Τελετουργίες από Π.Ε. ΕΒΡΟΥ, Δ. ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ, ΜΑΝΗΣ

 Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου
Α. Χριστούγεννα
Την παραμονή των Χριστουγέννων τα παιδιά της σχολικής ηλικίας γύριζαν από σπίτι σε
σπίτι φωνάζοντας «Κάλαντα- Κάλαντα». Η νοικοκυρά έβγαινε και έδινε στα παιδιά από μία
κουχαντίνα (ένα κουλουράκι). Το βράδυ της παραμονής έκαναν τα εννέα φαγητά. Έπιαναν
όλοι μαζί το σοφρά (τραπέζι χαμηλό) τον σήκωναν ψηλά και μετά τοποθετούσαν εκεί
επάνω εννιά νηστίσιμα φαγητά (ψωμί ολόκληρο, ελιές, φασόλια, κρεμμύδια, σκόρδα κλπ).
Την παραμονή των Χριστουγέννων ακόμη οι γυναίκες έπαιρναν ζυμάρι και μ’ αυτό
έφτιαχναν το ζυγό, το αλέτρι και διάφορα άλλα αντικείμενα. Τα έψηναν και τα κρατούσαν
μέχρι την παραμονή των φώτων τα έβαζαν μέσα στην τροφή των ζώων για να είναι γερά.
Την Πρώτη και δεύτερη μέρα των Χριστουγέννων οι νέοι του χωριού γύριζαν από σπίτι σε
σπίτι και τραγουδούσαν. Έλεγαν ένα τραγούδι για κάθε μέλος της οικογένειας. Μαζί τους
είχαν και μια τσιότρα με κρασί και κερνούσαν σε κάθε σπίτι που πήγαιναν.
Ένα τραγούδι για τα μικρά παιδιά που λέγανε είναι το παρακάτω :
Ένα μικρό μικρούτσικο Σαββάτου
γεννουμένου την Κυριακή τη βάπτισαν, Δευτέρα
το πεινούσαν και την Τετάρτη
το ταχιά το βλαν’ στου Μισοχώρι
(πλατεία) βγήκαν παπάδες

Άλλο τραγούδι για τους νέους είναι:
Ένας ήνιος η κούτσικα παλεύει ν’ αρραβωνιάσει,
Ρίχνει και την τσουκνίτσα του τρία δίπλα στον ώμο,
Ρίχνει και στην τσεπίτσα του καν δυο καν τρεις χιλιάδες.

Την Τρίτη μέρα γινόταν καρναβάλια. Έβγαιναν δε στην πλατεία, χόρευαν και διασκέδαζαν.
Το πρωί της παραμονής της πρωτοχρονιάς τα παιδιά γύριζαν από σπίτι σε σπίτι με μια
σούβλα (αιχμηρή βέργα) στο χέρι για να περνούν σε αυτήν το κρέας που θα τους έδιναν,
φωνάζοντας «σούρβααα…». Σε συγγενικά πρόσωπα έδιναν και λουκάνικα. Μετά την
εκκλησία, όλοι κάθονταν στο τραπέζι κι έκοβαν την πίτα με τον παρά που είχαν μέσα. Τις
τρεις μέρες των Χριστουγέννων καθώς και την Πρωτοχρονιά όλος ο κόσμος έβγαινε στην
πλατεία του χωριού, χόρευαν και διασκέδαζαν με συνοδεία γκάιντας ή τραγουδώντας οι
ίδιοι. Τις μικρές γιορτές μαζεύονταν στα σταυροδρόμια και χόρευαν εκεί κατά γειτονιές, την
παραμονή των Θεοφανείων ο παπάς γυρίζει όλα τα σπίτια του χωριού και φωτίζει.την
άλλη μέρα μετά την λειτουργία βαπτίζουν τον Χριστό. Όλος ο κόσμος μαζεύεται στην
πλατεία του χωριού. Εκεί έχουν μια κούπα με νερό και το σταυρό. Ρίχνει στην κούπα το
σταυρό (βαπτίζει δηλαδή το Χριστό) εκείνος που θα δώσει τα περισσότερα χρήματα για την
εκκλησία. Στη συνέχεια αυτός που βαπτίζει το Χριστό κάνει τραπέζι στον παπά και στου
επιτρόπους της εκκλησίας.
Τα φώτα βράζουν και την ΄΄μπαμπώ΄΄ (χοντρό έντερο γουρουνιού γεμιστό με κιμά) και το
τρώνε όλοι μαζί. Την επόμενη μέρα, γιορτή του Αγίου Ιωάννη επικρατούσε το έθιμο και
βρέχουν όποιον γιόρταζε και σταματούσαν μόνο όταν τους έταζε πως θα τους κεράσει όσο
κρασί ήθελαν.
Καμαργιάννη Γαλάτω, ετών 87.
Β. Πάσχα
Ολόκληρη τη Σαρακοστή που ακολούθησε δεν χόρευαν και δεν διασκέδαζαν καθόλου. Τα
δε κορίτσια ολόκληρη τη Σαρακοστή έραβαν και κεντούσαν τρείς στολές που θα τις
φορούσαν τις τρεις μέρες του Πάσχα. Την παραμονή του Λαζάρου τα παιδιά γύριζαν από
σπίτι σε σπίτι και τραγουδούσαν (πράγμα που γίνεται και σήμερα). Οι νοικοκυρές έδιναν
στα παιδιά αυγά και χρήματα. Τα τραγούδια που τραγουδούσαν και τραγουδούν και
σήμερα είναι διάφορα με διαφορετικά θέματα κάθε φορά. Άλλα είναι για τους νέους, άλλα
για τους γέρους, άλλα για τον παπά κλπ.
Ένα τραγούδι που τραγουδούσαν και σήμερα είναι το παρακάτω:
Εις την πόλη Βηθανία, κλαίει
Η Μάρθα κι η Μαρία Λάζαρο
Τον αδελφό της Φιλιπία(;) ο αγαπητός της (τρεις ημέρες τον τηρούσαν κι άλλες τρεις τον
τυραννούσαν. Την Τετάρτη την ημέρα κίνησε ο Χριστός για να ‘ρθει. Έβγα έβγα Λάζαρε μας,
να μας πεις τι είδες εις την πόλη που επήγες. Είδα φόβους είδα τρόμους είδα βάσανα και
πόνους.
Ολόκληρη τη Μεγάλη εβδομάδα επικρατούσε μια κατάσταση θλίψης και πένθους γιατί και
ο ίδιος ο Χριστός υπέφερε. Την Μεγάλη Πέμπτη οι νοικοκυρές βάφουν μόνο τρία αυγά: ένα
για το αμπέλι, ένα για το χωράφι κι ένα για το σπίτι. Τα άλλα τα έβαφαν το Μεγάλο
Σάββατο. Την Μεγάλη Παρασκευή μαζεύονταν τα κορίτσια του χωριού στην εκκλησία και
στόλιζαν τον επιτάφιο (έθιμο το οποίο γίνεται και σήμερα). Το Μεγάλο Σάββατο «έκαμναν»

τις πασχαλιές και το ψωμί. Οι πασχαλιές ήταν κουλούρες από ψωμί τις οποίες μαζί με τα
κόκκινα αυγά πήγαιναν στην νονά. Η νονά τους έκανε το τραπέζι κι έτρωγαν όλοι μαζί. Την
Κυριακή του Πάσχα ήταν ημέρα χαράς. Για τρεις μέρες στην πλατεία του χωριού γινόταν
σωστό πανηγύρι με χορό, τραγούδι και φαγοπότι.
Καμαργιάννη Γαλάτω.

Αποκριές – Μπέης – Καθαρά Δευτέρα
Την Κυριακή της Αποκριάς όλοι οι νέοι και γέροι χόρευαν. Χόρευαν ακόμα κι εκείνοι που δε
χόρευαν ποτέ τους γιατί έτσι πίστευαν πως θα γίνουν τα βαμβάκια τους. Η πεθερά και ο
πεθερός πήγαιναν τις Αποκριές χαλβά στη νύφη και διάφορα δώρα (ποδιές και μαντήλι). Οι
πλούσιοι δώριζαν επιπλέον και φλουρί. Ακολουθούσε τραπέζι στο σπίτι της νύφης.
Από το πρωί της καθαράς Δευτέρας συνήθως μόνο οι γυναίκες κρατούσαν τρίμηρου
(τριήμερη νηστεία) και άλλες μεν νήστευαν απόλυτα μέχρι το πρωί της Τετάρτης, άλλες δε
μέχρι την 4 η απογευματινή κάθε μέρας. Πίστευαν ότι αν πέθαινε κανείς κατά το διάστημα
αυτό θα συγχωρούνταν οι αμαρτίες του.
Την καθαρά Δευτέρα κρεμούσαν τον χαλβά. Έπαιρναν μια μεγάλη κουλούρα χαλβά και την
κρεμούσαν από το ταβάνι. Κάθονταν όλα τα παιδιά γύρω – γύρω. Ο πατέρα γύριζε την
κουλούρα ενώ τα παιδιά με τα χέρια πίσω προσπαθούσαν με το στόμα τους να πιάσουν και
να φάνε την κουλούρα. Μετά αφού τρώγανε την κουλούρα, καίγανε με ένα σπίρτο την
κλωστή που κρεμόταν ο χαλβάς.
Την καθαρά Δευτέρα πριν από πολλά χρόνια γινόταν κι ο Μπέης. Πολλά από τα παλικάρια
του χωριού ντύνονταν καρναβάλια αναβιώνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο το παμπάλαιο
έθιμο του Μπέη. Άρχοντας της συντροφιάς, ο Μπέης περιφέρεται καβάλα σε γαϊδουράκι.
Με την αμφίεση και το κερατόμορφο στέμμα, δίνει την εντύπωση τούρκου Μπέη
περιτριγυρισμένου από σωματοφύλακες ζαπιέδες του και το χαρέμι του. Όλη η άλλη
παρδαλή συντροφιά του περιδιαβαίνει τις γειτονιές πολυθόρυβα για να προκαλέσει τον
κόσμο. Καθώς γυρνούσαν στις γειτονιές τους κερνούσαν και μάζευαν κατ’ αυτόν τον τρόπο
χρήματα.
Όσον αφορά τη μη διατήρηση του εθίμου οι παλαιότεροι διηγούνται πως κάποιος
ομοχώριος τους-Μπέης καθώς καθόταν επάνω σε δίτροχο αμάξι και καμάρωνε σαν
αληθινός Μπέης, κάποιος χάριν αστεϊσμού, τον κατρακύλησε σ’ ένα απότομο γκρεμό με
αποτέλεσμα να σκοτωθεί.
Καμαργιάννη Γαλατώ.