Τελετουργίες από Π.Ε. ΔΡΑΜΑΣ, ΚΑΛΗΣ ΒΡΥΣΗΣ, Δ. ΠΡΟΣΟΤΣΑΝΗΣ

 Έθιμα του Λαϊκού Εορτολογίου

α. η Σαρακοστή πριν τα Χριστούγεννα

«Αρχικά, η νηστεία αυτή των Χριστουγέννων ξεκινάει στις 15 Νοεμβρίου μέχρι και τις 15 Δεκεμβρίου. Κάθε Σαββατοκύριακο τρώμε ψάρι και κάθε Τετάρτη και Παρασκευή μόνο δεν τρώμε λάδι. Κάποια στιγμή όταν θα θελήσουμε να μεταλάβουμε πρώτα εξομολογούμαστε, αφού έχουμε κάνει νηστεία επί σαράντα μέρες και μέσα στη Μεγάλη Εβδομάδα και μετά μεταλαβαίνουμε» [Σημείωση αποδελτιωτή: η Μεγάλη Εβδομάδα προηγείται της εορτής του Πάσχα και όχι των Χριστουγέννων]

(Σίδος Δημήτριος)

β. το Δωδεκαήμερο (25 Δεκεμβρίου – 5 Ιανουαρίου)

«Την Παραμονή των Χριστουγέννων (24 Δεκεμβρίου), της Πρωτοχρονιάς (31 Δεκεμβρίου) και των Φώτων (5 Ιανουαρίου), όλα τα παιδιά μικρά και μεγάλα ξυπνάνε από νωρίς το πρωί, πάνε σε όσα νοικοκυριά του χωριού προλάβουν μέχρι πριν το μεσημέρι, κρατώντας το καθένα από ένα τρίγωνο στο χέρι για να τραγουδήσουν όλα μαζί τα κάλαντα, και ως αμοιβή παίρνουν από το κάθε σπιτικό ένα χρηματικό ποσό για το χαρτζιλίκι τους» . 

Επίσης, την Παραμονή των Φώτων κρατάμε για μία μέρα νηστεία, χωρίς να φάμε ούτε λάδι, έτσι ώστε την επομένη  να μεταλάβουμε τη θεία κοινωνία. 

(Σίδος Δημήτριος)

Χριστούγεννα, Πετούγεννα,

Χριστός γεννιέται απόψε,

γεννιέται κι ανασταίνεται

στο γάλα και στο μέλι.

Το γάλα τρων’ οι άρχοντες

το μέλι οι παπάδες

και τ’ άλλα τα υπόλοιπα 

τα τρων’ οι δεσποτάδες.

Σφάξαμε τον πετεινό

μας έμεινε η κότα

δώστε μας το δώρο μας

να πάμε σ’ άλλη πόρτα.

Χρόνια πολλά και του χρόνου

Των Χριστουγέννων

«Την Παραμονή της Πρωτοχρονιάς τελείται ένα από τα πολλά έθιμα στο χωριό, όταν ο Άγιος Βασίλης κατεβαίνει με το άλογό του από το Μενάκιο Όρος. Μπροστά στο προαύλιο της κοινότητας τον υποδέχονται μικρά παιδιά και αυτός για να τα ευχαριστήσει τους μοιράζει δώρα. Το πρωί της Πρωτοχρονιάς γίνεται η υποδοχή του χρόνου με το ρίξιμο αλατιού στη φωτιά γιατί «όπως σκάει το αλάτι, έτσι να σκάσουν οι εχθροί» και με το ρίξιμο νερού στις γωνίες του σπιτιού».

(Σίδος Δημήτριος)

γ. Γιορτές του Φεβρουαρίου

 «Στις 11 Φεβρουαρίου, ημέρα εορτής του Αγίου Βλασίου και σε υψόμετρο 350 μέτρα επάνω στο Μενάκιο Όρος γιορτάζει το ξωκλήσι του Αγίου Βλασίου. Από νωρίς το πρωί τελείται αγιασμός από τον ιερέα με πλήθος κόσμου να παραβρίσκεται στο ξωκλήσι και στη συνέχεια να ακολουθεί γλέντι και φαγοπότι με τη συμμετοχή του Πολιτιστικού Συλλόγου».

(Σίδος Δημήτριος)

δ. Αποκριές

« Την Κυριακή της Τυρινής στην Καλή Βρύση, ένα πατροπαράδοτο έθιμο αναβιώνει ως τις μέρες μας και είναι το «έθιμο της κούπας» ή το άναμμα κλαδιών από δέντρα. Αφού πέσει η νύχτα και το κέφι έχει ανεβεί, δίνεται το σύνθημα και όλοι οι πρωτεργάτες κρατώντας δάδες φωτιάς κάνουν τρεις φορές τον γύρο της κούπας τραγουδώντας. Έπειτα ο καθένας από τη δική του μεριά ανάβει την κούπα. Στη συνέχεια στήνεται μεγάλος κυκλικός χορός γύρω από την φωτιά κάτω από τους ήχους της παραδοσιακής γκάιντας και νταχαρέ. Η φωτιά πάντα είχε το νόημα της κάθαρσης της ψυχής από τα κακά πνεύματα και βέβαια την κάθαρση των ανθρώπων από τα διάφορα παραπτώματα έτσι ώστε η αρχή της Σαρακοστής ανάβοντας και πηδώντας από την φωτιά να τους βρει με καθαρή την ψυχή και το πνεύμα, ώστε να είναι έτοιμοι να υποδεχτούν το Άγιο Πάσχα. Το άναμμα της κούπας είχε και μια άλλη εκδοχή παλαιότερα, ότι καίγανε τους ψύλλους».

(Σίδος Δημήτριος)

ε. Κινητές εορτές

Σαρακοστή Πάσχα, Πάσχα, μετά το Πάσχα ως την Πεντηκοστή

«Η Σαρακοστή πραγματοποιείται σαράντα ημέρες πριν από τον εορτασμό του Πάσχα. Αποκαλείται επίσης ως Μεγάλη Σαρακοστή για να ξεχωρίζει από τις άλλες νηστείες, όπως των Χριστουγέννων η οποία διαρκεί τριάντα ημέρες, του Δεκαπενταύγουστου που διαρκεί δεκαπέντε κ.ά. Μέχρι την τελευταία εβδομάδα πριν τη Μεγάλη Εβδομάδα, λάδι τρώμε μόνο κάθε Σαββατοκύριακο, ενώ τη Μεγάλη Εβδομάδα δεν τρώμε ούτε Σάββατο λάδι. Η πρώτη εβδομάδα της Σαρακοστής ονομάζεται καθαρά και η πρώτη της μέρα Κυριακή της Ορθοδοξίας. Η επόμενη Κυριακή ονομάζεται 2ης Σταυροπροσκυνήσεως. Η Κυριακή της 6ης εβδομάδας ονομάζεται των Βαΐων και το αποκορύφωμα της Σαρακοστής είναι η Μεγάλη Εβδομάδα, όπου και η εκκλησία του χωριού κατακλύζεται από πιστούς. Την νύχτα της Μεγάλης Παρασκευής γίνεται η ακολουθία του επιταφίου και νεανικές φωνές κοριτσιών μικρής ηλικίας ψάλλουν τα εγκώμια του επιταφίου.Η νηστεία της Σαρακοστής λήγει την νύχτα του Μεγάλου Σαββάτου, ευθύς μετά τη λειτουργία της Ανάστασης» .

(Σίδος Δημήτριος)

«Επίσης, μόλις τελειώσει η Ανάσταση το Άγιο Φως φεύγει στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα. Συνήθως κτηνοτρόφοι ή αγρότες που παίρνανε το Άγιο Φως. Ο ένας πήγαινε στην κατεύθυνση του βορρά ο άλλος στη δύση ο άλλος στον νότο και ο άλλος στην ανατολή. Σκορπίζονταν στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα όπου υπάρχουν ξωκλήσια ανάβουν το καντήλι στο κεράκι εκεί. Μετά βρισκόντουσαν οι δύο που έρχονταν από ανατολή και βορρά συναντιούνταν κάτω στον ποταμό Αγγίτη και οι άλλοι δύο από νότο και δύση συναντιούνταν όλοι στο χωριό. Αυτό γινόταν μετά την Ανάσταση μόλις λέγανε το «Χριστός Ανέστη», δεν συνέχιζαν να κάνουν τη λειτουργία και έκαναν αυτή τη δουλειά. Και συνεχίζεται ακόμη» .

(Σίδος Δημήτριος)

«Την Πέμπτη της Διακαινησίμου, την Πέμπτη μέρα του Πάσχα, μετά τη θεία Λειτουργία και την τέλεση αγιασμού στο ξωκλήσι του Προφήτη Ηλία σχηματίζεται πομπή υπό μορφή λιτανείας. Ιεροτελεστικά διασχίζουμε τα γεωγραφικά όρια του χωριού με την εικόνα της Αναστάσεως και ένα καμπανάκι που κρατούν δύο άντρες χτυπώντας το συνέχεια, περνάμε γύρω από τα σύνορα του χωριού και από 9 ξωκλήσια στα οποία σταματάμε κατά διαστήματα. Εκεί ψάλλουμε το «Χριστός Ανέστη» και το απολυτίκιο του κάθε αγίου και ο ιερέας ευλογεί με τον αγιασμό από την πρωινή λειτουργία και τοποθετεί σε κάποιο σημείο του ξωκλησιού αντίδωρο από τη Μεγάλη Πέμπτη, σε σβόλο μέσα σε άσπρο κερί λιωμένο, το λεγόμενο ύψωμα. Διασχίζουμε δηλαδή όλο τον κάμπο, μέχρι τον ποταμό Κάτω Αγγίτη και ύστερα από πεντάωρη πεζοπορία ανεβαίνουμε από επάνω και πάμε πίσω από το βουνό, εκεί στο λόφο πάνω στο Μενοίκιο όρος έχει δύο ξωκλήσια του Αγίου Γεωργίου και Βλασίου, γεωργών και κτηνοτρόφων. Αυτό είναι και το επάγγελμα εδώ κυρίως των ανθρώπων και αυτοί είναι οι Άγιοι προστάτες τους. Κάνουμε γλέντια και φαγοπότια εκείνη την ημέρα με γκάιντες, νταχαρέδες, αλλά και με ζουρνάδες και νταούλια να μας διασκεδάζουν από γνώριμούς μας γύφτους οργανοπαίχτες. Γίνονται και αγώνες πάλης, μαζί με άλλα ανταγωνιστικά παιχνίδια που ενθουσιάζουν μικρούς και μεγάλους. Σκοπός της εθιμικής αυτής περιφοράς είναι η πρόκληση της ζωογόνου για την εποχή αυτή βροχής και η προστασία από το χαλάζι το οποίο είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο για την παραγωγή σε περίοδο που τα στάχυα αρχίζουν να μεστώνουν ».

 [φωτογραφίες]

Πρόκειται δηλαδή για ένα {ευχετήριο} δρώμενο της ανοιξιάτικης περιόδου. Κατά τη διάρκεια της εθιμικής τελετουργίας μαζί με τα εκκλησιαστικά τροπάρια εκφωνούνται ορισμένοι δεητικοί στίχοι. 

Κύριέ μου, Κύριε ελέησον,

Δώσε μας, Θεέ μου, υγεία και χρόνια,

Χρόνια πολλά.

Φύλαγε, Θεέ μου, 

Φύλαγε τα σύνορα.

Στο βουνό σκοτεινή αντάρα

Στον κάμπο γλυκιά ψιχάλα.

Με το παραπάνω δρώμενο της Καλής Βρύσης προβάλλουν οι αρχαιότατες καταβολές του και οι συμβολισμοί των επί μέρους στοιχείων του.» (Σίδος Δημήτριος)

ζ. Γιορτές του καλοκαιριού

«Στις 16- 17 Ιουλίου τιμάται η γιορτή της Αγίας Μαρίνας στην Καλή Βρύση, μια γιορτή που έχει ιδιαίτερη σημασία για το χωριό, διότι η εκκλησία της Αγίας Μαρίνας έχει μεγάλη ιστορία. Χτίστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα και στη συνέχεια κάηκε από τους Τούρκους.» .

(Σίδος Δημήτριος)

[φωτογραφία –εκκλησάκι Αγίας Μαρίνας]

 

« Από το 1999 και στα πλαίσια των  προολυμπιακών πολιτιστικών εκδηλώσεων πραγματοποιούνται στο χωριό μας και στον αρχαιολογικό χώρο (Ιερό Διονύσου) η γιορτή Πανσέληνου την πανσέληνο του Αυγούστου.» (Σίδος Δημήτριος)

 

η. Γιορτές του φθινοπώρου ως την εορτή του Αγίου Φιλίππου

 

« Το πρώτο Σάββατο του Νοεμβρίου και μετά από πρωτοβουλία του Πολιτιστικού Συλλόγου, καθιερώθηκε η γιορτή τσίπουρου στα δύο αποστακτήρια που υπάρχουν στην Καλή Βρύση.» (Σίδος Δημήτριος)