Τελετουργίες από Π.Ε. ΡΟΔΟΠΗΣ, ΑΡΑΤΟΥ, Δ. ΑΡΡΙΑΝΩΝ

Α. Η Σαρακοστή πριν από τα Χριστούγεννα.
Τα Χριστούγεννα, ο πρόεδρος της εκκλησιαστικής επιτροπής διάλεγε δύο παιδιά και
γυρνούσανε όλα τα σπίτια του χωριού για να καλαντήσουν θεωρούνταν ότι ήταν
γρουσουζιά ή περιφρόνηση να μείνει ένα σπίτι ακαλαντίστικο από επίσημο πρόσωπο της
εκκλησίας. Τα κάλαντα άρχιζαν με το σκοτείνιασμα για να αποδοθεί σωστά η έννοια καλήν
εσπέραν άρχοντες και να συνεχιζόταν όλη τη νύχτα μέχρι τα ξημερώματα. Με το φώς της
ημέρας σταματούσε κάθε κίνηση (;). Ο επίτροπος όσο και τα παιδιά έψελναν έβρισκε ευκαιρία και
να συζητούσανε με τον σπιτονοικοκύρη για θέματα ενορίας και τακτοποίηση λογαριασμών
γιατί αλλιώς δεν θα μπορούσαν να πληρώσουν τον παπά και τον νεωκόρο. Καθαρή
Δευτέρα από την ημέρα αυτή αρχίζει η Μεγάλη Σαρακοστή. Η εκκλησία προβάλλει τη
νηστεία σα μέσο καθάρισμα σώματος και ψυχής. Η παράδοση πρεσβεύει και άλλα. Λέγεται
καθαρή Δευτέρα όχι γιατί όσα απομένουν την Κυριακή της Τυρίνης τα καθαρίζουν
τρώγοντας τη Δευτέρα, αλλά γιατί την ημέρα αυτή καθάριζαν όλα τα λιγμένα σκεύη τους
τόσο καλά που ούτε την παραμικρή μυρωδιά δεν έπρεπε να αποπνέουν. Την καθαρή
Δευτέρα λοιπόν, οι καλατζήδες πήγαιναν στα χωριά και έστηναν τα σύνεργά τους, φυσερό,
κάρβουνα κ.α. στο υπόστεγο ενός αρχοντικού. Εκεί πήγαιναν όλοι οι χωριανοί τα μαγειρικά
τους σκεύη για γάνωμα.
Β. Ματσούκα ( Πρωτοχρονιά )
Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς το βραδινό τραπέζι της οικογένειας ήταν πλουσιότερο
από το συνηθισμένο. Εκτός από τα εκλεκτά φαγητά, είναι πορτοκάλια ήταν πλουσιότερο
μήλα πορτοκάλια, καρύδια. Στη μέση ήταν η πίτα με τον παρά ψημένη από το σπίτι. Το
τραπέζι στρωνόταν δίπλα στο …. (;) και όλα τα μέλη της οικογένειας κάθονταν ολόγυρα.
Πρώτα κάθονταν ο παππούς και αν δεν υπήρχε ο πατέρας κάνανε τον σταυρό τους και μετά
έριχνε καρύδια στις τέσσερις γωνίες του σπιτιού. Έπειτα έκοβε την πίτα σε τόσα κομμάτια
όσα ήταν τα μέλη της οικογένειας ακόμα και για αυτά που μπορεί να έλειπαν
υπολογίζοντας και ένα κομμάτι για την εικόνα και ένα για την δουλειά. Πριν κάνουν και
πάλι την προσευχή τους και σηκωθούν από το τραπέζι ο οικοκύρης (;) διάλεγε έξι μεγάλα καρύδια και
τα χώριζε προσεκτικά το καθένα στη μέση από τη φυσική τους ένωση. Έδινε σε όλους τα
κομμάτια από τη ψίχα τους και τοποθετούσε τα 12 άδεια κομμάτια σε κύκλο με το
εσωτερικό του να κοιτάει την οροφή. Το πρωί της επόμενης ημέρας γινόταν ο έλεγχος των
κομματιών. Η ποσότητα του νερού είχε απομείνει σε κάθε κέλυφος προσδιόριζε και το
πόσο βροχερός θα ήταν ο συγκεκριμένος μήνας. Έτσι μάντευαν ποιος μήνας θα ήταν
βροχερός.
Γ. Πάσχα (τζιχζιρενο ή τζικτσιρεανός)

Από την αρχή της Σαρακοστής διαλέγανε τα γερά αυγά και τα έβαφαν χωριστά. Μερικοί
φανατικά στο από στουγρισμα έκαναν τζιχζιρειο. Δηλαδή τοποθετούσαν άβραστα αυγά με
τη μύτη προς τα κάτω στη ζεστή στάχτη. Τα σκέπαζαν με ένα βαρύ δοχείο και από πάνω
έριχναν την χόβολη. Σε 24 ώρες το υλικό του αυγού ξεραίνονταν και κολλούσε στο φλοιό
σαν τσιμέντο και γίνονταν ένα σώμα. Έτσι γίνονταν πολύ γερά και όσοι τολμούσαν να
τσουγκρίσουν με τέτοια γαιμα ωβα (;) επόμενο ήταν να την πάθουν. Χαρακτηριστικό προεόρτιο έθιμο
ήταν η εξασφάλιση κόκκινων αυγών. Για αυτό τη Μεγάλη Πέμπτη, αφού έφαβαν τα αυγά
έβαζαν σε ένα καλαθάκι τόσα αυγά όσα ήταν τα μέλη της οικογένειας. Στο ίδιο καλαθάκι
έβαζαν ένα τσουρέκι σπόρους δημητριακών. Σκέπαζαν το στόμιο του καλαθιού μ’ ένα πανί
όπου πάνω έγραφαν το όνομα της οικογένειας που το πήγαιναν στην εκκλησία το βράδυ
της Μ. Πέμπτης στα 12 ευαγγέλια. Συνήθως τα έβαζαν κάτω από την αγία τράπεζα και το
έπαιρναν τη ημέρα της Αναστάσεως ευχιασμένα δηλαδή διαβασμένα. Όταν γυρνούσαν στο
σπίτι πρώτα έτρωγαν το ευχιασμένο αυγό, το οποίο δεν τσούγκριζαν. Όταν το έσπαγαν
πάνω στο τραπέζι έλεγαν ¨ για του Χριστού την χαράν και τη διαβόλ’ τη σκασ'"