Τελετουργίες από Π.Ε. ΞΑΝΘΗΣ, Δ. ΑΒΔΗΡΩΝ, ΑΒΔΗΡΩΝ

ΠΕΤΕΙΝΟΣ ΞΑΝΘΗΣ

Β. Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου
Σαράντα μέρες πριν από τα Χριστούγεννα ξεκινούσε η νηστεία της Σαρακοστής.
Αυτές τις μέρες κανένας δεν έτρωγε κρέας ή οτιδήποτε άλλο βγαίνει από το ζώο, η
νηστεία ήταν αυστηρή. Την παραμονή των Χριστουγέννων μαγείρευαν για τρεις
μέρες για να φαν, διότι οι μέρες των Χριστουγέννων ήταν τόσο ιερές που δεν
έπρεπε να κάνουν καμία εργασία.
Κατά το Δωδεκαήμερο από τις 25 Δεκεμβρίου μέχρι τις 5 Ιανουαρίου λειτουργούσε
ως "μετεωρολογικός χάρτης" της εποχής. Πιο συγκεκριμένα, τον καιρό που είχε τα
Χριστούγεννα θα είχε και όλος ο Ιανουάριος τον ίδιο, τον καιρό που είχε την
δεύτερη μέρα των Χριστουγέννων θα είχε και ο Φεβρουάριος και πήγαινε
λέγοντας.
Επίσης, από την ημέρα των Χριστουγέννων οι Καλικάντζαροι ήταν ελεύθεροι και
γυρνούσαν έξω μέχρι την ημέρα των Φώτων που ο παπάς άγιαζε τον τόπο και
έφευγαν.
Τις απόκριες γίνονταν όλοι καρναβάλια. Από το Σάββατο το απόγευμα, μόλις
άρχιζε να νυχτώνει, έβαζαν όλοι στολές τις οποίες έφτιαχναν μόνοι τους με πανιά
και υφάσματα που είχαν στο σπίτι και μασκαρεύονταν τόσο καλά ώστε να μην τους
αναγνωρίζουν, μαζεύονταν σε μικρές ομάδες και γυρνούσαν από σπίτι σε σπίτι.
Αυτοί που τους άνοιγαν τους έδιναν μπισκότα ή κουλουράκια που έφτιαχναν μόνοι
τους. Την Καθαρά Δευτέρα, όλοι είχαν στα χέρια τους ένα κομμάτι κάρβουνο και
μουτζούρωνε ο ένας τον άλλον κρυφά χωρίς να το καταλάβει.
Η νηστεία τη Σαρακοστή του Πάσχα ήταν η πιο αυστηρή νηστεία. Ήταν τόσο
αυστηρή που όταν άρχιζε η νηστεία οι γυναίκες έπλεναν πάρα πολύ καλά τις
κατσαρόλες για να μην υπάρχει μέσα σ' αυτές ίχνος λίπους.
Την εβδομάδα του Πάσχα, δηλαδή από τη Μεγάλη Δευτέρα είχε κάθε μέρα
λειτουργία στην Εκκλησία. Την Μεγάλη Πέμπτη από νωρίς το πρωί οι γυναίκες
έβαφαν τα αυγά, φυσικά όχι με έτοιμα χρώματα όπως γίνεται σήμερα αλλά μαζί με
τα αυγά σε μια κατσαρόλα με βραστό νερό. Το βράδυ της Μεγάλης Πέμπτης μετά
τη λειτουργία στόλιζαν τον επιτάφιο του Χριστού και τον ξενυχτούσαν μέχρι τις
πρώτες πρωινές ώρες, κατά τη διάρκεια της νύχτας έψελναν όλες μαζί οι γυναίκες
που ήταν εκεί. Το απόγευμα της Μεγάλης Παρασκευής, μετά τη λειτουργία,
γυρνούσαν τον επιτάφιο γύρω από την εκκλησία και στη συνέχεια τον
τοποθετούσαν πάλι πίσω. Η Ανάσταση γινόταν στις 3 η ώρα τα ξημερώματα και
όχι στις 12 όπως γίνεται σήμερα. Μετά την Ανάσταση όλοι οι άντρες είχαν στις
τσέπες του κόκκινα αυγά και είχαν στόχο να σπάσουν το αυγό του άλλου και στη
συνέχεια έπαιρναν το σπασμένο αυγό ως έπαθλο, πίστευαν ότι έκαναν κάτι
σπουδαίο. Λέγαν μάλιστα οι παλιοί πως αν δεν έπεφτε στο χώμα κόκκινη φλούδα
αργούσε να έρθει το καλοκαίρι.
Στις 21 Μαΐου γιόρταζαν τους Αγίους Κωνσταντίνο και Ελένη με χορό και ποτό μιας
και ήταν η περίοδος που τελείωναν οι διαδικασίες με τους εμπόρους του καπνού.

Αν μάλιστα πουλούσαν τα εμπορεύματά τους σε καλές τιμές και είχαν πολύ κέρδος
το γλέντι ήταν μεγαλύτερο.
Η μεγαλύτερη γιορτή του καλοκαιριού για τον Πετεινό ήταν η γιορτή του αγίου
Πέτρου και Παύλου που γιορτάζεται στις 29 Ιουνίου. Από το 1983 μέχρι και
σήμερα ο πολιτιστικός σύλλογος του χωριού διοργανώνει ένα μεγάλο "γλέντι" που
κρατά τρεις μέρες και συμμετάσχουν όλοι οι κάτοικοι με το δικό του τρόπο ο
καθένας.
Οι εκδηλώσεις ξεκινούν στις 27 Ιουνίου. Εκείνη τη μέρα συγκεντρώνονται οι
εθελοντές και οι μισοί καθαρίζουν τις καρέκλες και τα τραπέζια τα οποία
τοποθετούνται στην αυλή του Δημοτικού Σχολείου και οι άλλοι μισοί μοιράζουν τα
προγράμματα στους κατοίκους του χωριού. Στο καφενείο από το πρωί της ίδιας
μέρας ξεκινά το τουρνουά τάβλι με τους μεγαλύτερους του χωριού. Το απόγευμα
συγκεντρώνονται και πάλι οι εθελοντές για να οργανώσουν τα τελευταία τραπέζια
και ποτά για να οργανώσουν τα τελευταία τραπέζια και ποτά για να είναι όλα
έτοιμα για την επόμενη ημέρα.
Την δεύτερη ημέρα, δηλαδή στις 28 Ιουνίου είναι το πανηγύρι. Από το πρωί
εκείνης της μέρας οι εθελοντές στρώνουν τα τραπέζια που έχουν βάλει στην αυλή
του Δημοτικού Σχολείου ενώ ταυτόχρονα ο σύλλογος κάνει πρόβες για το γλέντι
που θα γίνει το βράδυ. Μετά το τέλος της ετοιμασίας των τραπεζιών οι εθελοντές
ετοιμάζουν τα μπλουζάκια και τα καπέλα για τα παιχνίδια της επόμενης ημέρας.
Από τις 6 μέχρι τις 8 πραγματοποιείται η λειτουργία στην εκκλησία και η περιφορά
της εικόνας. Τέσσερα αγόρια ντύνονται Πόντιοι και μεταφέρουν την εικόνα σε όλο
το χωριό και ακολουθεί πλήθος. Οι εθελοντές είναι έτοιμοι να υποδεχτούν τον
κόσμο στην αυλή του Σχολείου ενώ τα παιδιά του χορευτικού ντύνονται Πόντιοι και
Πόντιες για το γλέντι. Στις 10 περίπου αρχίζει το γλέντι με το χορό από το Σύλλογο,
στη συνέχεια μιλάει ο Πρόεδρος του Συλλόγου, ο παπάς του χωριού και αν
υπάρχει κάποιος άλλος ιδιαίτερος καλεσμένος στον οποίο αφιερώνεται το γλέντι. Ο
κόσμος σερβίρεται τα φαγητά και τα ποτά από τους εθελοντές και απολαμβάνει το
χορό που ακολουθεί από τον ίδιο τον κόσμο μέχρι τα ξημερώματα.
Η τρίτη και τελευταία μέρα ξεκινά με καθάρισμα του Σχολείου από το Δήμο και
μάζεμα των τραπεζιών από τους εθελοντές. Στις 5 το απόγευμα μαζεύονται όλοι
στο γήπεδο του χωριού όπου χωρίζονται σε ομάδες για τα διάφορα παιχνίδια που
θα ακολουθήσουν για μικρούς και μεγάλους. Τα παιχνίδια που ακολουθούν είναι τα
εξής:

Τσουβαλοδρομίες: Μικρά παιδιά φοράν σακιά και τους δένουν τα χέρια πίσω στη
μέση. Στόχος είναι να φτάσουν στην άλλη άκρη του γηπέδου χωρίς να πέσει το
σακί τους και οι ίδιοι.

Αυγοδρομίες: Μοιράζουν οι εθελοντές κουταλάκια στα παιδιά και τους δένουν τα
χέρια πίσω από τη μέσα τους. Τους βάζουν αυγά στο κουτάλι αφού τους τα έχουν
τοποθετήσει στο στόμα. Στόχος είναι να φτάσουν απέναντι χωρίς να πέσει το αυγό
από το κουτάλι και να μην λύσουν τα χέρια τους.

Αλεκτόρειος Δρόμος: Μικροί και μεγάλοι λαμβάνουν νουμεράκια από τις
γραμματείες που έχουν τοποθετηθεί στην είσοδο του γηπέδου με βάση τις ηλικίες
και μπαίνουν στη σειρά. Έχει κλείσει η κυκλοφορία του κεντρικού δρόμου του
χωριού καθώς έχουν στόχο οι παίκτες να διανύσουν 5 χιλιόμετρα ένα κύκλο του
χωριού με τερματισμό το γήπεδο απ' όπου ξεκίνησαν. Ο νικητής κάθε καρτέλας
λαμβάνει μετάλλιο. Ο 1ος όμως λαμβάνει ως έπαθλο κύπελλο.

Μικρά παιδιά στο τέλος σκάνε τα μπαλόνια και παίρνουν μαζί τους τα μπλουζάκια
και τα καπέλα με την επιγραφή «ΑΛΕΚΤΟΡΕΙΑ» αφού παραδώσουν τα
νουμεράκια για κάθε παιχνίδι. Οι εθελοντές χωρισμένοι σε αγόρια και κορίτσια και
τα μέλη του Συλλόγου τραβάνε ένα σκοινί για να διασκεδάσουν τον κόσμο όπου
όλοι μικροί και μεγάλοι, φωνάζουν και χειροκροτούν για το αποτέλεσμα.
Στο τέλος, μαζεύουν τα πράγματα των παιχνιδιών και όλοι ξεχύνονται στο λούνα
παρκ που έχει στηθεί στο χωριό από μέρες και στους πάγκους με ρούχα και
στολίδια.
Ωστόσο, η μεγάλη και τελευταία γιορτή του καλοκαιριού είναι τον
Δεκαπενταύγουστο η γιορτή της Παναγίας. Όλοι, μικροί και μεγάλοι, νήστευαν 15
μέρες από κρέας και γαλακτοκομικά προϊόντα και ανήμερα της Παναγίας πήγαιναν
σε διάφορα μοναστήρια και γλεντούσαν μέχρι το βράδυ.