Εκείνη τη μέρα νηστεύαμε δεν τρώγαμε ούτε λάδι μόνο νηστίσιμα. Το έθιμο ήτανε, ότι από την παραμονή των Χριστουγέννων μέχρι την ημέρα των Φώτων που θα αγίαζαν όλα τα ύδατα από τον ιερέα υπήρχαν καλικάντζαροι. Οι νοικοκυρές δεν αφήναμε αυτές τις ημέρες πλυμένα ρούχα έξω τα βράδια γιατί έλεγαν ότι υπάρχουν ακάθαρτοι αέρες και όποιος τα φορέσει γέμιζε με σπυράκια.

(Επίθετο Κιρκινέζη  Όνομα Παναγιώτα Ηλικία: 69, Μορφωτική γνώση: Δημοτικό).

 

Γιορτές Φεβρουαρίου

Στις 1 Φεβρουαρίου είναι η γιορτή του Αγίου Τρύφωνα. Γιορτάζανε οι μπαχτσιαβανέοι (λαχανοκηπουροί), (ζαυζάμπαχτσέ). Τα λαχανικά τα λέγανε ζαυζά. Εκείνη την ημέρα έκανε ο παπάς αγιασμό και τον ρίχναμε στα χωράφια για να σκοτωθούν τα ζουζούνια και να καρποφορήσουν. Στη γιορτή του Αγίου Χαραλάμπου (10 Φεβρουαρίου) πηγαίναμε στο μοναστήρι όπου υπήρχε το πόδι του Αγίου για να το προσκυνήσουμε.

(Επίθεο Παπαλεξανδρή  Όνομα: Δέσποινα, Ηλικία: 66 Μορφωτική γνώση: Δημοτικό).

 

Απόκριες

Το απόγευμα της Απόκριας χορεύαμε στις τρεις πλατείες της πόλης μόνο οι γυναίκες στην αρχή. Έπειτα στο χορό έμπαιναν και οι άνδρες και χορεύαμε με τραγούδια ή με τη γκάιντα. Ακόμα γινόμασταν μασκαράδες με διάφορες σατυρικές στολές και διασκεδάζαμε. Μαζευόμασταν στο σπίτι της γιαγιάς όλα τα παιδιά και τα εγγόνια και παίζαμε το Χάσκαρ. Δέναμε από το ταβάνι ένα σκοινί μαζί με ένα κομμάτι καρυδένιο χαλβά που ήταν πολύ σκληρός. Καθόμασταν όλοι κάτω σταυροπόδι με τα χέρια πίσω για να μην τον πιάσουμε με το χέρι και όποιος τον πετύχαινε με το στόμα του έπαιρνε δικό του. Τρώγαμε όλοι μαζί πίναμε κρασί και όταν τελείωνε το γλέντι έπρεπε όλοι με τη σειρά πρώτα από πατέρα να περάσουμε και να φιλήσουμε το χέρι του παππού και της γιαγιάς και να ζητήσουμε τη συγχώρεσή τους, το ίδιο γινόταν και μεταξύ των υπολοίπων. Ακόμα την Αποκριά κάναμε και την Λάμπα. Μια ομάδα δέκα περίπου ανδρών παντρεμένων πιάνονταν ημικύκλο με τα χέρια στους ώμους για να χορέψουν. Μια άλλη ομάδα ισάριθμων ανδρών ανέβαινε στους ώμους της προηγούμενης ομάδας όπως και στο χορό χασάπικο πιανόταν από τα χέρια και χόρευαν το τραγούδι «Κούκου Λέμπρου, Ικκλισιές κι Μοναστήρια λέμπου. Κατεβάτι εσείς να ανεβούμε μεις λέμπου! Λέμπου!». Το έλεγαν δυο φορές και εναλλάσονταν οι ομάδες πηδώντας. Τα λέμπι γινόταν 3-4 φορές σε μέρη της πλατείας . Την αποκριά πολλές φορές επειδή οι άντρες μεθούσαν γιατί έπιναν κρασί γινόταν παρεξηγήσεις και δέρνονταν συχνά. Αυτό αποτυπώνεται σε ένα λαϊκό τραγούδι «Τώρα γυναίκες δέρνοντι, νταήδες ματιλεύαντι και τα κορίτσια χαίρονται». Για την πρόληψη επεισοδίων ή τη σύλληψη των υπευθύνων σε περίπτωση έντονων επεισοδίων το χορό παρακολουθούσαν τούρκοι αστυνομικοί.

(Επίθετο Κηπουρού, Όνομα Ηρώ, Ηλικία 70, Μορφωτική γνώση γυμνάσιο).

Άλλο έθιμο ήταν η λεγόμενη σκυλοδευτέρα ή Δευτέρα του κρεοφάγου (ορνιθα πόκρια). Μερικοί από εμάς σε κάθε συνοικία σηκονόμασταν πολύ πρωί και με τσατάλες (διχάλες) τσαταλώναμε τα σκυλιά και δέναμε στην ουρά τους τενεκέδες. Ένας από την παρέα μας, ο μεγαλόδωμος ντυνόταν με μια μακριά πέτσινη γούνα. Το μαλλί της ήταν έξω γιατί τη φορούσαε ανάποδα. Στο κεφάλι φορούσε επίσης ανάποδα καλπάκι. Αυτός ήταν ο Αρχηγός μας ο κιοπέκμπεης. Την παρέα αποτελούσαμε 12-15 άτομα, τα κουμλούκια και είχαμε μαυρίσει το πρόσωπό μας. Στο δρόμο κρατώντας αλυσίδα ή σχοινί προχωρούσαμε ένας ένας σε φάλλαγα την αλυσίδα αυτή ή το σχοινί το κρατούσε ο κιοπέκμπεης. Εμείς οι υπόλοιποι κουμλούκια κρατούσαμε στο χέρι μας 1-2 κουδούνια που τα κουνούσαμε συνεχώς είχαμε ακόμη μαζί μας 1-2 τενεκέδες και 1-2 δισάτια για να βάζουμε τα δώρα που μας έδιναν: κρασί, γλυκά, λουκάνικα. Πηγαίναμε σε όλα τα σπίτια της συνοικίας. Ότανη πηγαίναμε στην αυλή ενός σπιτιού ο κιοκμπεής χτυπούσε με το κοντάρι του μια πλάκα και αυτός έλεγε «Εδώ είναι τα τυριά, τα σκόρδα, τα κασέρια, τα πράσα, το ψωμί, τα κρεμμύδια και τα κρασιά». Τότε έβγαινε η νοικοκυρά του σπιτιού και μας έδινε δώριζε σε εμάς τα νραρλούδια. Το ίδιο συνεχίζαμε να κάνουμε και στα άλλα σπίτια. Τέλος στρώναμε ψάθες στην πλατεία απλώναμε τα φαγιά.

 

Κινητές εορτές

Σαρακοστή Πάσχα, Πάσχα, μετά το Πάσχα ως την Πεντηκοστή

Διαρκούσε η σαρακοστή του Πάσχα 50 ημέρες για αυτό και λέγεται μεγάλη σαρακοστή. Στη σαρακοστή αυτή κάναμε νηστεία. Η νηστεία μας ξεκινούσε περίπου από τις Απόκριες. Μόνο την Καθαρά Δευτέρα γινόταν καθαρισμός άλλοι έτρωγαν τα κρέατα και άλλοι τα πετούσαν.

(Επίθετο Κηπουρού, Όνομα Ηρώ, Ηλικία 70, Μορφωτική γνώση γυμνάσιο).

Το Πάσχα το περιμέναμε πως και πως γιατί μας αγόραζαν άσπρες κάλτσες και παπούτσια για να πάμε στην εκκλησία γιορτινά ντυμένοι. Όλη τη Μεγάλη βδομάδα πηγαίναμε εκκλησία και καθόμασταν μέχρι το βράδυ. Διαβαζόταν όπως και σήμερα τα 12 ευαγγέλια και γινόταν περιφορά του σταυρού. Μετά την ανάσταση τρώγαμε μαγειρίτσα και σφάζαμε αρνί ή κατσίκι. Όλα τα κρέατα ήταν σπιτικά.

(Επίθετο: Κηπουρού, Όνομα Ηρώ, Ηλικία 70, Μορφωτική γνώση γυμνάσιο).

Η διαφορά είναι στην πεντηκοστή πηγαίναμε στην εκκλησία και γονατίζαμε. Για να γονατίσουμε βάζαμε στα γόνατα μας φύλλα καρυδιάς και αυτό το φύλλο το βάζαμε στις ντουλάπες μας και στα σεντούκια για να μην τρώει ο σκόρος τα ρούχα μας.

(Επίθετο Παπαλεξανδρή  Όνομα: Δέσποινα, Ηλικία: 66 Μορφωτική γνώση: Δημοτικό).

 

Ακίνητες εορτές της άνοιξης

Μία από τις ακίνητες εορτές της άνοιξης που είχαμε είναι στις 9 Μαρτίου των Αγίων Σαράντα Μαρτύρων όπου όλοι εμείς σηκωνόμασταν πάρα πολύ πρωϊ για να ετοιμάσουμε τα ζώα γιατί είχαμε έθιμο να κάνουμε μικίκια (λουκουμάδες) και λαγγίτες (κρέπες). Αφού τα ψήναμε τα βάζαμε σε ένα ταψί και μοιράζαμε σε όλη τη γειτονιά και στους συγγενείς για να συγχωρεθούν οι πεθαμένοι μας και τραγουδούσαμε το τραγούδι

«Σαράντα φάτι, σαράντα πιείτι, σαράντα δώσε για ψυχή, σράντα δέντρα φύτεψε ένα να μη σιαστίσει».

Ο πατέρας μου που ήταν γεωργός φύτευε δέντρα γιατί υπήρχε η άποψη ότι σε όλα τα δέντρα την ημέρα εκείνη πιάνονταν.

(Επίθετο Κιρκινέζη  Όνομα Παναγιώτα Ηλικία: 69, Μορφωτική γνώση: Δημοτικό).

Άλλη γιορτή που είχαμε την άνοιξη

Πρωτομαγιά, επειδή κάναμε την εκτροφή των κουκουλιών, συγκεντρωνόμασταν οι γυναίκες της γειτονιάς και αφού βράζαμε γάλα το πρωϊ και όταν είμασταν έτοιμες πηγαίναμε στην εξοχή όπου συνετρώγαμε. Έπειτα μαζεύαμε λουλούδια, στολιζόμασταν και κάναμε στεφάνια για να στολίσουμε τις πόρτες των σπιτιών μας.

(Επίθετο: Κηπουρού, Όνομα Ηρώ, Ηλικία 70, Μορφωτική γνώση γυμνάσιο).

Γιορτές καλοκαιριού

Οι γιορτές του καλοκαιριού ήταν του Προφήτη Ηλία όπου κάναμε πανηγύρι στο εκκλησάκι του. Από βραδύς γινόταν εσπερινός και πήγαιναν εκεί οι εορταζόμενοι και κάνανε άρτο.Την άλλη μέρα το πρωϊ όλο το Σουφλί μικροί και μεγάλοι πηγαίνανε στο πανηγύρι. Στο πανηγύρι πουλούσαν διάφορα πράγματα και αφού τελείωνε μας έκανε τραπέζι η καρκατσιλια. Στις 6 Αυγούστου του Σωτήρος είχαμε έθιμο να πάμε στην εκκλησία σταφύλια να τα διαβάσει ο ιερέας και να τα μοιράσουμε στον κόσμο. Το Παναγίας γιόρταζε το μοναστήρι της Πορταϊτισσας. Την ημέρα της Παναγίας πηγαίναμε στο μοναστήρι όπου οι καλόγριες έκαναν γεμιστά σύκα αλλά γινόταν και περιφορά της εικόνας. Στις 23 Αυγούστου κάναμε το ενιαήμερο της Παναγίας και στο μοναστήρι γινόταν μεγάλο πανηγύρι μαζί με μουσικά όργανα και γκάιντες. Επίσης γινόταν χορός που διαρκούσε όλη τη νύχτα εκεί πουλούσαν παιδικά παιχνίδια.

(Επίθετο Παπαλεξανδρή  Όνομα: Δέσποινα, Ηλικία: 66 Μορφωτική γνώση: Δημοτικό).

 

Γιορτές του φθινοπώρου ως την εορτή του Αγίου Φιλίππου

Στις 8 Σεπτεμβρίου γιορτάζαμε τη μικρή Παναγιά. Στις 14 Σεπτεμβρίου είχαμε την εορτή του αγίου Σταυρού τότε γιόρταζε το εκκλησάκι 14 σταυρού. Από βραδύς πηγαίναμε και ο ιερέας έψελνε τη θεία λειτουργία και ύψωνε τον τίμιο σταυρό. Του Αγίου Δημητρίου στις 26 Οκτωβρίου γινόταν ζωοπανήγυρη στο Σουφλί. Ερχόταν από όλη την περιφέρεια και πουλούσαν διάφορα ζώα επίσης στο πανηγύρι χόρευαν με συνοδεία διαφόρων μουσικών οργάνων και μαζί με γκάιντα. Στις 8 Νοεμβρίου των Ταξιαρχών γιόρταζαν οι κρεοπώλες. Το πρωί πήγαιναν στην εκκλησία και έκαναν άρτο για να τους βοηθάνε οι Άγιοι Γαβριήλ και Μιχαήλ. Μετά γινόταν μεγάλο γλέντι. Μετά στην πλατεία γινόταν χορός έψηναν λουκάνικα και έπιναν κρασί και τσίπουρο. Το γλέντι διαρκούσε μέχρι την άλλη μέρα το πρωί.

(Επίθετο Κιρκινέζη  Όνομα Παναγιώτα Ηλικία: 69, Μορφωτική γνώση: Δημοτικό).