Τελετουργίες από Π.Ε. ΔΡΑΜΑΣ, Δ. ΠΡΟΣΟΤΣΑΝΗΣ

ΑΓΓΙΤΗΣ

Β. Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου

«Θα σου πω, παιδί μου, για τη μεγάλη Σαρακοστή.

Την τελευταία Κυριακή του τριωδίου σφραγίζουμε το στόμα μας με ένα αυγό και ανοίγουμε το στόμα μας πάλι με ένα αυγό την Λαμπρή. Την Καθαρά Δευτέρα πλέναμε όλα τα σκεύη για να μην μείνουν πάνω τους λίπη και τη μέρα αυτή τρώγαμε «αλάδα». Κάθε Παρασκευή πηγαίναμε στους χαιρετισμούς, πάντα το «Άσπιλε» το έψελνε μία κοπέλα και το «Δώσ’ ημίν Δέσποτα» ένα αγόρι.

Το Σάββατο του Λαζάρου τα παιδιά φτιάνανε ένα μεγάλο ξύλινο σταυρό που τον κρατούσε ένα παιδί και τον σκέπαζαν με ένα άσπρο σεντόνι και παρίσταν’ την Ανάσταση του Κυρίου. Γυρνούσαν στα σπίτια και έψελναν το «Λάζαρο». Οι νοικοκυρές ρωτούσαν : «Πες μας Λάζαρε τι είδες εις τον Άδη όπου πήγες;» και τα παιδιά απαντούσαν τραγουδώντας: «Είδα φόβους είδα τρόμους είδα βάσανα και πόνους». 

Την Κυριακή των Βαΐων μετά τη Θεία λειτουργία όλα τα παιδάκια με μία κουκλίτσα στο χέρι και ένα καλαθάκι ψέλνανε στα σπίτια τα «Βάγια» :  «Βάγιο-Βάγιο το βαγιό, τρώμε ψάρι και κολιό και την άλλη Κυριακή τρώμε το ψητό αρνί.» Μετά σηκώνανε ψηλά την κουκλίτσα τους και την κουνούσαν γύρω-γύρω και συνέχιζαν το τραγούδι «φραγγίτσα με τα κόκκινα, φραγγίτσα με τα μαύρα, φραγγίτσα δωσ’ μου φίλημα, δωσ’ μου και μαύρα μάτια, Βάγιο-Βάγιο το βαγιό». Στα καλαθάκια τους μάζευαν αυγουλάκια και μερικές νοικοκυρές δίναμε βρασμένο καλαμπόκι στα παιδιά.

Τη Μεγάλη Εβδομάδα όλοι ήμασταν θλιμμένοι. Τη Μεγάλη Πέμπτη πηγαίναμε στα Δώδεκα Ευαγγέλια, όλοι οι νέοι σκόρπιζαν στο χωριό από νωρίς για να μαζέψουν λουλούδια από τους αγρούς και από τους κήπους.  Όταν τελείωνε η ακολουθία του Εσταυρωμένου, δεν πήγαινε κανένας στο σπίτι, όλοι βοηθούσαν στο στόλισμα του Επιταφίου. Οι γιαγιάδες έφερναν και κουβέρτες για να ξημερώσουν τον Εσταυρωμένο, μοιρολογούσαν όλη τη νύχτα με δάκρυα στα μάτια. «Σήμερα μαύρος ουρανός, σήμερα μαύρη μέρα, σήμερα όλοι θλίβονται και τα βουνά ραγίζουν.»

Τη Μεγάλη Παρασκευή στο χωριό, σε κάθε σπίτι είχαμε πένθος. Δεν έπρεπε κανείς να σκαλίζει τη γη, ούτε να βγάλει χόρτα γιατί θα ενταφιάζαμε τον Κύριο. Το βράδυ οι μυροφόρες μόλις ο παπάς έψελνε: «έραναν τον τάφο….» ράντιζαν τον Επιτάφιο με αρώματα και σκόρπιζαν πάνω του τα λουλούδια που είχαν στα καλαθάκια τους. Πριν βγούμε για την περιφορά του Επιταφίου, κάναμε δημοπρασία για το ποιος θα κρατούσε τον Άγιο Ιωάννη, ποιος την Παναγία.  Όποιος έδινε τα πιο πολλά λεφτά την κρατούσε.

Μετά οι νοικοκυρές ετοιμάζαμε τσουρέκια, βάφαμε τα αυγά το Μεγάλο Σάββατο και ετοιμάζαμε το φαγητό της Λαμπρής, το αρνάκι το ψητό και τις «μπάμπες», παίρναμε τα έντερα του αρνιού και τα γεμίζαμε με κρέας.

(Αβραμίδου Ελπινίκη)