Τελετουργίες από Π.Ε. ΔΡΑΜΑΣ, Δ. ΚΑΤΩ ΝΕΥΡΟΚΟΠΙΟΥ, ΚΑΤΩ ΝΕΥΡΟΚΟΠΙΟΥ

Πέρασμα Δράμας

ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΛΑΪΚΟΥ ΕΟΡΤΟΛΟΓΙΟΥ

«Παραμονή Χριστουγέννων είχαμε τη συνήθεια να κάνουμε τα «Χουσπανλούχα». Ήταν κάτι σαν θεατρική παράσταση. Μερικοί άντρες μαζεύονταν σε κάποιο σπίτι. Ήτανε τέσσαρις . Ο πρώτος ντύνονταν σε γέροντα με γένια που λέγονταν Μπέης Αγάς, ο δεύτερος σε νέο με μαύρα γένια, ο γαμπρός, ο τρίτος ήταν δικαστής και ο τελευταίος σε μια ωραία νέα που ονομάζονταν Φατήκ. Οι τρεις εκτός από τη νύφη φορούσαν στο κεφάλι τους δέρματα ζώων. Είχανε μαζί τους και ξύλινα μαχαίρια, κοντάρια και όπλα. Όταν νύχτωνε έκαναν επίσκεψη στα σπίτια. Πρώτα πηγαίναμε στα φιλικά σπίτια και μετά ανάλογα με την κούραση και στα άλλα. Πρώτος έμπαινε ο Άγιος με την Φατήκ και έπαιζε η λύρα και αυτοί χόρευαν. Μετά η Φατήκ έφευγε και κρυβόταν μέσα στο δωμάτιο. Έμπαινε μέσα ο νέος και με το ξύλινο κοντάρι έκανε πώς ψάχνει τη Φατήκ. Μετά έλεγε: «Καλησπέρα νοικοκύρη. Ο εχθρός σου να τυφλωθεί νοικοκύρη. Έχασα μια όμορφη νέα. Αυτή ψάχνω. Βοήθα να τη βρω». Ο νοικοκύρης έλεγε «Ψάξε και βρες τη». Εκείνος έκανε πως έψαχνε. Χτυπούσε από δω και από’ κει με το ραβδί. Όταν την έβρισκε έκανε πως μύριζε και έλεγε «εδώ κάτι μυρίζει». Χορεύανε μαζί και ο Αγάς θύμωνε και ορμούσε τραβώντας τη Φατήκ. Ύστερα παλεύανε ο νέος και ο Αγάς ώσπου έμπαινε μέσα ο δικαστής με το μαχαίρι και τους χώριζε. Ο νέος ρωτούσε: «Αφέντη αυτή η όμορφη νέα σ’ εμένα ταιριάζει ή σ’ αυτόν εδώ το σκυλόγερο;» Μετά ο δικαστής έλεγε: «Όχι σ’ εσένα ταιριάζει» .Ο νέος χαιρόταν και ο γέρος λυπόταν. Τότε ο νέος με το μαχαίρι έκοβε τη νύφη στα δύο και αν πάλι ήταν λυπημένος ο γέρος τον σκότωνε. Η νύφη τον ανάσταινε και χορεύανε όλοι μαζί. Μάλιστα καμιά φορά θυμάμαι τα παιδιά τρομάζανε όταν το βλέπαν. Οι γυναίκες ήξεραν ότι κάθε χρόνο τέτοιο βράδυ γίνεται αυτό και κάνανε ετοιμασίες για να τους φιλέψουν. Είχε και καρύδια, φουντούκια, ψημένα κάστανα, χοσάφια. 

Τα παιδιά την παραμονή Πρωτοχρονιάς και Χριστουγέννων, χωρίζονται σε ομάδες και μόλις σκοτείνιαζε έπαιρναν τα σπίτια με τη σειρά και έψελναν τα κάλαντα όχι στα ποντιακά, αλλά στη νεοελληνική. Ένας μάζευε τα λεφτά και τους ξηρούς καρπούς από τις φτωχές οικογένειες. Ακόμα και με λάσπες και πολύ κακό καιρό βγαίνανε να πούνε τα κάλαντα.

Της Παναγίας κάναμε το πανηγύρι. Γιορτάζει η εκκλησία του χωριού. Ετοιμάζανε την εκκλησία, καθαρίζανε το χώρο, βάζανε πιο πολλά κεριά, συγκεντρώνανε τα τάματα και κάθε γυναίκα έκανε ετοιμασίες στο σπίτι για να φιλοξενήσει τους φίλους και τους συγγενείς από τα γύρω χωριά. Γατί μαζευόταν πάρα πολλοί. Μέχρι το βράδυ γλεντούσαμε. Έπαιζε το γραμμόφωνο, το νταούλι και ο ζουρνάς. 

Κάλφα Πολυξένη