Τελετουργίες από Δ. ΠΑΡΑΝΕΣΤΙΟΥ, ΠΤΕΛΕΑΣ ΠΛΑΤΑΝΙΑΣ, Π.Ε. ΔΡΑΜΑΣ

 Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου

Τα Χριστούγεννα όσοι αντέχαμε κρατούσαμε νηστεία όλη τη Σαρακοστή και από λάδι όσοι μπορούσαν. Την τελευταία εβδομάδα όμως νήστευε όλη η οικογένεια μικροί μεγάλοι, γιατί θα κοινωνούσαμε τα Χριστούγεννα. Επίσης την παραμονή ετοιμάζαμε γλυκά για την άλλη μέρα. Τα Χριστούγεννα μετά την εκκλησία πηγαίναμε στα σπιτια μας, η μητέραετοίμαζε το τραπέζι και ο πατέρας όρθιος θύμιαζε το Χριστόψωμο και το έκοβε. Τρεις μέρες μετά τα Χριστούγεννα, αφού τελείωνε η νηστεία ψήναμε και τρώγαμε κρέας. Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς ετοιμάζαμε την βασιλόπιτα. Την άλλη μέρα ανήμερα μετά την εκκλησία μαζευόμασταν στο σπίτι και ο πατέρας έκοβε την βασιλόπιτα. Όποιος τύχαινε το φλουρί ήταν ο τυχερός της οικογένειας και το άναβε κερί στην εκκλησία. Κάλαντα έλεγαν όλα τα παιδιά στο χωριό παραμονή Χριστουγέννων, Χριστούγεννα και παραμονή Πρωτοχρονιάς. Της Υπαπαντής τον Φεβρουάριο κρατούσαμε νηστεία τρεις μέρες και κανείς δεν έπιανε μαχαίρι ούτε τσεκούρι στο χέρι του, αλλά τα ετοιμάζαμε όλα μια μέρα νωρίτερα. Τις αποκριές τις κάναμε με ετοιμασίες και τραπέζια. Χόρευαν στα καφενεία και όσοι ήθελαν μασκαρεύονταν. Γινόταν κανονικό καρναβάλι, γυρνούσαν και παίζανε στους δρόμους με τα όργανα. Μαζεύονταν και από άλλα χωριά. Τη Σαρακοστή του Πάσχα όσοι μπορούσαν κρατούσαν όλη την νηστεία. Εμείς σαν οικογένεια κρατούσαμε όλες τις μέρες και από λάδι. Τη Μεγάλη Εβδομάδα μικροί και μεγάλοι, όλοι πηγαίναμε στην εκκλησία. Τη Μεγάλη Πέμπτη το πρώτο αυγό που θα γεννούσε η κότα μας το έβραζε η μητέρα μου ξεχωριστά, το έβαφε κόκκινο, έγραφε πάνω Ανάσταση και μετά έβαφε τα υπόλοιπα. Εκείνο το αυγό το έπαιρνε ο πατέρας μου την Μεγάλη Πέμπτη στην τσέπη του και άκουγε τα Δώδεκα Ευαγγέλια. Μετά το βάζαμε στο εικονοστάσι όλο το χρόνο μέχρι να έρθει το καινούριο Πάσχα για να το αντικαταστήσουμε. Το παλιό αυγό το κόβαμε στη μέση για να δούμε αν ήταν καλό ή όχι. Αν κάναμε καθαρή ζωή θα ήταν καλό και αν κάναμε αμαρτίες το αντίθετο. Μετά ανοίγαμε έναν λάκκο στο χώμα και το παραχώναμε μέσα. Το αυγό το κρατούσαμε στο εικονοστάσι για να μας προστατεύει από την κακοκαιρία. Την Ανάσταση πήγαιναν  όλοι στην εκκλησία και όλοι από την δική μου οικογένεια κοινωνούσαν.

Την Καθαρά Δευτέρα πολλοί ανέβαιναν στον διπλανό λόφο του Αγίου Χαραλάμπους, κυρίως η νεολαία για να πετάξουν χαρταετό. Εκεί έκαναν και διαγωνισμό ποιανού θα πάει πιο ψηλά.

Τη μικρή Σαρακοστή του Δεκαπενταύγουστου κρατούσαμε νηστεία και κοινωνούσαμε. Την ημέρα της Παναγίας γινόταν γλέντια σ’ όλο το χωριό με χορούς και μουσικά όργανα. Τον Οκτώβριο είχαμε και έχουμε τη μεγάλη γιορτή του Αγίου Δημητρίου. (Ναλμπάντη Γεωργία, 76)

[φωτογραφία: Ο ιερός ναός του Αγίου Δημητρίου]