Τοπικές ενδυμασίες από Π.Ε. ΞΑΝΘΗΣ, Δ. ΞΑΝΘΗΣ, ΣΤΑΥΡΟΥΠΟΛΕΩΣ

Παναγιώτα Βουρούκα 

του Γεωργίου

α.μ. 320

Η συλλογή των στοιχείων λαογραφικού υλικού πραγματοποιήθηκε το καλοκαίρι του 1986 (Ιούνιος, Ιούλιος, Αύγουστος 1996) στο χωριό Σταυροχώρι Ν. Ξάνθης

Β. Ένδυμα, υπόδεση, κόμμωση και καλλωπισμός

Τα παλιά χρόνια ήταν «απρέπεια να είναι ασκεπείς» . Έτσι οι γυναίκες φορούσαν στο κεφάλι «τσεμπέρι» εσωτερικά και από πάνω «μαντήλα» σε διάφορα χρώματα ανάλογα με την ηλικία π.χ οι γριές καφέ σκούρο ή μαύρο ενώ οι νέες πιο ανοιχτόχρωμα. Οι άντρες στα πρώτα χρόνια φορούσαν στο κεφάλι «καμπανί» : μαντήλι υφαντό, βαμβακερό σε διάφορά χρώματα (καφέ, κίτρινο, γκρί) ανάλογα με την ηλικία, που το έδεναν με ιδιαίτερο τρόπο(όπως οι άντρες στα νησιά).

Οι γυναίκες εσωτερικά: φορούσαν «βρακιά» καποτένια που τα έδεναν με τέσσερα (4) κορδόνια και τα στόλιζαν με δαντέλλες και κεντήματα καθώς και στηθόδεσμο το «μπουστάκι» που κούμπωνε με κουμπιά μπροστά και το στόλιζαν με φιστόνια, δαντέλλες, κεντήματα. Ακόμη φορούσαν «μεσοφόρια» λινά με κεντήματα κλπ από πάνω δε τη «φουστάνα» ή «φούστα» και από πάνω το «ζιπούνι» (σαν πουκάμισο) σφιχτό στη μέση με φραμπαλά κάτω απ’ τη μέση και κούμπωνε μπροστά με παπαδίστικο γιακά. Στα πόδια φορούσαν κάλτσες πλεκτές στο χέρι από μαλλί ή νήμα (βαμβάκι) και παπούτσια ενώ οι άντρες φορούσαν και «ποδήματα» (ψηλές μπότες από δέρμα)

Οι άντρες εσωτερικά φορούσαν «σώβρακο» από βαμβακερό ύφασμα (κάμποτο) και από το ίδιο ύφασμα μακρυμάνικο πουκάμισο ή φανέλλα με κουμπιά μπροστά. Από πάνω φορούσαν πουκάμισο με «παπαδίστικο» γιακά από λινό ύφασμα σε διάφορα χρώματα αλλά όχι έντονα. Φορούσαν «κυλότα» (είδος παντελονιού) από δίμεκτο το καλοκαίρι και από μάλλινο ύφασμα το χειμώνα. Από πάνω φορούσαν γιλέκο και από πάνω γιλέκο και παλτό στη μετεξέλιξη

Καλλωπισμός

Οι άντρες έβαφαν τα μουστάκια τους με καμμένο ξύλο δάφνης, βουτηγμένο σε λάδι. Ξυρίζονταν καλά και διέθεταν μεγάλο, στριφτό μουστάκι. Με το ίδιο υλικό (ξύλο δάφνης καμμένο και βουτηγμένο σε λάδι) οι γυναίκες έβαφαν τα φρύδια τους, ενώ τα μάγουλα τα έβαφαν με «κόκκινο» (ήταν κάποιο κόκκινο χαρτί) ή ροζ χαρτί της μπομπονιέρας. Χρησιμοποιούσαν επίσης από το εμπόριο κραγιόν και πούδρα, μόνο στη γιορτή και στα πανηγύρια όμως. Για να κάνουν ωραίο άσπρο δέρμα οι γυναίκες φκιάχνανε «σουλμά», ένα είδος φκιασίδι με κερί, λεμόνι, σουλμά και λίγο λάδι. Έβαζαν τα υλικά μέσα σε βαθύ σκεύος και ανακάτευαν σιγά-σιγά το μίγμα ενώ έπρεπε να πουν κάποιο ψέμα για να πετύχει ο «σουλμάς». Όσο μεγαλύτερο και σκληρότερο ήταν το ψέμα τόσο καλύτερο φκιασίδι γινότανε, τόσο οι γυναίκες γινόταν άσπρες και ως εκ τούτου ωραίες.

Τα μαλλιά τα έφτιαχναν «ρολό» (σινιόν) τα πρώτα χρόνια και αργότερα «κότσο», «καρουλάκια» κλπ