Τελετουργίες από Π.Ε. ΔΡΑΜΑΣ, Δ. ΔΡΑΜΑΣ, ΧΩΡΙΣΤΗΣ

Β. Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου

α) Η Σαρακοστή πριν από τα Χριστούγεννα και β) το Δωδεκαήμερο (25 Δεκεμβρίου - 5 Ιανουαρίου)

«Από την προπαραμονή των Χριστουγέννων άρχιζαν οι προετοιμασίες. Έσφαζαν το γουρούνι ή το αρνί που μεγάλωναν από το καλοκαίρι.  Την παραμονή οι γυναίκες ετοίμαζαν τα γλυκά, τα κουλούρια και την πίτα και τα παιδιά έβγαιναν για τα κάλαντα. Το βράδυ της παραμονής μαζεύονταν όλα τα μέλη της οικογένειας στο τραπέζι, θυμιάζονταν από τον αρχηγό τα φαγητά, η πίτα και όλα τα δωμάτια και έπιναν όλοι λίγο κρασί (τρεις γουλιές). Την επομένη, ανήμερα της μεγάλης γιορτής όλοι πήγαιναν στην εκκλησία που άρχιζε στις πέντε η ώρα τα χαράματα. Το μεσημέρι γινόταν το μεγάλο τραπέζι με χαρές και κέφι.

31 Δεκεμβρίου : Παραμονή της Πρωτοχρονιάς γίνονταν τα γλυκά, τα κουλουράκια και η βασιλόπιτα. Η μητέρα έβαζε το νόμισμα σε κρυφό μέρος της πίτας. Το βράδυ μετά τις 10:00 μαζεύονταν όλοι στο τραπέζι, δεν έπρεπε να λείπει κανείς, θυμιάζονταν το φαγητό, η βασιλόπιτα και όλα τα δωμάτια κινώντας με το χέρι τρεις φορές τον καπνό του θυμιατού. Το τραπέζι παρέμενε στρωμένο όλη τη νύχτα για να κατέβουν οι άγγελοι να φάνε. Κατόπιν κοβόταν με επισημότητα η βασιλόπιτα και έπαιρνε ο καθένας το κομμάτι του ψάχνοντας για το νόμισμα. Χαρές σε όποιον το έβρισκε. Την άλλη μέρα τον άναβαν κερί στην εκκλησία. Μετά το τραπέζι όλη η οικογένεια έπαιζε χαρτιά, έτσι για το καλό και για να δουν ποιος θα είναι ο τυχερός για τον καινούργιο χρόνο. Αυτοί που είχαν όπλα στο σπίτι (λόγω κυνηγιού) έβγαιναν έξω και πυροβολούσαν, έτσι για το καλό. Όλο το χωριό βροντούσε από τα τουφεκίδια. Τα κάλαντα τα τραγουδούσαν τα παιδιά τα χαράματα της Πρωτοχρονιάς σε όλα τα σπίτια. Για φιλοδώρημα έπαιρναν 1-2 δεκάρες, κάστανα ωμά και χαρούπια (ξυλοκέρατα Κρήτης). Μόνο ο πρώτος που πήγαινε σε ένα σπίτι έπαιρνε μεγαλύτερο φιλοδώρημα (μισή ή μια δραχμή).

1η Ιανουαρίου : Την Πρωτοχρονιά πρωί-πρωί έπαιρναν βουβό νερό. Γέμιζαν κανάτες από την πιο κοντινή βρύση και μέχρι να πάνε στο σπίτι δεν μιλούσαν καθόλου. Όταν έμπαιναν στην αυλή του σπιτιού έχυναν λίγο – λίγο το νερό και μετά έπλεναν τα παιδιά. Όταν έπερναν το βουβό νερό, έπαιρναν και τρεις πέτρες από τη βρύση, από το αυλάκι και τις έβαζαν σε μια άκρη μέσα στο σπίτι.  Τη μέρα που θα γύριζε ο Σταυρός (τα Θεοφάνεια) τις έπαιρναν και τις έριχναν έξω.  Το μεσημέρι ήταν μαζεμένοι όλοι γύρω από το γιορτινό τραπέζι, αντάλλασσαν ευχές πίνοντας κόκκινο κρασί και έσπαζαν ένα ρόδι λέγοντας ότι «όσα τα σπυριά του ροδιού, τόσες και οι χαρές για όλο το χρόνο».

2 Ιανουαρίου : Γινόταν το αγροτικό ποδαρικό για τα ζώα και την παραγωγή. Αυτόν που έμπαινε πρώτος στο σπίτι τον έβαζαν κάτω από ένα κοφίνι και τον σκέπαζαν σαν κλώσα, για λίγη ώρα. Κατόπιν του έδιναν λίγο αλάτι να το ρίξει στη φωτιά και να πει «όπως σκάζει το αλάτι, έτσι να σκάζουν και τα αυγά που βάζουν στην κλώσσα» και όλοι γελούν.

5 Ιανουαρίου : Παραμονή Φώτων όλα τα σπίτια παίρνουν αγιασμό από την εκκλησία για το σπίτι και αγιάζουν όλους τους χώρους.

6 Ιανουαρίου  : Των Φώτων.  Όταν επέτρεπε ο καιρός μετά τον εκκλησιασμό έριχναν τον Σταυρό στο συντριβάνι της εκκλησίας ή στη μεγάλη στέρνα. Η μεγάλη στέρνα ήταν μια ανοιχτή δεξαμενή νερού στην είσοδο του χωριού. Τότε νέοι έπεφταν και τον έπιαναν. Αυτός που θα έπιανε το Σταυρό, τον γύριζε στα σπίτια μαζί με τον παπά. Έπαιρνε φιλοδώρημα και ένα μέρος από αυτό το έδινε στην εκκλησία. Ακόμη πετούσαν περιστέρια και έπαιρναν πάλι αγιασμό. Όταν περνούσε ο Σταυρός από το σπίτι οι νοικοκυρές έπαιρναν στάχτη από τη σόμπα ή το τζάκι και την έριχναν παντού, στα ντουβάρια, απ’ έξω, για να φύγουν οι καρακαντζέλοι, οι διάβολοι, τα κακούδια.

γ) Γιορτές του Φεβρουαρίου

1η Φεβρουαρίου : του Αγίου Τρύφωνα. Γίνεται εκκλησιασμός των γεωργών και όλοι παίρνουν αγιασμό και με αυτόν ραντίζουν το αμπέλι σε τέσσερα σημεία.

δ) Απόκριες

«Το πατροπαράδοτο έθιμο του Καρναβαλιού της Καθαρής Δευτέρας στη Χωριστή έχει πολύ βαθιές ρίζες που χάνονται στα βάθη των αιώνων. Δεν αποκλείεται να προέρχεται από τη Διονυσιακή λατρεία που κατεξοχήν επικρατούσε στην περιοχή μας κατά την προχριστιανική περίοδο, τότε που η αρχαία Όχρα, σημερινή Χωριστή, ήταν μια από τις δεκαεπτά σπουδαιότερες πόλεις τον Ηδωνών. Κατά τους χριστιανικούς χρόνους το έθιμο εντάχθηκε στην περίοδο της Αποκριάς. Έτσι κατά την τελευταία αποκριάτικη εβδομάδα οι Χωριστιανοί, πιστοί στην παράδοση από τους βυζαντινούς ακόμη χρόνους, τηρούσαν το έθιμο των μεταμφιεσμένων που διατηρήθηκε σε όλο το διάστημα της Τουρκοκρατίας και έφτασε μέχρι τα χρόνια της απελευθέρωσης. Στην περίοδο του μεσοπολέμου, όταν στη Χωριστή γεννιόταν μια αξιόλογη πολιτιστική και μουσική παιδεία, κυρίως μέσα από την πλούσια δραστηριότητα του Μουσικοδραματικού Συλλόγου της, το έθιμο του καρναβαλιού, της Καθαράς Δευτέρας έγινε πλέον θεσμός.

(ΥΠΑΡΧΟΥΝ 2 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΣΤΟ ΑΡΧΕΙΟ)

1. Παιδιά του συλλόγου «Αναγεννηθείσα Μακεδονία»
2. Η φιλαρμονική του Συλλόγου Χωριστής

Κατά την τελευταία εβδομάδα της Αποκριάς, οι μασκαράδες επισκέπτονταν τα σπίτια του χωριού όπου χόρευαν, αστειεύονταν, έφτιαχναν χάσκα και έπιναν το περίφημο τσίπουρο Χωριστής. Την Κυριακή της Τυροφάγου, παραμονή της Καθαράς Δευτέρας γινότανε χοροεσπερίδα στο Αναγνωστήριο του Συλλόγου όπου γινόταν και ο διαγωνισμός του καλύτερου καρναβαλιού. Τέλος, το απόγευμα της Καθαράς Δευτέρας μασκαρεμένοι και μη συγκεντρώνονταν στο μεγάλο προαύλιο του επιβλητικού σχολείου της Χωριστής, όπου με συνοδεία λαϊκών οργάνων και με τη μουσική του Συλλόγου έσερναν τον «Τρανό χορό», ενώ κατέφθαναν ομάδες καρναβαλιών από τις διάφορες γειτονιές του χωριού σκορπώντας κέφι και γέλιο μέχρι αργά το βράδυ.  Το έθιμο αυτό ήταν τόσο έντονα ζυμωμένο με τη λαϊκή παράδοση, ώστε ούτε τα μαύρα χρόνια της κατοχής δεν στάθηκαν ικανά να το ανακόψουν. Ολόκληρο το χωριό, τις τελευταίες μέρες πριν από τις εκδηλώσεις μετατρεπόταν σε ένα απέραντο εργοτάξιο. Όλοι δούλευαν και διέθεταν χρόνο και χρήμα για να ευχαριστήσουν και τους επισκέπτες. Την παραμονή της Τυροφάγου στο βραδινό τραπέζι συνηθίζονταν το εξής έθιμο. Όλοι αγόραζαν άσπρο καρυδένιο χαλβά.  Ο αρχηγός της οικογένειας έδενε ένα κομμάτι χαλβά και δένοντάς το στο πλαστήρι (το ξύλο που ανοίγουν τα φύλλα για πίτες) το τριγύριζε στο στόμα των παιδιών και αυτά προσπαθούσαν να το αρπάξουν. Έτσι γελούσαν όλοι και διασκέδαζαν με την προσπάθεια του καθενός. Το έλεγαν χάσκα.»

(ΥΠΑΡΧΟΥΝ 2 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΣΤΟ ΑΡΧΕΙΟ)

1. Η παρουσία του κόσμου είναι συγκινητική
2. Η παραδοσιακή ορχήστρα του συλλόγου Χωριστής «Γαλάζια Περιστέρα»

ε) Κινητές εορτές Σαρακοστή Πάσχα, Πάσχα, μετά το Πάσχα ως την Πεντηκοστή

«Από τη Μεγάλη Τετάρτη αρχίζουν οι προετοιμασίες. Οι νοικοκυρές προετοίμαζαν το σπίτι για τη Λαμπρή. Οι άντρες με μια ραντιστήρα στις πλάτες ράντιζαν τους εξωτερικούς τοίχους με ασβεστόνερο για να γίνουν κάτασπροι. Η γυναίκα μέσα στο σπίτι, άσπριζε το τζάκι και έκανε γενική καθαριότητα. Το πρωί της Μεγάλης Πέμπτης τα κορίτσια πηγαίναμε από σπίτι σε σπίτι και ζητούσαμε λουλούδια για τον επιτάφιο. Τα λουλούδια αυτά τα έπαιρναν οι πιο επιτήδειες και έβαζαν τα δυνατά τους ώστε ο επιτάφιος να γίνει πολύ ωραίος. Μεγάλη Πέμπτη παίρναμε από την εκκλησία ύψωμα και όλο το χρόνο το είχαμε στο εικονοστάσι και το τρώγαμε τη Μεγάλη Πέμπτη πάλι. Επίσης βάφαμε τα αυγά, κυρίως οι πιο πολλές με κρεμμυδόφυλλα, επειδή δεν ξέβαφαν. Το πρώτο αυγό το χωρίζαμε της Παναγίας και το βάζαμε στο εικονοστάσι. Μετά,  όταν ήτανε καιρός επικίνδυνος για χαλάζι, το βγάζαμε έξω από το σπίτι στην αυλή και στεκόταν το χαλάζι. Όταν βάζαμε το καινούργιο αυγό της Παναγίας στο εικονοστάσι, παίρναμε το παλιό και το θάβαμε στη γη, στα χωράφια όταν σπέρναμε, στα αμπέλια, όποτε να ‘ναι. Όταν ήταν για χαλάζι ο καιρός, ανάβαμε και λαμπάδα Αναστάσεως μέσα στο σπίτι και κάναμε μετάνοιες και προσευχόμασταν. Βάζαμε και το αυγό το κόκκινο της Παναγίας και καρφώναμε ένα μαχαίρι στη γη. Το βράδυ στην εκκλησία μετά τα Δώδεκα Ευαγγέλια οι γυναίκες μαζεύονταν γύρω από τον Εσταυρωμένο και τραγουδούσαν το «Σήμερα μαύρος ουρανός, σήμερα μαύρη μέρα». Τη Μεγάλη Παρασκευή όλη τη μέρα οι καμπάνες χτυπούσαν πένθιμα. Η εκκλησία ήταν γεμάτη κόσμο. Ερχόταν και αυτοί που ζούσαν μακριά από τους συγγενείς τους (Θεσσαλονίκη – Αθήνα). Σε όλα τα σπίτια έβαζαν στο παράθυρο ή στο μπαλκόνι ένα κόκκινο ύφασμα (κιλίμι) και το βράδυ μετά τα εγκώμια γυρίζουν τον Επιτάφιο σε όλο το χωριό, αφού προηγούνταν η μουσική μπάντα, τα λάβαρα και ο κλήρος.

Το Μεγάλο Σάββατο το πρωί οι κάτοικοι του χωριού κρύβαμε ένα κόκκινο αυγό στο νεκροταφείο για τους νεκρούς και μοιράζαμε πολλοί μοίρασμα (γλυκά, κόλλυβα, κουλούρια). Στις 12:00 τα μεσάνυχτα γινόταν και γίνεται η Ανάσταση του Χριστού. Πλήθος κόσμου από τη Χωριστή και από τις ευρύτερες περιοχές του νομού Δράμας συγκεντρώνονταν στον αυλόγυρο της εκκλησίας για να ακούσουν το «Χριστός Ανέστη». Στη συνέχεια τσουγκρίζαμε τα αυγά και ανταλλάσσαμε ευχές. Πολλοί δε, τρώνε το αυγό εκείνη την ώρα, έτσι για το καλό. Ο αυλόγυρος γεμίζει με τα φλούδια των κόκκινων αυγών. Το Μεγάλο Σάββατο στη Χωριστή τελείται κάθε χρόνο «το κάψιμο του Γιούδα». Μια ή δύο μέρες πριν από την Ανάσταση ένας μικρός όμιλος Χωριστιανών καταγίνεται με την κατασκευή ενός ανθρώπινου ομοιώματος. Ως υλικά χρησιμοποιούνται ξύλινες βέργες. Στα κοιλώματα που σχηματίζουν οι βέργες, τοποθετούνται εύφλεκτες ύλες και βαρελότα. Ύστερα ντύνουν το ομοίωμα με κόκκινο ή μπλε χαρτί. Στο κεφάλι του ομοιώματος τοποθετούν ένα παλιό ποτιστήρι από ψευδάργυρο, απ’ αυτά που χρησιμοποιούν για το πότισμα των φυτών του καπνού. Του φορούν μαύρο καπέλο και μαύρα παπούτσια. Του δίνουν να κρατάει μια μαύρη τσάντα που στην εξωτερική της όψη φέρει την επιγραφή «τριάντα αργύρια». Αφού ολοκληρωθεί η κατασκευή του ομοιώματος, το κρεμούν στην αυλή της εκκλησίας μ’ ένα σχοινί στερεωμένο σε πρόχειρη τροχαλία. Την ώρα της Ανάστασης και αμέσως μετά το «Δεύτε λάβετε φως» μερικοί πλησιάζουν με τις αναστάσιμες λαμπάδες και βάζουν φωτιά στο ομοίωμα, στο Γιούδα όπως τον αποκαλούν. Και καθώς καίγεται, κάποιοι τραβώντας και αφήνοντας ρυθμικά το σχοινί απ’ όπου είναι κρεμασμένος ο Γιούδας, τον ανεβοκατεβάζουν, ενώ ταυτόχρονα όλες οι κροτίδες και τα πυροτεχνήματα έχουν για στόχο τους το μισητό Γιούδα. Και δεν αρκούνται μόνο στο να τον βομβαρδίζουν με άχτι. Ταυτόχρονα, γεμάτοι οργή, τον περιλούζουν μ’ ένα σωρό καθόλου τιμητικά επίθετα, όπως προδότη, κακούργε, καταραμένε, αναθεματισμένε και άλλα. Το έθιμο αυτό συνεχίζεται μέχρι σήμερα και το παρακολουθούν πολλοί ξένοι. Μετά όλοι οι κάτοικοι πηγαίνουν στα σπίτια τους και τρώνε μαγειρίτσα ύστερα από τη μεγάλη νηστεία.

(ΥΠΑΡΧΟΥΝ  ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΣΤΟ ΑΡΧΕΙΟ)

1. Ο Γιούδας στην αγχόνη
2. Το κάψιμο του Γιούδα στη Χωριστή Δράμας

Την Κυριακή του Πάσχα και στην Ανάσταση της Αγάπης όλοι οι κάτοικοι με τις γιορτινές φορεσιές παρακολουθούν τη λειτουργία και το Ευαγγέλιο που το διαβάζουν σε τέσσερις - πέντε γλώσσες. Μετά το τέλος της λειτουργίας οι άντρες του χωριού μαζεύονταν στον αυλόγυρο της εκκλησίας και τσούγκριζαν τα κόκκινα αυγά. Αυτός που έσπαγε το αυγό του άλλου, του το έπαιρνε.  Έτσι πολλοί που είχαν το πιο γερό αυγό μάζευαν μέχρι και ένα καλάθι αυγά. Σε όλες τις αυλές από το πρωί έψηναν αρνιά στη σούβλα, γλεντούσαν και ακολουθούσε ολοήμερο γλέντι.

στ)  Ακίνητες εορτές της άνοιξης

23 Απριλίου του Αγίου Γεωργίου : του Αγίου Γεωργίου αποβραδίς ερχότανε κόσμος από την Εικοσιφοίνισσα και γύριζαν όλη τη νύχτα και ψέλνανε αγιασμούς σ’ όλο τον κάμπο. Σε τέσσερις μεριές, σε κύκλο γύρω από τον κάμπο, στα σύνορα του χωριού και σε κάθε σταύρωμα έφτιαχναν αγιασμό και τον παράχωναν για να φυλάει ο Θεός από κακό. Σε τέσσερις μεριές, βορρά, νότο, ανατολή και δύση. Η δημιουργία κύκλου για προφύλαξη από κακό που γίνεται στη Χωριστή, αποτελεί έθιμο με ευρύτερη διάδοση την εβδομάδα της Διακαινησίμου,  οπότε συνηθίζονται πομπικές περιφορές εικονισμάτων  και εκκλησιαστικών λαβάρων γύρω από χωριά και το αγροτικό τους όριο. Τη μέρα αυτή γιορτάζει το εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου και γινόταν τοπικό πανηγύρι. Ερχόταν πολύς κόσμος από τη Δράμα και τα γύρω χωριά και όλοι φιλοξενούν στα σπίτια τους φίλους και συγγενείς. Το πρωί γίνεται ο εκκλησιασμός στη μεγάλη εκκλησία «Εισόδια της Θεοτόκου» και στη συνέχεια μεταβαίνουν κλήρος και λαός με τη μουσική μπάντα στο εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου να προσκυνήσουν την εικόνα. Κατά το πανηγύρι έρχονταν μικροπωλητές που διαλαλούσαν τα προϊόντα τους (μαλλί της γριάς, καραμέλες, σοκολάτες, παιχνίδια). Το απόγευμα γίνονταν και αγώνες πάλης. Έρχονταν παλαιστές σπουδαίοι και πάλευαν φορώντας δερμάτινα παντελόνια (κιοσπέκια) και αλείφονταν με λάδι σε όλο το σώμα για να γλιστρούν. Οι νικητές έπαιρναν το σχετικό βραβείο. Πολλές φορές γίνονταν και αθλητικοί αγώνες. Στη συνέχεια γίνονταν χοροί και ο κόσμος διασκέδαζε μέχρι τη νύχτα.  Επίσης, του Αγίου Γεωργίου όταν χρειαζόμασταν βροχή και δεν έριχνε, τότε φτιάχναμε την «Ντουντούλα». Δηλαδή έναν άνθρωπο τον σκεπάζαμε με χόρτα και μετά ρίχναμε επάνω του ντενεκέδες νερό. Γινότανε μετά την εκκλησία. Γύριζε σε όλο το μαχαλά στο χωριό και του ρίχνανε νερό. «Η Ντουντούλα περνά, ρίξτε νερό». Μάζευε και λεφτά. Για την ανομβρία κάναμε και λιτανεία. Φέρναμε το εικόνισμα από την Εικοσιφοίνισσα και γυρίζαμε το χωριό, κάναμε αγιασμό, δυο-τρεις μέρες νηστεία και τη δεύτερη μέρα προς την Τρίτη, ξημερώνοντας κάναμε αγρυπνία και το πρωί γυρίζαμε με τα Άγια όλο το χωριό γύρω-γύρω και κάναμε δέηση σε τέσσερις μεριές. Ακολουθούσε όλο το χωριό και παρακαλούσε. Όταν, όμως, του Αγίου Γεωργίου έπεφτε μέσα στη Σαρακοστή πάντα γιορταζόταν τη δεύτερη μέρα του Πάσχα.

1η Μαρτίου : Οι μητέρες φορούσαν στα μικρά παιδιά τη Μάρτα (ένα βραχιολάκι από στριμμένη κλωστή άσπρη και κόκκινη) και το είχαν όλο το μήνα. Στο τέλος του Μαρτίου την έβαζαν σε κρυφό μέρος για να τη βρουν οι πελαργοί όταν θα ‘ρχόνταν και να τους φέρουν το δώρο τους.

1η Μαΐου : Οι κάτοικοι, ιδίως οι νέοι και νέες έβγαιναν από το πρωί στον κάμπο και μάζευαν αγριολούλουδα, έκαναν στεφάνι και το κρεμούσαν στην εξώπορτα του σπιτιού. Συνηθισμένος τόπος να πιάσουν το Μάη ήταν οι καρυδιές όπου έκαναν κούνιες, τραγουδούσαν και διασκέδαζαν μέχρι το μεσημέρι. Πολλοί έψηναν το αρνί στον Άγιο Γεώργιο και διασκέδαζαν μέχρι το βράδυ. Άλλοι γιόρταζαν το Μάη στο Κρυονέρι ή Κεφαλάρι.

ζ) Γιορτές του καλοκαιριού

Αγίου Ιωάννου Προδρόμου : Την παραμονή 23 Ιουνίου γινόταν το άναμμα της φωτιάς που αυτό συνδυαζόταν με τα «ριζικάρια» του Κλήδονα. Οι νέες και νέοι μιας γειτονιάς πήγαιναν διάφορα αντικείμενα (σκουλαρίκια, βραχιόλια), σ’ ένα σπίτι και τα έβαζαν μέσα σε έναν «κλήδονα» (καζανάκι) που είχε νερό «ασύντηχο», νερό που το έφερνε μια κοπέλα από το πηγάδι πολύ πρωί για να μην τύχει να συναντήσει κανέναν στο δρόμο. Τον κλήδονα αυτόν με το νερό και τα διάφορα αντικείμενα αποβραδίς τον έβαζαν κάτω από μια τριανταφυλλιά σκεπασμένο όμως με ένα κόκκινο μαντήλι. Την άλλη μέρα μετά την εκκλησία, όλοι οι νέοι και οι νέες συγκεντρώνονταν στο σπίτι να ανοίξουν τον κλήδονα, τραγουδούσαν και έλεγαν :

«Ανοίξετε τον κλήδονα για τ’ αϊ - Γιαννιού τη χάρη

κι όποια ‘ναι καλορίζικια ας έρθει να το πάρει»

Τότε έβαζε ένας το χέρι του μέσα στον κλήδονα και έπαιρνε ένα από τα αντικείμενα, ενώ συγχρόνως έλεγε και ένα στίχο τραγουδιστά πολλές φορές και χαίρονταν τα κορίτσια και οι νέοι. Γελούσαν, κορόιδευαν, πείραζαν ανάλογα με το στίχο. Έτσι περνούσε η μέρα και το βραδάκι βγαίνανε να ανάψουν τις φωτιές.

Αγίου Αποστόλη (Αγίων Αποστόλων 30 Ιουνίου) : Φτιάχναμε κούνιες και κουνιόμασταν παλικάρια και κοπέλες. Το έθιμο της αρχαίας αιώρας γινόταν την ανοιξιάτικη περίοδο. Ο κύριος σκοπός που γινόταν ήταν μαγικός, απέβλεπε στην αύξηση της γονιμότητας των χωραφιών.

Αγία Κυριακή (7 Ιουλίου) : Της Αγίας Κυριακής στο εκκλησάκι είχε μια παλιουριά και εκεί πήγαιναν τα άρρωστα παιδιά και οι μεγάλοι, άμα είχαν αρρώστια πάνω τους και άμα κακοπάθαιναν. Η μάνα, όποιος το πήγαινε το παιδί, έκανε τρεις γύρες στην παλιουριά και μετά τρεις μετάνοιες, άναβε κεριά και άφηνε από πάνω του ένα κομματάκι ρούχο και μετά, όταν, έφευγε δεν έπρεπε να δει κατά το εκκλησάκι, ούτε να μιλήσει.

Του προφήτη Ηλία (20 Ιουλίου) : Μετά τη Θεία λειτουργία στην εκκλησία πήγαιναν κλήρος και πιστοί στο σχολείο όπου υπάρχει εκκλησάκι του προφήτη Ηλία που χτίστηκε από τους δασκάλους και μαθητές του σχολείου. «Είχαμε έθιμο όταν ήθελα να βγουν τα καρπούζια, ήθελα να πάρει ο πατέρας ένα καρπούζι, να το πάει στην εκκλησία και να το βλογήσει ο παπάς και από τότε έκοβαν.» Πολλές γυναίκες μοιράζαμε στη συνέχεια φέτες από καρπούζι.

1 και 2 Αυγούστου : Οι νέοι άναβαν φωτιές με ξύλα και τσαλιά και πηδούσαν με γέλια και χαρές λέγοντας «Αύγουστος παράχουστος»  «Έξω ψύλλοι και κοριοί, μέσα υγεία και χαρά.»

(ΥΠΑΡΧΕΙ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΣΤΟ ΑΡΧΕΙΟ)

Το εκκλησάκι της Αγίας Κυριακής και η παλιουριά

6 Αυγούστου : Στη Χωριστή υπήρχε η συνήθεια των απαρχών, δηλαδή της προσφοράς ώριμων καρπών στους θεούς πριν οι άνθρωποι τους γευθούν. Αυτό το κάνανε την ημέρα του Σωτήρος, 6 Αυγούστου. Τότε έκοβαν το σταφύλι. Το πήγαιναν στην εκκλησία (από κανένα πιάτο) και το διάβαζε ο πάπας και μετά το μοίραζαν.

29 Αυγούστου, του Αγίου Προδρόμου : Επικρατεί ακόμη το έθιμο να μην τρώνε μαύρο σταφύλι για να μη θυμίζει το αίμα της αποκεφάλισης του Ιωάννου του Πρόδρομου.

η) Γιορτές του φθινοπώρου ως την εορτή του Αγίου Φιλίππου

14 Σεπτεμβρίου, του Τιμίου Σταυρού : Κατά τη Θεία Λειτουργία ο παπάς μοίραζε κλωναράκια βασιλικού στους πιστούς που τα έπαιρναν στο σπίτι τους.

26 Οκτωβρίου, του Αγίου Δημητρίου : Γινόταν η μίσθωση των βοσκών (τσομπάνηδων) από τους κτηνοτρόφους (κεχαγιάδες). Η μίσθωση ήταν για ένα χρόνο ή περισσότερο, γι’ αυτό πολλοί τους άλλαζαν κάθε χρόνο, όταν δεν έκαναν τη δουλειά τους (δηλαδή το βόσκημα των προβάτων).

21 Νοεμβρίου, εορτή των Εισοδίων της Θεοτόκου : Πολιούχος του χωριού. Γίνεται και σήμερα πανηγυρικός εορτασμός. Έρχονται πολλοί πιστοί από τη Δράμα και τα γύρω χωριά. Μοιράζονται γλυκά και κόλλυβα και στο τέλος της Λειτουργίας, γίνεται η περιφορά της εικόνας τρεις φορές γύρω από την εκκλησία. Προπορεύεται η μουσική μπάντα, τα λάβαρα και τα εξαπτέρυγα και ακολουθεί κλήρος και πιστοί.

(Μαρτυρία, έθιμα του λαϊκού εορτολογίου – γιορτές, Σαμαρά Μάρθα, ετών 69, νοικοκυρά.)