Τελετουργίες από Π.Ε. ΔΡΑΜΑΣ

Οι περιοχές του νομού που βρήκα το λαογραφικό υλικό είναι η Μαυρολεύκη, Βώλακας, Μοναστηράκι, Καλή Βρύση, Μικρόπολη, Πετρούσα, Ξηροπόταμος, Καλλίφυτο, Πλατανιά. Σιταγροί, Φαλακρό και Χωριστή.

 Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου

Οι κάτοικοι του Νομού Δράμας όσο πουθενά αλλού, αναβιώνουν τα έθιμα που άφησαν ως κληρονομιά οι πρόγονοί τους τιμώντας με αυτόν τον τρόπο την μνήμη τους. Ανήμερα των Θεοφανείων στο Μοναστηράκι στον Ξηροπόταμο και στον Βώλακα Δράμας τελείται με παραλλαγές δρώμενο γνωστό ως Αράπηδες, επειδή στην μεταμφίεση των πρωταγωνιστών κυριαρχεί το μαύρο χρώμα. Μαύρες φλοκωτές κάπες και εντυπωσιακές υψικόρυφες προσωπίδες κεφαλοστολές από γιδοπροβιές. Στη μέση τους βαρούν τρία μεγάλα κουδούνια.  

[φωτογραφία]

Στα χέρια τους κρατούσαν από ένα μακρύ ξύλινο σπαθί καθώς και ένα σακουλάκι με στάχτη του Δωδεκαημέρου χτυπώντας με αυτό όσους συναντούν για το καλό. Στην ομάδα των μεταμφιεσμένων υπάρχουν  ακόμη οι Γκιλίγκες άνδρες ντυμένοι με γυναικείες παραδοσιακές ενδυμασίες, οι Παπποόυδες με παλιά γιορτινή φορεσιά και οι Εύζωνοι ή Τσολιάδες ντυμένοι με εθνική στολή που στα χρόνια της τουρκοκρατίας τόνιζαν την ελληνικότητα των τελετών. Όλοι μαζί γυρίζουν με ορισμένο εθιμικό τυπικό τα σπίτια του χωριού με λύρες και νταϊρέδες καιε εύχονται χρόνια πολλά στους συγχωριανούς τους που τους ανταποδίδουν τις ευχές με πλούσια κεράσματα. Ο αγερμός καταλήγει στην πλατεία όπου ακολουθεί χορός και γλέντι με τη συμμετοχή των παρευρισκομένων και την εμφάνιση του αρκουδιάρη, με την εικονική αρκούδα. Το δρώμενο με έντονο διοανυσιακό χαρακτήρα αποσκοπεί στην καλοχρονιά καθώς ολοκληρώνεται με το μομητικό όργωμα και την εικονική σπορά. Στον Βώλακα οι Αράπηδες έχουν στη ράχη τους καμπούρα που γίνεται με ια βελέντζα γεμάτη άχυρα ενώ στα χέρια κρατούν μαγκούρα πάνω στην οποία στηρίζονται και κρατώντας το σώμα σκυφτό με πλάγιες κινήσεις προσπαθούν να χτυπήσουν τα κουδούνια που φορούν στη μέση.

[φωτογραφία]

Στην Καλή Βρύση Δράμας το πανάρχαιο πνεύμα είναι ζωντανό. Κυρίαρχο στοιχείο τα Μπαμπούγερα, άνθρωποι μεταμφιεσμένοι που το τριήμερο 6-7-8 Ιανουαρίου κάνουν την εμφάνισή τους στους δρόμους του χωριού. Ένα δρώμενο που έχει τις ρίζες του στη λατρεία του θεού Διονύσου. Ο θεός αυτός ήταν ο θεός της καρποφορίας, της ηδονής, της αμπέλου και του θεάτρου. Γιος μιας χθόνιας θεάς της Σεμέλης και του ουράνιου θεού Δία, καρπός μιας παράνομης σχέσης που εξαιτίας αυτής φυγαδεύτηκε στη Θράκη όπου μεγάλωσε εκεί. Λατρεύτηκε στην περιοχή αυτή με ιδιαίτερο πάθος επειδή έδωσε την ελπίδα στον άνθρωπο και της ένθεης μανίας να υπερβεί τα όριά του. Απόδειξη της λατρείας αυτής που υπήρξε στην περιοχή είναι ο ναός του θεού Διονύσου που ανακαλύφθηκε δύο χιλιόμετρα έξω από την Καλή Βρύση. Τα Μπαμπούγερα με την εντυπωσιακή και επιβλητική μορφή τους ξεχύνονται στους δρόμους μετά τον Αγιασμό των υδάτων και χτυπούν με το σακίδιο στάχτης που κρατούν στο χέρι τον κόσμο για να ξορκίσουν το κακό. Η μάσκα που γίνεται από δέρματα ζώων έχει τη μορφή τράγου που συμβολίζει το ζώο που έχει δύναμη για ζωή. Επίσης τα κουδούνια που ζώνονται στη μέση βγάζουν έναν ήχο για να ξυπνήσουν τη φύση. Τέλος η καμπούρα που τοποθετείται πίσω στην πλάτη συμβολίζει τη γριά Μπάμπω που έχει αποδώσει τους καρπούς της ζωής.

[φωτογραφία] 

Τα Μπαμπούγερα με την εποχή του Διονύσου ήταν σάτυροι, οι ακόλουθοι του θεού όπου γλεντούσαν ανέμελα με κρασί και γλέντι. Οι κωδωνοφόροι κάνουν αισθητή την παρουσία τους σε όλες τις ιστορικές περιόδους ανά τους αιώνες. Λέγεται επίσης ότι  αυτούς τους χρησιμοποίησε ο Μέγας Αλέξανδρος στις εκστρατείες του με σκοπό να τραπούν σε φυγή οι ελέφαντες του βασιλιά της Περσίας τρομάζοντας από τον ήχο των κουδουνιών. Επίσης επί τουρκοκρατίας κανένας τούρκος φοροεισπράκτορας δεν πάτησε το πόδι του στην Καλή Βρύση για να πάρει το λεγόμενο χαράτσι – φόρος των Ελλήνων προς τους Τούρκους γιατί έκαναν την εμφάνιση τα άγρια σε όψη Μπαμπούγερα και τους τρομοκρατούσαν με αποτέλεσμα να τρέπονται σε φυγή. Το έθιμο κορυφώνεται στις 8 του μηνός με την αναπαράσταση του διονυσιακού γάμου. Σε αυτή τη γιορτή μεταμφιεσμένων κυριαρχεί ο αυθορμητισμός και ο ενθουσιασμός. Το έθιμο έχει παγανιστικές ρίζες αλλά αργότερα εντάχθηκε στις χριστιανικές γιορτές για να δώσει αφορμή για γλέντι και διασκέδαση. Είναι μια έξαρση της κοινωνίας για να ξεφύγει από την καθημερινότητα και τα προβλήματά της.

[φωτογραφία]

Τραγόμορφες φιγούρες των Μπαμπούγερων, μορφές που ξεπηδούν από τη λατρεία της μητέρας γης και του θεού Διονύσου. Άνθρωποι μεταμφιεσμένοι με κατσικοδέρματα και με πρόσωπα μαυρισμένα με αιθάλη τραγουδούν και χορεύουν ξορκίζοντας τα κακά πνεύματα. Έτσι και φέτος θα πραγματοποιηθούν τα Μπαμπούγερα στην Καλή Βρύση με πλήθος κόσμου να παρακολουθεί το δρώμενο.

Μωμόγεροι: Λαϊκό σατυρικό ευετηριακό δρώμενο με προθεατρική μορφή. Τελείται από τους Πόντιους με παραλλαγές στην Δράμα (Καλλίφυτο, Πλατανιά, Σιταγροί κ.ά.). Αναπαρίσταται στις αυλές των σπιτιών και στις πλατείες τις ημέρες του Δωδεκαημέρου μεταξύ 17 Δεκεμβρίου και 1ης Ιανουαρίου. Κύριο πρόσωπο ο Μωμόγερος ή Κιτί Γοτσάς με θίασο συντελεστών όπως η νύφη και ο γαμπρός, ο Άλης (έφιππος), ο πατέρας, ο γιατρός, ο οργανοπαίχτης, ο κουμπάρος, ο χωροφύλακας, δύο μικροί διάβολοι, η έγκυος γυναίκα και η συνοδεία. Όλοι οι συντελεστές φορούν κουδούνια όπως και προβιές και δέρματα τράγων. Κεντρικό πρόσωπο του θιάσου των τελεστών ο Μωμόγερος ή Κιτί γοτσάς ή Παρδαλάς (Θρυλόριο) ο οποίος με τη δύση του ήλιου εισβάλλει με την ακολουθία του στα σπίτια του χωριού και εμπλέκει τους σπιτονοικοκύρηδες σε περιπέτειες «εξαπατώντας» τους. Η απαγωγή της νύφης παίζει και εδώ καθοριστικό ρόλο καθώς μετά από αλλεπάλληλες εικονικές συμπλοκές μεταξύ των τελεστών το νέο ζευγάρι η νύφη και ο γαμπρός κατορθώνουν να σμίξουν, στεφανώνονται μάλιστα από τον παπά που εισέρχεται στο τέλος στον θίασο επιβάλλοντας την τάξη. Με τη συνοδεία ποντιακής λύρας και νταουλιού, χορεύοντας και διασκεδάζοντας τα Μωμογέρια εγκαταλείπουν το σπίτι για να επισκεφτούν το επόμενο όπου θα προβούν σε ανάλογους νέους αυτοσχεδιασμούς και μιμικές πράξεις.

[φωτογραφία]

Έθιμο καμήλας: το έθιμο τελείται στις 7 και 8 Γενάρη στην Πετρούσα Νομού Δράμας. Η εικονική καμήλα με τη συνοδεία ομάδας τελεστών τελεί το ευετηριακό δρώμενο με κορύφωση την εικονική σπορά και τον θερισμό καθώς και τη σατυρική αναπαράσταση του τοπικού γάμου. Ο συμβολισμός αυτού του καρτερικού ζώου με την απαράμιλλη αντοχή στην πείνα και τη δίψα κάτω από αντίξοες συνθήκες δείχνει τις περιπέτειες του ανθρώπου μέσα στη ζωή και τον χρόνο και την αποφασιστικότητά του να συνεχίσει να παλεύει κόντρα στις ελλείψεις και τις στερήσεις.

Στην περιοχή της Καλής Βρύσης την παραμονή Πρωτοχρονιάς κατεβαίνει με το άλογό του ο Άγιος Βασίλης από το Μενοίκιο όρος. Μπροστά στο προαύλιο της κοινότητας τον υποδέχονται μικρά παιδιά και αυτός για να τα ευχαριστήσει τα μοιράζει δώρα. Η αγορά δώρων γίνεται από τον Πολιτιστικό Σύλλογο. Το πρωί της Πρωτοχρονιάς γίνεται η υποδοχή του χρόνου με το ρίξιμο αλατιού στη φωτιά γιατί «όπως σκάει το αλάτι έτσι να σκάσουν οι εχθροί» και με το ρίξιμο νερού στις γωνίες του σπιτιού γιατί όπως τρέχει το νερό έτσι να τρέχουν και τα αγαθά στο σπίτι όλο το χρόνο. Επίσης παιδιά κρατώντας κλαδιά ελιάς σύμβολο ειρήνης χτυπούν τις πόρτες των σπιτιών και δίνουν ευχές για καλή χρονιά. Τέλος στην είσοδο του σπιτιού σπάνε ένα ρόδι για να πάνε όλα ρόδινα από την νέα χρονιά. Την Κυριακή της Τυρινής στην Καλή Βρύση ένα πατροπαράδοτο έθιμο αναβιώνει ως τις μέρες μας και είναι το έθιμο της κούπας ή το άναμμα κλαδιών από δέντρα. Τη διαδικασία αυτή αναλαμβάνουν νέοι του χωριού που για μια εβδομάδα πριν την Κυριακή της Τυρινής συγκεντρώνουν κλαδιά μεταφέροντάς τα από το βουνό και τα τοποθετούν στην κεντρική πλατεία του χωριού. Εκεί στήνεται η κούπα, το ένα κλαδί πάνω στο άλλο με πολλή τέχνη για να μην πέσει. Όσο πιο ψηλή γίνεται τόσο πιο επιτυχία έχει. Έτσι εφόσον ολοκληρωθεί η διαδικασία αυτή στη συνέχεια όλοι αναμένουν το σούρουπο και τότε ξεκινάει η μεγάλη προσέλευση των κατοίκων γύρω από την κούπα με χορό και τραγούδια και με την προσέλευση όλων γίνεται ένα μεγάλο εορταστικό πανηγύρι. Βέβαια το κέφι ανεβαίνει με την κατανάλωση του γνωστού προϊόντος για το χωριό τσίπουρου και κρασιού, προσφορά των παραγωγών του χωριού που συνοδεύεται με τοπικά εδέσματα των νοικοκυριών του χωριού. Όλο τον συντονισμό του εθίμου έχει ο Πολιτιστικός Σύλλογος Καλής Βρύσης. Έτσι αφού πέσει η νύχτα και το κέφι ανάψει δίνεται το σύνθημα και όλοι οι πρωτεργάτες κρατώντας δάδες φωτιάς κάνουν τρεις φορές το γύρω της κούπας τραγουδώντας το γνωστό τραγούδι «Μακεδονία ξακουστή του Αλεξάνδρου η χώρα». Έπειτα ο καθένας από τη δική του πλευρά ανάβει την κούπα. Η ατμόσφαιρα αμέσως ζεσταίνεται και η νύχτα γίνεται μέρα. Έπειτα στήνεται μεγάλος κυκλικός χορός γύρω από τη φωτιά κάτω από τους ήχους της παραδοσιακής γκάιντας και νταχαρέ. Παλαιότερα δεν βλέπαμε μόνο μία κούπα όπως σήμερα, αλλά σε κάθε γειτονιά ο μαχαλάς είχε τη δική του κούπα. Ο συναγωνισμός ήταν μεγάλος και τα σχόλια έδιναν και έπαιρναν. Επίσης όταν η κάθε γειτονιά συγκέντρωνε τα κλαδιά τα αποθήκευε σε ασφαλές μέρος ώστε να μην μπορούν να κλαπούν από παιδιά άλλης γειτονιάς. Μάλιστα τοποθετούσαν και σκοπό με βάρδια ώστε η ασφάλεια να είναι σίγουρη. Ένα πολύ παλιό έθιμο που συνεχίζεται έως σήμερα κρατώντας τον συμβολικό χαρακτήρα. Η φωτιά πάντα έχει το νόημα της κάθαρσης της φύσης από τα κακά πνεύματα και βέβαια την κάθαρση των ανθρώπων από διάφορα παραπτώματα ώστε η αρχή της Σαρακοστής ανάβοντας και πηδώντας από τη φωτιά να τους βρει με καθαρή ψυχή και το πνεύμα ώστε να είναι έτοιμοι να υποδεχτούν το άγιο Πάσχα. Το άναμμα της κούπας είχε και μια άλλη εκδοχή παλαιότερα ότι καίγανε τους ψύλλους τα μικροσκοπικά δηλαδή ζωύφια που σκαρφάλωναν στα κλινοσκεπάσματα. Οι κάτοικοι της Καλής Βρύσης νιώθουν πολύ περήφανοι που έχουν πλούσια παράδοση και νιώθουν μεγάλη υποχρέωση να διατηρούν και να αναβιώνουν τα ήθη και τα έθιμά τους. 

Μιας και η περιοχή της Δράμας έχει αρκετά αμπέλια έχει φυσικά και καλό τσίπουρο. Το πρώτο Σάββατο του Νοεμβρίου λοιπόν καθιερώθηκε η γιορτή τσίπουρου με πρωτοβουλία του Πολιτιστικού Συλλόγου της Καλής Βρύσης. Η παραγωγή τσίπουρου θεωρείται ιεροτελεστία. Την ημέρα αυτή προσφέρεται στους παρευρισκομένους τσίπουρο και κρασί και πλούσια εδέσματα καθώς και παραδοσιακή βραστή γίδα. Επικρατεί γλέντι ολονύχτιο με όργανα όπως γκάιντα. 

Αναστενάρια Μαυρολέκη Δράμας

Τα Αναστενάρια παρουσιάζουν μεγάλο ενδιαφέρον τόσο από λαογραφική όσο και από θρησκειολογική άποψη γιατί διέσωσαν μέχρι σήμερα αυτούσια και ζωντανά λατρευτικά στοιχεία της αρχαίας λατρείας του Διονύσου. Οι Αναστενάρηδες που χαρακτηρίζονται σαν σύγχρονοι βάκχοι – Χριστιανοί αποτελούν μια ιδιαίτερη τάξη, ένα τάγμα θα λέγαμε αντίστοιχο προς τους αρχαίους «ιερούς θιάσους» διονυσιακού τύπου. Αυτοί σπανιότατα εκκλησιάζονται, τη δε λατρεία τους την κάνουν σε ιδιωτικά ιερά που ονομάζονται «κονάκια». Ανώτατο αρχηγό έχουν το Αναστενάρικο Εικόνισμα του Αγίου και ανώτατο ιεράρχη τον «Αρχιαναστενάρη» που είναι μάντης, εξορκιστής, θεραπευτής κ.ά. Η τελετή των αναστενάρηδων έχει πολύ ενδιαφέρουσες ιεροπραξίες και μυσταγωγίες όπως η τελετουργική ζωοθυσία, ένθεη έκσταση, πυροβασία. Η τελετή αρχίζει από την παραμονή της 21ης Μάιου στο χωριό Μαυρολεύκη με την ιερή ζωοθυσία και την μεταφορά των Αναστενάρηκων εικόνων από την εκκλησία του χωριού στο κονάκι, όπου τελείται η αγρυπνία και γενικά η προετοιμασία των μυστών για οιστροπληξία.

[φωτογραφία]

Το πρωί οι Αναστενάρηδες μεταφέρουν τα Αναστενάρικα κωδωνοφόρα εικονίσματα και τα βάζουν στο Αγίασμα, τόπο ιερό, χωρισμένο μέσα στο άλσος που καθόρισαν Μύστες σε στιγμές ένθεης οιστροπληξίας. Οι  εικόνες αυτές «οι χάρες» όπως λέγονται παρίσταναν το ιερό ζεύγος των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης. Κατά τους Αναστενάρηδες οι χάρες τους δίνουν την ικανότητα να περπατάνε πάνω στα κάρβουνα. Το απόγευμα γίνεται η πρώτη μεγάλη πυροβασία. Η ιερή πυρά ανάβεται νωρίς το απόγευμα από ορισμένο Μύστη που κατέχει το προνόμιο του λειτουργήματος αυτού από προγονική κληρονομιά. Όταν κατακαθίσουν οι φλόγες και σχηματιστεί παχιά ανθρακιά τότε ειδοποιούνται και καταφθάνουν οι Αναστενάρηδες με πομπή και αρχίζουν κυκλικό χορό γύρω από την ιερή ανθρακιά, ενώ η μουσική συνεχώς δυναμώνει και γίνεται πιο γρήγορη. Το τύμπανο σαν πιο βροντερό μαστιγώνει τα νεφρά τους και με το διεγερτικό ρυθμό που ολοένα επιταχύνεται δίνει ρυθμό στην παράφορη ορχήστρα, που οδηγεί τους Μύστες σε εκστατική μέθη. Τραγικά αντηχούν τα «αχ!» μπροστά στην ιερή ανθρακιά. Σε λίγο ο Άγιος δείχνει τον δρόμο και αμέσως ο πρώτος Μύστης κατειλημμένος από την ιερή μανία προχωρεί ξυπόλυτος στα αναμμένα κάρβουνα και χορεύει κρατώντας το κωνοφόρο εικόνισμα ή το ιερό μαντήλι. Στα πέλματά του δεν παρατηρείται κανένα έγκαυμα, φαινόμενο που δεν επιδέχεται επιστημονική εξήγηση. Λέγεται ότι αυτό  οφείλεται σε ένα χημισμό που όμως παραμένει ακόμη άγνωστος στην επιστήμη. Το ακραίο φαινόμενο προαιώνιο και οικουμενικό παραμένει ανεξήγητο, αληθινό μυστήριο. Η πυροβασία από θρησκειολογική άποψη βασίζεται στην δυϊστική πίστη των Αναστενάρηδων, τη σχετική με την ύπαρξη κακού πνεύματος, που πιστεύουν ότι εξουδετερώνεται κατά τη διάρκεια της πυροβασίας με την παρέμβαση του Αγίου ως εκπρόσωπο του καλού πνεύματος. Το έθιμο αυτό αποτελεί μια εξωτερικά εκχριστιανισμένη μορφή της πανάρχαιας λατρείας του Διονύσου. Τα τελευταία χρόνια όμως η μητρόπολη Δράμας το θεώρησε ειδωλολατρικό, πήρε τις εικόνες από τους κατόχους και απαγόρευσε την τελετή τους. Το έθιμο γίνεται προς τιμήν των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης. Τα αναστενάρια ………………….. παλιότερα στη ΒΑ Θράκη, με κέντρο της εθιμικής εκδήλωσης το Κώτσι, το μεγαλύτερο χωριό της περιφέρειας. Μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας το 1923 οι κάτοικοι της περιοχής αυτής της Θράκης εγκαταστάθηκαν σε διάφορες περιοχές του ελλαδικού χώρου και κυρίως στη Μακεδονία, όπου μαζί με τα άλλα έθιμα τους μετέφεραν και τα Αναστενάρια. Έτσι το έθιμο μεταφυτεύτηκε στον Λαγκαδά της Θεσσαλονίκης, στη Μελίκη Ημαθίας, στην Αγία Ελένη Σερρών και στη Μαυρολεύκη, όπου τα Αναστενάρια ύστερα από κάποια διακοπή άρχισαν και πάλι να τελούνται έχοντας και την ηθική υποστήριξη της κοινότητας και του τοπικού πολιτιστικού συλλόγου. Το έθιμο μετά την εκρίζωσή του από το γεωγραφικά απομονωμένο και κοινωνικά κλειστό περιβάλλον του ήταν επόμενο να υποστεί μεταβολές κυρίως εξαιτίας του φόβου μήπως η εκκλησία το απαγορεύσει βιαίως, όπως είχε επιχειρήσει και στην αρχική κοιτίδα του, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Έτσι τα Αναστενάρια συνεχίστηκαν μεν να τελούνται στα κρυφά όμως μέχρι το 1943 οπότε με ενέργειες του προέδρου Εταιρείας Ψυχικών Ερευνών έγινε δημοσίως στη Μαυρολεύκη η πυροβασία, η φάση δηλαδή εκείνη από την οποία κυρίως είναι γνωστό το όλο έθιμο. Ακολούθησε επιστημονικός έλεγχος που απέδειξε την ακαϊα των τελεστών Αναστενάρηδων επαυξάνοντας το ενδιαφέρον και την περιέργεια για το έθιμο. Πρωτοπορεί έτσι η Μαυρολεύκη στην αναβίωση και επιβίωση των Αναστενάριων στην νεότερη εποχή. Η τελετουργία των Αναστεναρίων αρχίζει το απόγευμα της 20ης Μαιου στο κοντάκι σε έναν χώρο όπου φυλάσσονται οι εικόνες των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, οι οποίες αποτελούν τα πολυτιμότερα κειμήλια για τους Αναστενάρηδες. Τις ονομάζουν «Χάρες» και «Παππούδες» και τις έχουν σε υφασμάτινη θήκη από όπου κρέμονται κουδουνάκια και πολλά αφιερώματα.

[φωτογραφία*4]

Οι εικόνες αυτές έχουν μακριά λαβή στη βάση τους και καλύποτονται από φύλλα χρυσού ή ασημιού. Στο κονάκι φυλάσσονται και τα αμανέτεια μαντήλια που θεωρούνται ιερά πολύτιμα και αυτά προγονικά κειμήλια. Στον ίδιο χώρο φυλάσσονται και τα αναστενάρικα όργανα, η λύρα και το νταούλι σήμερα, παλαιότερα η γκάιντα. Το απόγευμα από την 20η Μαΐου αρχίζουν να συγκεντρώνονται στο κονάκι άντρες και γυναίκες. Αναστενάρηδες υψώνουν δεητικά τα χέρια τους προς τις Χάρες κάθιδροι και κάτωχροι. Η προσδοκία να τους πιάσει ο Άγιος κυριεύει τις ψυχές του. Ξαφνικά κυριαρχούν στεναγμοί και επιφωνήματα. Οι εκλεκτοί αρχίζουν το χορό κρατώντας εικόνες και αμανέτεια. Ο χορός στατικός, μονότονος, συγκλονιστικός όμως διαρκεί μέχρι τα μεσάνυχτα. Την άλλη μέρα 21η Μαΐου εορτή των Ισαποστόλων Αγίων γίνεται η ζωοθυσία με τη συμμετοχή όλων των Αναστενάρηδων για το καλό όλων. Παίρνουν επίσης νερό από το Αγίασμα που αποτελεί απαραίτητο στοιχείο του όλου αναστενάρικου τελετουργικού χώρου. Τα αγιάσματα από θεϊκή έμπνευση ή παρουσία αγίου ευλογημένα και θαυματουργά ύδατα ήταν και είναι με΄σα στους αιώνες και σε όλους τους λαούς μια λατρευτική πραγματικότητα βασισμένη τόσο στη θρησκευτική πίστη όπως και στη φυσική αλήθεια, ότι το νερό είναι πρωταρχικό και το απαραίτητο στοιχείο της ανθρώπινη και της ………………. ζωής. Στη λαϊκή χριστιανική παράδοση και πίστη τα νερά μπορεί να είναι και από μόνα τους αγιασμένα αρκεί να ξεπήδησαν ή να στεγάστηκαν κάτω από εκκλησία ή να κυλούν σε παραδοσιακούς θρησκευτικούς τόπους. Ο χορός επαναλαμβάνεται στο κονάκι το απόγευμα της ίδιας μέρας με τα όργανα μπροστά και με συνεχή χορό. Εκεί έχουν ήδη ανάψει ένα σωρό από ξύλα.

Ημέρα Αγίου Πνεύματος

Στον Βώλακα Δράμας την παραμονή της γιορτής δύο παλικάρια το ένα από τη μεριά του χωριού και το άλλο από την άλλη (από τον πάνω μαχαλά και τον κάτω μαχαλά όπως λένε). Ξεκινάνε το απόγευμα και κάνουνε τον περίγυρο του χωριού έχοντας σαν τελικό προορισμό τους το εκκλησάκι του Αγίου Πνεύματος που βρίσκεται στο Φαλακρό. Με τον περίγυρο αυτό θέλουν να λάβει υπόψη του το Άγιο Πνεύμα ολόκληρο το χωριό και τα χωράφια τους, να τους φωτίσει και να τους βοηθήσει σε δύσκολες καταστάσεις. Οι γυναίκες κρατούν στα χέρια τους τα «δάκρυα της Παναγιάς» (ένα φυτό της περιοχής, με αυτό στολίζουν και τον Επιτάφιο το Πάσχα). Τα παλικάρια τα ονόμαζαν «συνουργίες» γιατί σύριζαν τα σύνορα. Το πρωί που φτάνουν στο εκκλησάκι του Αγίου Πνεύματος τους περιμένει ο παπάς καθώς και πολλοί άλλοι προσφέροντάς τους ούζο και μεζέ. Ο παπάς καθώς και πολλοί άλλοι προσφέροντας ούζο και μεζέ. Ο παπάς τους μυρώνει και ξεκινάει τη λειτουργία στο εκκλησάκι. Στη συνέχεια παίρνουν όλοι αγιασμό. Πολλοί είναι ταγμένοι στο Άγιο Πνεύμα και έτσι πάνε αποβραδίς και ετοιμάζουν το γνωστό «κουρμπάνι». Μετά το φαγητό στήνεται χορός μέχρι το μεσημέρι.

[φωτογραφία]

Η γιορτή της Μπάμπως

Μια καθαρά γυναικεία γιορτή, η γιορτή της Μπάμπως, η ημέρα της Μαμής, στις 8 Γενάρη, ανήμερα της Αγίας Δόμνας, γιορτάζεται στο Βώλακα και την Πετρούσα Δράμας, αλλά και σε όλη την περιοχή της Βόρειας Ελλάδας, όπου εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες από την Ανατολική Ρωμυλία και την Ανατολική Θράκη και τη συναντάμε συχνά και σαν «Γυναικοκρατία». Κατά τη διάρκεια όλης της ημέρας η γυναίκα συμπεριφέρεται ως απόλυτη δύναμη, ο άνδρας διακωμωδείται και περιορίζεται σε ρόλους παραδοσιακά γυναικείους και γι’ αυτό επικεντρωμένους μέσα στον χώρο του σπιτιού. Το πανηγύρι των γυναικών δίνει τη δυνατότητα για γλέντι, χορό, οινοποσία, κεράσματα που συνοδεύονται με ευχές για τεκνοποιία, υγεία, καλή χρονιά και σοδειά. Οι γυναίκες στολίζουν τη Μπάμπω και της προσφέρουν ως δώρα το καλάθι με τα μαντήλια, τις κάλτσες, τις παντόφλες, αλλά κυρίως σαπούνι και πετσέτα. Το γιορτινά στολισμένο κάρο με τη Μπάμπω και τη συνοδεία των γυναικών γυρνά όλο το χωριό χαιρετώντας και μοιράζοντας ευχές και καραμέλες, ώστε η νέα χρονιά να είναι καλή και γλυκιά. Το γλέντι και ο χορός που ακολουθεί κρατά ως το πρωί στα καφενεία, στις πλατείες, στους δρόμους του χωριού πάντοτε μόνο από τις γυναίκες, ενώ το κρασί, οι πίτες και τα φαγητά προσφέρονται άφθονα.

[φωτογραφία]

Το καρναβάλι της Χωριστής

Το καρναβάλι της Χωριστής αποτελεί την κορυφαία εκδήλωση του Μουσικοχορευτικού συλλόγου «Αναγεννηθείσα Μακεδονία», αλλά και όλων των Χωριστιανών. Ουσιαστικά μετά την Ονειρούπολη αποτελεί τη δεύτερη μεγάλη διοργάνωση του νομού που προσελκύει επισκέπτες απ’ όλη την ευρύτερη περιοχή. Οι κάτοικοι της Χωριστής ανέκαθεν ξεφάντωναν με έναν ιδιαίτερο τρόπο τις ημέρες αυτές αφήνοντας πίσω για λίγο όλες τις στεναχώριες και τα προβλήματά τους. Μαρτυρίες μεγαλύτερων αποδεικνύουν ότι το καρναβάλι γιορταζόταν στη Χωριστή εδώ και πάνω από μισό αιώνα, με χορούς μασκαρεμένων στην αίθουσα του συλλόγου. Από τις αρχές του 20ου αιώνα η Χωριστή πρωτοστατεί στη ευρύτερη περιοχή σε θέματα εθνικοαπελευθερωτικά αναπτύσσοντας ταυτόχρονα μια αξιόλογη πνευματική και πολιτιστική δράση με κύριο εκφραστή τον ιστορικό της σύλλογο « Η Αναγεννηθείσα Μακεδονία». Μετά την απελευθέρωση και κατά τη διάρκεια του μεσοπολέμου 1920- 1940, δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για περισσότερες πολιτιστικές και πνευματικές δραστηριότητες όταν η καλλιέργεια και επεξεργασία καπνού απέδιδε σημαντικά οικονομικά οφέλη στην κοινότητα Χωριστής.

[φωτογραφία]

 Έτσι οι Χωριστιανοί, ως λάτρεις της μουσικής, του τραγουδιού και του χορού, γεμάτοι αισιοδοξία και χιούμορ, κάνουν πλέον θεσμό το έθιμο της Καθαράς Δευτέρας. Από το 1986 αρωγός στην προσπάθεια αυτή ήταν η Κοινότητα Χωριστής που έδωσε μεγάλη άνθηση στη διοργάνωση του καρναβαλιού, με την καθιέρωση πολιτιστικών εκδηλώσεων όλο το δεκαήμερο από την Τσικνοπέμπτη έως και την Καθαρά Δευτέρα. Καθώε και με τη φιλοξενία ξένων χορευτικών συγκροτημάτων. Έτσι τα τελευταία χρόνια έχουν φιλοξενηθεί στο καρναβάλι συγκροτήματα από Σερβία, Ιταλία, Ισραήλ, Βουλγαρία, Κύπρο και από το 1989 συνδιοργανωτής του καρναβαλιού γίνεται η Κοινότητα Χωριστής, ενώ από το 1999 στα πλαίσια των Καποδιστριακών Δήμων, συνδιοργανωτής του καρναβαλιού είναι πλέον η ΔΕΚΠΟΤΑ του δήμου Δράμας. Το καρναβάλι κάθε χρόνο διοργανώνεται με περισσότερες εκπλήξεις, χορό, γλέντι και τραγούδι και «περιμένει» όλους τους επισκέπτες του.