Τελετουργίες από Π.Ε. ΔΡΑΜΑΣ, Δ. ΔΡΑΜΑΣ, ΣΙΔΗΡΟΝΕΡΟΥ
Β. Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου
Νηστεύαμε όλοι - μικροί μεγάλοι 40 μέρες πριν από τα Χριστούγεννα, για να πάμε να κοινωνήσουμε. Τα Χριστούγεννα η λειτουργία ξεκινούσε στις πέντε. Πάντα είχε χιόνια την ημέρα που γεννήθηκε ο Χριστός.
Όταν γυρνούσαμε από την εκκλησία ετοιμάζαμε το Χριστουγεννιάτικο τραπέζ΄. Μαζευόμασταν όλ΄ οι συγγενείς σε ένα σπίτι και τρώγαμε όλοι μαζί. Σφάζαμε ένα γουρούνι που το μεγαλώναμε όλο το χρόνο, για αυτές τις μέρες.
Την Πρωτοχρονιά πάλι μαζευόμασταν σ΄άλλο συγγενικό σπίτ΄ και τρώγοντας περιμέναμε να αλλάξει ο χρόνος. Πριν τις 12:00 βγάζαμε έξω από την πόρτα την εικόνα της Παναγίας και όταν άλλαζε ο χρόνος έμπαινε στο σπίτι η εικόνα της Παναγίας και μετά κάποιο παιδί για να κάνει το ποδαρικό. Όταν άλλαζε ο χρόνος έβγαιναν οι άντρες έξω και έριχναν σφαίρες με τα όπλα. Μετά κόβαμε τη βασιλόπιτα και σε όποιον έπεφτε η δεκάρα ήταν ο τυχερός της χρονιάς.
Την ημέρα της Πρωτοχρονιάς δεν πηγαίναμε σε σπίτια γιατί το θεωρούσαμε γρουσουζιά αν κάτι δεν πήγαινε καλά όλο το χρόνο.
Τα Θεοφάνεια πηγαίναμε όλο το χωριό στον Νέστο ποταμό που ο παπάς θα έριχνε το σταυρό και τα παλικάρια πηδούσαμε για να τον πιάσουμε. Μετά αυτός που έπιανε το σταυρό γυρνούσε όλο το χωριό μαζί με τον σταυρό και προσκυνούσαν όλοι βάζοντας λεφτά στο δίσκο.
Πιστεύαμε τότε ότι τα Χριστούγεννα βγαίνουν οι καλικάντζαροι από τα βάθη της γης, εκεί έμεναν όλο το χρόνο και έκοβαν με ένα πριόνι το δέντρο, πάνω όπου κρατιόταν η γη. Έμεναν επάνω στη γη σε όλες τις γιορτές, έμπαιναν στα σπίτια και λέρωναν τις κατσαρόλες και τα τραπέζια, έκαναν το σπίτι άνω-κάτω και έφευγαν.
Στο δρόμο το βράδυ αν έβλεπαν κανέναν τον κορόιδευαν και τον κυνηγούσαν. Όλα τα παιδιά τους φοβόντουσαν, όταν όμως ο παπάς έβγαινε με τον σταυρό να ευλογήσει και να αγιάσει το χωριό, έφευγαν τρέχοντας να κρυφτούν κάτω από τη γη.
Την Καθαρά Δευτέρα ξεκινούσε η μεγάλη Σαρακοστή του Πάσχα που κρατούσαμε για 50 μέρες νηστεία. Για μας τους Χριστιανούς το Πάσχα είναι η πιο μεγάλη γιορτή. Την Μεγάλη Εβδομάδα πηγαίνουμε κάθε βράδυ στην εκκλησία και πενθούμε μαζί με την Παναγία.
Την (Μεγάλη) Πέμπτη το μεσημέρι, όλα τα κορίτσια του χωριού βγαίνουν στο βουνό και μαζεύουν άγρια λουλούδια, δάφνες και πασχαλιές και κρίνα και τα παν στην εκκλησία.
Όταν το βράδυ της Πέμπτης τελειώνει η λειτουργία κάθονται τα κορίτσια και στολίζουν τον επιτάφιο ψάλλοντας το “Χαίρε νύμφη ανύμφευτε”.
Πολλές γυναίκες ξημερώνουν τον επιτάφιο ψάλλοντας διάφορα τροπάρια. Την άλλη μέρα γυρνάμε με τον επιτάφιο όλο το χωριό. Το Σάββατο το βράδυ, πάμε όλοι με τις λαμπάδες μας στην εκκλησία και γίνεται η Ανάσταση του Χριστού. Τότε τσουγκρίζουμε τα κόκκινα αυγά που είχαμε βάψει την Πέμπτη με κρεμμυδόφυλλα γιατί τότε δεν είχαμε βαφές για να τα βάψουμ΄.
Άλλη μεγάλη γιορτή που γιορτάζαμε ήταν τον Δεκαπενταύγουστο την Κοίμηση της Θεοτόκου. Γιόρταζε η εκκλησία ενός διπλανού χωριού. Ξεκινούσαμε όλοι μαζί το πρωί άλλοι με τα πόδια και άλλοι με τα γαϊδούρια περπατούσαμε μία ώρα μέσα στο βουνό για να φτάσουμε εκεί. Μετά από την λειτουργία πηγαίναμε όλοι μαζί πάνω στο αλώνι και τρώγαμε και χορεύαμε παίζοντας την κεμεντζέ. (Γεωργιάδου Κυριακή, Γραμματικού Θεοδώρα)