Τελετουργίες από Π.Ε. ΔΡΑΜΑΣ, Δ. ΔΡΑΜΑΣ, ΞΗΡΟΠΟΤΑΜΟΥ

ΕΘΙΜΑ ΛΑΙΚΟΥ ΕΟΡΤΟΛΟΓΙΟΥ

Α. Σαρακοστή πριν τα Χριστούγεννα

Τρώγαμε νηστίσιμα πράγματα, μπλουγούρι, φασόλια, πιπεριές, κουσκούζι για να μεταλάβουμε, δεν είχαμε έθιμα τότε.

Β. ΤΟ Δωδεκαήμερο (25 Δεκ. 7 Ιαν.)

Σφάζαμε τα Χριστούγεννα γουρούνια και λεγόταν γουρουνοχαρά και χορεύανε οι νέοι σε κάθε γειτονιά με μουσική. Στις 31 Ιανουαρίου σφάζαμε πετεινό που τον τρώγαμε την Πρωτοχρονιά για να στάξει αίμα στο σπίτι, αφού τον τρώγαμε κρατούσαμε ένα κομμάτι κρέας και όποιος ερχόταν τη δεύτερη μέρα του χρόνου του δίναμε αυτό το κομμάτι κρέας μαζί μ’ ένα κομμάτι πίτας, μετά τον δίναμε να χύσει στην αυλή λίγο νερό και έλεγε «όπως χύνεται το νερό, να χύνεται η σοδειά», του δίναμε να ρίξει αλάτι στο τζάκι και όταν έσκαζε το αλάτι λέγαμε έτσι να σκάζουν των εχθρών τα μάτια, για να ρίξουμε αλάτι ανάβαμε φωτιά από πουρνάρι. Την Παραμονή στα Χριστούγεννα και την Πρωτοχρονιά το βράδυ κάναμε καντήλκα, ρίχναμε σ’ ένα ποτήρι με κρασί, τόσα κομμάτια ψωμί όσα ήταν τα άτομα και  όποιος έβρισκε μέσα σ’ αυτά το φράγκο λέγαμε ότι είναι τυχερός. Κάναμε πίτες και θυμιατίζαμε το σπίτι για να φύγουν τα κακά πνεύματα. Στις 5 Ιανουαρίου θυμιατίζαμε πάλι το σπίτι ( καντήλκα ) και τα ζώα και ρίχναμε στις 6 Ιανουαρίου στάχτη στο σπίτι για να φύγουν οι καλικάτζαροι . Πηγαίναμε μετά στην εκκλησία παίρναμε αγιασμένο νερό και φωτιά στο σπίτι και καίγαμε λίγο τα μαλλιά στα κορίτσια για να μην φύγουν απ’ το σπίτι χωρίς να παντρευτούνε και τα ζώα για να μην πιάνουν μύγα το καλοκαίρι. Την Παραμονή των Χριστουγέννων, της Πρωτοχρονιάς και των Φώτων πήγαιναν οι γυναίκες στα μνήματα για να θυμιατίσουν, να ανάψουν το καντήλι και να ρίξουν κρασί. Στις 7 Ιανουαρίου ήταν Αϊ - Γιαννιού τα καρναβάλια. Τα καρναβάλια ( σύντροφοι του  Διονύσου και προάγγελοι της γονιμότητας) φορούσαν κάπες με πισκιούλια και κουδούνια και μαζί με τις γκελίνγκες (γυναίκες που φορούσαν την τοπική ενδυμασία) και τους τσολιάδες γύριζαν απ’ το πρωί όλους τους Γιάννηδες του χωριού, εκεί τους κερνούσαν ούζο, κρέας και τυριά και όταν τους τελείωναν πήγαιναν στην πλατεία εκεί μαζευόταν όλο το χωριό και χόρευαν και γλεντούσαν. Τα καρναβάλια, οι γκέλιγκες και οι τσολιάδες ήταν χωρισμένοι σε τσέτες (ομάδες) τρεις το πολύ και στο τέλος απ’ τα λεφτά που μάζευαν απ’ τους Γιάννηδες ένα μέρος το έταζαν στον Αϊ-Γιώργη και με τα άλλα γλεντούσαν οι ίδιοι τους στις 18 Ιανουαρίου του Αγίου Αθανασίου. Τα καρναβάλια γίνονταν πιο πολύ για να φοβερίσουν τους καλικάτζαρους για να μπουν πάλι μέσα στη γη.

Γ. Αποκριές

Την αποκριάτικη βδομάδα μαζευόμασταν νέοι και γέροι ντυνόμασταν καρναβάλια με σεντόνια, με μαντήλες, φορούσαμε ανάποδα τα ρούχα για να μη μας γνωρίσουν και γυρνούσαμε στους δρόμους και στα σπίτια. Στα σπίτια που μπαίναμε μας κερνούσαν καραμέλες, καθόμασταν λίγο αν μας γνώριζαν καλώς, αν όχι φεύγαμε. Την καθαυτή μέρα της αποκριάς έφτιαχναν οι γυναίκες χαλβά, ανάβραδα όταν χτυπούσε η καμπάνα πηγαίναμε στους συγγενείς και λέγαμε «Προυστάβαϊ ντα τι πρόστου η τι προυστάβαϊ» ( Συγχωρεμένος να ‘σαι και συ συγχωρεμένη). Εκείνη την μέρα ότι κι αν είχε γίνει συγχωρούνταν. 

Δ. Σαρακοστή Πάσχα, Πάσχα , μετά το Πάσχα της των Πεντηκοστή

Σαράντα μέρες πριν το Πάσχα άρχιζε  πάλι η νηστεία για να μεταλάβουμε το Πάσχα. Το Πάσχα, τη Μεγάλη Εβδομάδα νηστεύαμε και πηγαίναμε κάθε μέρα στην εκκλησία. Την Μεγάλη Πέμπτη οι γυναίκες έμεναν στην εκκλησία για να στολίσουν τον επιτάφιο και να μοιρολογούν όλη τη νύχτα το Χριστό, εκείνη τη μέρα βάφαμε και τα αυγά, γιατί έλεγαν πως αν έβαφες τότε δε θα χαλούσαν όλο το χρόνο και κάναμε και ψωμιά και απάνω βάζαμε ένα κόκκινο αυγό. Την Μεγάλη Παρασκευή γυρίζουμε με τον Επιτάφιο όλο το χωριό και η Ανάσταση γίνονταν στην πλατεία. Αν η γιορτή του Αϊ- Γιώργη πέσει πριν το Πάσχα τη μετακινούσαν μετά το Πάσχα κι αν πέσει μετά την αφήνουν έτσι. Σφάζαμε τότες αρνιά και κοιτάζαμε να έχουν κέρατα για να κολλήσουμε πάνω κεριά, το θυμιατίζαμε το αρνί , του δίναμε να φάει αλάτι και με τσουκνίδα , όταν το σφάζαμε παίρναμε αίμα και κάναμε σταυρό στην πόρτα για ευλογία. Τα φουρνίζαμε μετά στα σπίτι και κάθε οικογένεια έτρωγε τα δικά της. Τα κορίτσια εκείνη τη μέρα κάνανε κούνια που ήταν σφιχτά δεμένη στο δέντρο και προσπαθούσαν να φτάσουν τα φύλλα απ’ το δέντρο και να τα κόψουν και τραγουδούσαν.

Ε. Γιορτές του καλοκαιριού

Του Αγίου Πνεύματος αφήναμε όλοι τις δουλειές και κατεβαίναμε στη Δράμα για να φάμε κεράσια, παγωτό και να βγούμε φωτογραφίες και να ξεκουραστούμε. Στις 15 Αυγούστου σφάζαμε όλοι ή αρνί ή κατσίκι, το ψήναμε στο φούρνο και τρώγαμε οικογενειακώς.