Τοπικές ενδυμασίες από Π.Ε. ΚΑΒΑΛΑΣ, Δ. ΠΑΓΓΑΙΟΥ, ΝΙΚΗΣΙΑΝΗΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ

ΣΤΗΝ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ Ι

ΤΗΣ ΜΠΑΜΠΟΥΡΑ ΒΑΣΙΛΙΚΗΣ

Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΕΘΝΟΛΟΓΙΑΣ

ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Μ. Γ. ΒΑΡΒΟΥΝΗΣ

Νικήσιανη – 1998/1999

Β. Ένδυμα, υπόδεση, κόμμωση και καλλωπισμός

α. «Ρούχα πριν το ‘900 είχανε δικά τους. Μετά το ‘900, το ’15 περίπου έγιναν τα ρούχα τα ευρωπαϊκά, τα φράγκικα. Παραδοσιακά ρούχα όμως. Πρώτα πρώτα οι άνδρες παπούτσι όχι με κορδόνι, γόβα παπούτσι. Πλιχτή κάλτσα στο χερ’, μέχρι το γόνατο. Από το γόνατο ξεκινούσε η βράκα, αυτή η βράκα που βλεπ’ς στα λαογραφικά μουσεία, με τσόχα, από τσόχα ύφασμα. Πουτούρ’ το λέγανε. Πάνω, από κατ’ φορούσανε ένα είδος σαν πουκάμισο, βαμβακερό, οι άντρες κι από πάνω φορούσανε σαν ένα γελέκο, το οποίο το λέγανε πανιβρέκι, το οποίο σταύρωνε μπροστά και με κουμπιά κούμπωνε μπροστά. Πάνω φορούσανε σαν ένα είδος χιτώνιο, το λέγανε τζαμαντάν’, το σακάκι τώρα πο ‘χουμε. Και πάνω από κεί ρίχνανε το παλτό, το οποίο, όλα αυτά, αποτελιόταν με τσόχα, εκτός την εσωτερική φανέλα, την οποία ήταν πλιχτή, μαλλί. Η εσωτερική φανέλα και ο στυλές.»

(Παπαλούδης Κυριαζής)

α. «Οι γυναίκες φορούσαν μακριά φορέματα μέχρι τον αστράγαλο, με σούρα στη μέση. Φούστες με πολλές πιέτες, με σούρα. Ανοιχτό μέχρι κάτω, με σούστες κούμπωνε. Το μανικ’ κάπως λίγο εδώ πάνω στον ώμο φούσκα. Μακρύ μανίκι βέβαια που κάτω στένευε. Όχι γιακά, ήταν σκέτο εδώ κούμπωμα, σα τους παπάδες. Ποδιά μακριά από δω κατ’ είχαν λίγο δαντέλα, στο στρίφωμα εκεί. Είχανε την εξωτερική την ποδιά που βγαίνανε έξω, είχανε και την αποκάτω την ποδιά., που μ’ αυτήν ασχολιόταν μες στο σπίτι. [Είχαν τα γιορτινά τους, είχαν και τα καθμερνά τους]. Με μια δαντέλα από κάτω, με ζώνη φαρδιά πίσω λίγο έδενε».

β. «Παπούτσια συνηθισμένα, ίσιο πάντα παπούτσ’ φορούσαν, δερμάτινα».

γ. «Μαντήλες φορούσαν στο κεφάλ’ οπωσδήποτε, τα οποία τα λέγαμι τσιμπέρια. Οι νεότερες φορούσαν, είχαν σα κεντημένες φούντες τα οποία τα λέγανε τσιμπέρια κινελίδ’κα. Ήταν άσπρα σε σιελ, σε βυσσινί. Εδώ η μαντήλα και μπρος κρεμόντουσαν αυτά τα φιογκάκια – πολύ ωραία ήτανε! Τα μαλλιά τους τα είχανε μέχρι κάτω πλεξίδες.».

δ. «Καλλυντικά τέτοια πράγματα δεν φορούσαν, εκτός τα σκουλαρίκια των αρραβώνων που είχαν και τη βέρα τους». 

«Αλλά αυτά όλα εμείς δεν τα προλάβαμε, ούτε οι μάνες μας. Οι γιαγιές μας». 

(Παπαλούδη Δήμητρα)