Τελετουργίες από Π.Ε. ΔΡΑΜΑΣ, Δ. ΚΑΤΩ ΝΕΥΡΟΚΟΠΙΟΥ, ΛΕΥΚΟΓΕΙΩΝ

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ

Β. Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου

Πριν τα Χριστούγεννα τηρούσαν όλοι ανεξαιρέτως και ολοκληρωτικά τη Σαρακοστή. Μόνο σήμερα δεν τηρείται ολοκληρωτικά. Όσοι θέλουν κάνουν μια εβδομάδα νηστεία και έπειτα πηγαίνουν να μεταλάβουν.

Την Παραμονή των Χριστουγέννων η κάθε οικογένεια έσφαζε το γουρούνι που έτρεφε όλο το χρόνο. Στο Δωδεκαήμερο μέσα είχαν ένα στολισμένο μοντέλο πλοίου που στις μέρες μας αντικαταστάθηκε από το χριστουγεννιάτικο έλατο. Την Παραμονή μαζεύεται όλη η οικογένεια στο σπίτι του πατέρα (αν τα παιδιά της οικογένειας έχουν φτιάξει δική τους οικογένεια, πηγαίνουν στους γονείς του άντρα). Ο χαιρετισμός κατά τη γιορτή των Χριστουγέννων γινόταν με συγκεκριμένο τρόπο. Το νεαρότερο άτομο της οικογένειας φιλούσε το χέρι του μεγαλύτερου και εκείνος με τη σειρά του το φιλούσε στο μέτωπο. Πίνανε, όπως συνηθίζουν να πίνουν και σήμερα, κρασί το βράδυ των Χριστουγέννων με το οποίο κρασί έκαναν και τις προπόσεις τους: “ Υγεία και ευλογία στο σπίτι σας “, αλλά και προπόσεις που αφορούσαν τον καθένα ξεχωριστά και είχαν χαρακτήρα προσωπικό γι’ αυτό και διαφορετικό κάθε φορά. Τη Πρωτοχρονιά γιόρταζαν και γιορτάζουν με τον ίδιο τρόπο που γιορτάζουν τα Χριστούγεννα, με τη μόνη διαφορά ότι στην αλλαγή του χρόνου “αποχαιρετούν” τον παλιό χρόνο με πυροβολισμούς στον αέρα. Παλιότερα, όταν υπήρχε μια κοινή βρύση για κάθε 4-5 σπίτια, περίμενε ένα μέλος της οικογένειας στη βρύση αυτή και με την αλλαγή του χρόνου γέμιζε ένα παγούρι με το νερό που έτρεχε. Ήταν το πρώτο νερό του χρόνου, το  “ καλαντόνερο “. Για αντάλλαγμα άφηναν σύκα δίπλα με τη σκέψη ότι έτσι θα είναι γλυκός ο χρόνος που έρχεται. Στα Φώτα, παλιά, έριχναν το Σταυρό στο ρέμα του Μυλορέματος και αυτός που το έπιανε γύριζε στο χωριό με το Σταυρό ψέλνοντας με τους φίλους του. Έπειτα ο παπάς περνούσε απ’ όλα τα σπίτια και τα ράντιζε με αγιόνερο. Την Παραμονή των Φώτων ανάβανε κεριά στα κέρατα των ζώων που είχαν πράξη η οποία υπενθύμιζε την παρουσία των καλικάτζαρων. Το ίδιο βράδυ παιδιά του χωριού γυρνούσαν από σπίτι σε σπίτι και έριχναν σακουλάκια δεμένα με σκοινί στη μια άκρη. Ο ιδιοκτήτης του σπιτιού για να διώξει τα καλικατζαράκια (που υποκρίνονταν ότι ήταν τα μικρά παιδιά) έπρεπε να ρίξει οτιδήποτε μέσα. Σήμερα τα Φώτα τελούνται με τον ίδιο τρόπο με τη μόνη διαφορά ότι μπορεί ν’ αλλάξει ο τόπος ρίψης του Σταυρού και αντί να ριχτεί στο Μυλόρεμα θα ριχτεί σε μια λιμνούλα που σχηματίζεται δίπλα στο φράγμα. 

Επίσης τηρούν τη Σαρακοστή η οποία ξεκινά απ’ τη Καθαρά Δευτέρα, ενώ δεν ντύνονται μασκαράδες στις Απόκριες αλλά τη Πρωτοχρονιά και στα Φώτα.

Τη Μεγάλη Εβδομάδα του Πάσχα δεν εργαζόταν κανένας και όλοι εκκλησιάζονταν κάθε μέρα. Ολόκληρο το χωριό ακολουθούσε τον Επιτάφιο και το θεωρούσαν (όπως και το θεωρούν αλλά με λιγότερο ζήλο σήμερα) ότι ήταν μεγάλη ατυχία να μη τον ακολουθήσεις λόγω αρρώστιας ή φροντίδας σε άρρωστο. Τη Κυριακή του Πάσχα ψήνουν το αρνί και συγκεντρώνονται οι στενοί συγγενείς σ’ ένα σπίτι για να φάνε μαζί.

Την άνοιξη επίσης γίνεται μεγάλο πανηγύρι στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου την ημέρα τίμησης του. Σ’ αυτό το πανηγύρι γινόταν αγώνες αλόγων, πάλης και αυγών. Τα αυγά ήταν ένας αγώνας στον οποίο έπαιρναν μέρος δύο άτομα και τσούγκριζαν μεταξύ τους μια δωδεκάδα αυγά με σκοπό να σπάσει ο καθένας τα αυγά του άλλου. Ο αγώνας αυτός διατηρείται και σήμερα, αλλά σε χωριά που βρίσκονται κοντά στα Λευκόγεια όπως την εξοχή. 

Το καλοκαίρι λόγω ανομβρίας οι κάτοικοι του χωριού πήγαιναν στο εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία που βρίσκεται στ’ ομώνυμο λοφίσκο και παρακαλούσαν με τη βοήθεια του παπά τον Προφήτη να τους δώσει βροχή. Για τον ίδιο λόγο γινόταν και το “κουσκούντερα “. Το έθιμο αυτό τελούνταν απ’ τους κατοίκους του χωριού οι οποίοι έριχναν νερό σε μια παρέα ατόμων τα οποία από πριν είχαν συμφωνήσει πώς θα περάσουν από κάποιους δρόμους του χωριού. Το φθινόπωρο δεν γίνονται αξιόλογες γιορτές γι’ αυτό και δεν αξίζουν να μνημονεύονται.