Τελετουργίες από ΞΗΡΟΠΟΤΑΜΟΥ, Δ. ΔΡΑΜΑΣ, Π.Ε. ΔΡΑΜΑΣ

Β. Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου 
α. Η σαρακοστή πριν από τα Χριστούγεννα 
«Όποιος θέλει νηστεύει, όποιος δεν θέλει δεν νηστεύει».

β. Το Δωδεκαήμερο (25 Δεκεμβρίου – 5 Ιανουαρίου) 
«Γιορτάζουμε τη γέννηση του Χριστού. 
Για τα Χριστούγεννα την Παραμονή κάνουμε σαρμαδάκια και κομπόστα (  ) και τα βάζουμε στο τραπέζι. 
Ζυμώνουμε ένα ψωμί και βάζουμε μέσα ένα φράγκο. Το βάζουμε στο τραπέζι, βάζουμε το κερί (σφιάστα), το θυμιατήρι (την καντήλκα) και όλη η οικογένεια γύρω γύρω ψέλνουν το «Πάτερ Ημών» και θυμιατίζουν πρώτα το τραπέζι και μετά από άτομο σε άτομο θυμιατίζονται και το θυμίαμα το έχει ο πατέρας.
Με το κερί και το θυμιατήρι, όταν τελειώνει η λειτουργία στο σπίτι, γυρίζει ο πατέρας όλο το σπίτι. Όταν τελειώσει το τραπέζι σβήνουμε το κερί.
Αυτό το κάνουμε επί τρεις φορές. Την παραμονή του Νέου έτους το κάνουμε με παραδοσιακές πίτες χειροποίητες. Και για τα Φώτα, την παραμονή, τα κάνουμε νηστίσιμα. Φασολάδα και κομπόστα.
Την παραμονή των Φώτων πέντε η ώρα το πρωί σηκωνόμαστε και παίρνουμε από τη σόμπα στάχτη και γυρίζουμε γύρω γύρω το σπίτι και όλα τα δωμάτια για να φύγουνε οι καλικάντζαροι».

γ. Γιορτές του Φεβρουαρίου
«Την Κυριακή πριν τη Καθαρά Δευτέρα ζητάμε συγχώρεση για να μας συγχωρήσουν επί τρεις φορές, για να είμαστε καθαροί την Καθαρή Δευτέρα. Αυτό το λέγαμε πρόστιμι ντάτι πρόστου, που σημαίνει συγχώραμε- συγχωρεμένα. Παλαιότερα πηγαίναμε με πορτοκάλια για συγχώρεση και στο σπίτι κερνούσαν χαλβά και ούζο»

δ. Απόκριες
«Πριν δεν τις γιορτάζαμε τις απόκριες. Δεν είχαμε ούτε Αποκριά ούτε πρωτομαγιά, ούτε 28η Οκτωβρίου. Είχαμε μόνο τα καρναβάλια. Δεν γιορτάζαμε καμία γιορτή. Μόνο δουλεύαμε στα χωράφια.
Τώρα ντυνόμαστε με παλιά ρούχα και γυρίζουμε το βράδυ από σπίτι σε σπίτι για γλυκά και καραμέλες. Φοράμε μάσκες για να μην μας γνωρίζουν».

ε. Κινητές εορτές
Σαρακοστή Πάσχα, Πάσχα, μετά το Πάσχα ως την Πεντηκοστή.

Σαρακοστή Πάσχα
«Την Σαρακοστή του Πάσχα πάλι νηστεύουμε, όποιος θέλει.
Τα αυγά τα βάφουμε κόκκινα την Μεγάλη Πέμπτη. Αυτή την μέρα τραγουδάνε το «Σήμερα Μαύρος Ουρανός» στην εκκλησία γύρω από το σταυρό του Χριστού. Από το απόγευμα της Μεγάλης Πέμπτης ξενυχτάει όποιος θέλει κοντά στο Χριστό μέχρι το πρωί της Μεγάλης Παρασκευής. 
Την Παρασκευή γυρίζουν σε όλο το χωριό με λαμπάδες τον επιτάφιο. Από την εκκλησία κάνουν ένα γύρω του χωριού ως την εκκλησία πάλι. Από το πρωί της Παρασκευής ως το βράδυ πηγαίνει ο κόσμος να προσκυνήσει τον επιτάφιο στην εκκλησία και περνάει όποιος θέλει από κάτω αφήνοντας λουλούδια. Όποιος δεν προλάβει να περάσει από κάτω, το βράδυ στην πόρτα κρατούν το πανί με τον Χριστό δυο άνδρες και όλος ο κόσμος περνάει από κάτω ρίχνοντας λεφτά. Αυτό γίνεται μετά από την περιφορά του επιταφίου».

Πάσχα
«Το Πάσχα ψήνουμε ο καθένας στο σπίτι του αρνί και κοκορέτσια και τρώμε οικογενειακά» 

στ. Ακίνητες εορτές της άνοιξης 
«Στις 23 Απριλίου γιορτάζουμε τον πολιούχο  του Ξηροποτάμου, τον Άγιο Γεώργιο. Την παραμονή κάνουμε πανηγύρι.
Την παραμονή κάνουμε περιφορά της εικόνας μετά τον εσπερινό κάνοντας ένα γύρο στο χωριό και μετά όταν μπει η εικόνα μέσα στην εκκλησία, κάνουν χορούς στην αυλή, πρώτα ο σύλλογος  και μετά οι μεγάλοι. Μετά κάνουν ψητά και περνάει όλος ο κόσμος για να κεραστεί. Την προηγούμενη της παραμονής τάζουν αρνιά και αυτά σφάζουν».

ζ. Γιορτές του καλοκαιριού
«Στο χωριό το καλοκαίρι γιορτάζουμε τον Προφήτη Ηλία, που είναι στις 20 Απριλίου, αλλά εμείς κάνουμε πανηγύρι στις 19 του μήνα.
Κατά το απόγευμα ανεβαίνει όλος ο κόσμος στο λόφο της Βυσόκας, όπου είναι το εκκλησάκι για να ακούσει τη λειτουργία και να διασκεδάσει. Κάνουμε ψητά και σουβλάκια και μπροστά από το εκκλησάκι τραγουδάει ο σύλλογος και χορεύει όλος ο κόσμος μικροί και μεγάλοι.
Μια άλλη γιορτή του καλοκαιριού είναι η γιορτή στις 15 Αυγούστου, της Παναγιάς. 
Στο Παγγαίο πηγαίναμε με μουλάρια και γαϊδούρια, γιατί ο δρόμος ήταν πολύ στενός μέσα σε μια μέρα. Μέναμε δύο βράδια στο Μοναστήρι και μετά φεύγαμε. Το λέγαμε Εικοσιφοίνισσα.
Τώρα πηγαίνουμε στο μοναστήρι με τα αυτοκίνητα και γυρίζουμε. Όπως παλιά, έτσι και τώρα ψήνουμε στα σπίτια μας κατσικάκι ή αρνί, ο καθένας ό,τι θέλει».

η. Γιορτές του φθινοπώρου ως την εορτή του αγίου Φιλίππου
«Το φθινόπωρο έχουμε στις 19 Σεπτεμβρίου πανηγύρι για την γιορτή του Αγίου Ευσταθίου, που είναι προστάτης του κυνηγιού. Το εκκλησάκι είναι λίγο πιο έξω από το χωριό. Εκεί γύρω από το εκκλησάκι ψήνει ο σύλλογος και τραγουδάει για να διασκεδάσει τον κόσμο που πηγαίνει να προσκυνήσει.
Και στις 8 Νοεμβρίου γιορτάζουμε τον Μιχαήλ Αρχάγγελο, που το εκκλησάκι του είναι πάνω σε ένα βουνό. Εκεί ανεβαίνει ο παπάς για να λειτουργήσει και όποιος θέλει για να ανάψει κερί και να προσκυνήσει».
(Κυριακίδου Ευθαλία, ετών 57, γραμματικές γνώσεις δημοτικού).