Τελετουργίες από ΕΛΕΥΘΕΡΟΥΠΟΛΗΣ, Δ. ΠΑΓΓΑΙΟΥ, Π.Ε. ΚΑΒΑΛΑΣ
ΙΙΙ. Πνευματικός βίος
Β. Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου
Την Παραμονή των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς η φιλαρμονική μπάντα του Δήμου περνάει από κάθε γειτονιά και από την κεντρική αγορά και ψάλλει τα κάλαντα μαζεύοντας λεφτά. Το μεσημέρι της Παραμονής της πρωτοχρονιάς, στην κεντρική αγορά οι καταστηματάρχες στήνουν τραπέζια με άφθονο κρασί, ψητά και πολλή μουσική. Μετά την είσοδο του νέου έτους κάποιος φίλος κάνει ποδαρικό μπαίνοντας με το δεξί και κρατώντας μια πέτρα. Την πέτρα την δίνει στον ιδιοκτήτη για να έχει το σπίτι γερά θεμέλια ο οποίος την τοποθετεί στο εικονοστάσι για 40 ημέρες.
Στις απόκριες μικροί και μεγάλοι μεταμφιέζονται και τα βράδια κατά ομάδες επισκέπτονται σπίτια γνωστών και φίλων μαζεύοντας γλυκά και λιχουδιές.
Επί τουρκοκρατίας στο Πράσι στην γιορτή των Αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου, επί δύο μέρες γινόταν μεγάλο πανηγύρι στην Μπουλίνα που είχε εκτός των άλλων και ψυχαγωγικό χαρακτήρα [ομαδικό φαγοπότι και ψημένο αρνί στον πλειστηριασμό, παιχνίδια(μπάκακας), ζογκλέρ, κινέζοι που πουλούσαν φαναράκια χάρτινα με διάφορα τρικ]. Κάθε χρόνο ο Πολιτιστικός Σύλλογος της Ελευθερούπολης αναβιώνει το πανάρχαιο λατρευτικό και μαντικό έθιμο του Κλήδονα που παλιότερα γιορτάζονταν σε όλη την Ελλάδα. Στις 23 του Ιούνη, παραμονή του Αη-Γιαννιού, τα ανύπαντρα κορίτσια μαζεύονται σε μια αυλή που έχει ελεύθερο κορίτσι για να «κλειδώσουν» τον Κλήδονα, καβαλώντας τα σταμνιά τους. Μαζεύονται όλες γύρω από ένα τραπέζι που έχει επάνω ένα λαγήνι για το νερό, ένα κομμάτι κόκκινο πανί και μια κλειδωνιά με το κλειδί της. Καθεμία παίρνει το σταμνί της και όλες κινούν για το αμίλητο νερό που θα το φέρουν από τρεις διαφορετικές βρύσες χωρίς να βγάλουν μιλιά, για να μπορέσει το άκριτο αυτό νερό να φανερώσει στα κορίτσια το γαμπρό. Όταν φτάνουν στην πρώτη βρύση του χωριού το κορίτσι με το κανάτι προσκυνάει τρεις φορές, όπως προσκυνούσαν οι νύφες, βάζει λίγο νερό μέσα και ξαναπροσκυνάει άλλες τρεις φορές χωρίς να μιλήσει. Εν τω μεταξύ τα αγόρια του χωριού παραφυλάνε και είναι έτοιμα να τις εμποδίσουν. Και τι δεν κάνουν όταν αυτές βρεθούν μπροστά τους. Λύνουν τις ποδιές ή τις μαντήλες τους, κλείνουν το δρόμο, κάνουν γκριμάτσες για να γελάσουν εκείνες και φωνάζουν. Τα κορίτσια τα καταφέρνουν και μπαίνουν αμίλητα στην αυλή. Αδειάζουν το νερό στο λαγήνι και βάζουν μέσα τα σημάδια τους. Ένα κουμπί, ένα κόσμημα καρφίτσα ή σκουλαρίκια κάτι δικό τους δηλαδή, να μυρωθεί, να αστρίσει όλη νύχτα, να ευλογηθεί από τον Άγιο και να τους φέρει το γαμπρό. Την άλλη μέρα θα ξεκλειδώσουν τον Κλήδονα και κάποιος κορίτσι θα αρχίσει να βγάλει ένα-ένα τα σημάδια. Κάθε σημάδι που βγαίνει έχει και ένα δίστιχο που λέγεται ριζικό. Έπειτα αφού όλες παίρνουν τα σημάδια τους και ακούν το ριζικό τους, πίνουν μια γουλιά αμίλητο νερό, την κρατούν στο στόμα και παίρνουν τις στράτες. Θα γυρίσει καθεμία και από μία γειτονιά, για να ακούσουν όνομα. Όποια ακούσει αντρικό όνομα, θα επιστρέψει, θα το φωνάξει και θα την καλοτυχίσουν οι άλλες που άκουσε το όνομα του γαμπρού και θα παντρευτεί μέσα στη χρονιά. Όποια δε σταθεί τυχερή θα ακούσει την ευχή και του χρόνου από τις φίλες της και θα προσπαθήσει την άλλη χρονιά. Ώσπου να γυρίσουν τα κορίτσια από τις γειτονιές στην πλατεία του χωριού μικροί και μεγάλοι μαζεύουν ξεραμένα στεφάνια του Μαγιού και τσαλιά, ανάβουν τη φωτιά του Αη-Γιαννιού που θα διώξει το κακό και θα εξαγνίσει όσους περάσουν από πάνω της.
Την Παραμονή της γιορτής του Αγίου Μηνά γίνεται περιφορά της εικόνας. Η περιφορά ξεκινά από την εκκλησία του Αγίου Νικολάου(στην κατακόμβη του ναού αυτού βρίσκεται ο ναός του Αγίου Μηνά) και αφού περάσει από τις γειτονιές και από την αγορά καταλήγει και πάλι στην εκκλησία. Στο μεταξύ στο προαύλιο του ναού το κουρμπάνι(ψωμί και βρασμένο κρέας με πατάτες) ζεστό μέσα σε καζάνια περιμένει τους πιστούς. Το κουρμπάνι γινόταν και γίνεται ανελλιπώς μετά την απελευθέρωση από τους Τούρκους σε ανάμνηση ενός οράματος των Πραβινών.
(Ρωμανίδου Μάρθα)