Τοπικές ενδυμασίες από Π.Ε. ΡΟΔΟΠΗΣ, Δ. ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ, ΚΟΣΜΙΟΥ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ

ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΕΘΝΟΛΟΓΙΑΣ

Η ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΥΤΗ ΕΡΕΥΝΑ ΕΓΙΝΕ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ ΙΙ» ΚΑΤΑ ΤΟ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΤΟΥ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΥΣ 1992-93

 

ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΕΜΜ. ΒΑΡΒΟΥΝΗΣ

 

ΕΚΠΟΝΗΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ

Α.Ε.Μ. 06

 

Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΦΟΡΑ ΣΤΗ ΣΥΛΛΟΓΗ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΚΟΣΜΙΟΥ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΡΟΔΟΠΗΣ

(ΘΡΑΚΗ)

 

ΕΝΔΥΜΑΤΑ:

Σγιακένια – αμπάδες: υφάσματα από μαλλί που «εκλώθαμε και το υφαίναμε και το έδωναμ’ στα ντολάπια (εργαστήρια), για να τα μαζέψουν (δηλαδή για να σφίξει το ύφασμα και να γίνει χοντρό και ζεστό).

Αμπάς: ειδικότερα ονομαζόταν το πανωφόρι, κάτι σαν το σημερινό σακάκι.

Φανέλα: μάλλινη φανέλα που φοριόταν κατάσαρκα.

Πουκάμισο

Γιλέκο

Πατούρια: κάτι ανάλογο με τα σημερινά παντελόνια, πάνω ήταν πολύ φαρδιά, ενώ κάτω στένευαν και έμπαιναν μέσα στις κάλτσες.

Ζωνάρι: «Ένα ζωνάρ’ 8 πήχες, που το βάφαμ’ κόκκινο με μπογιά που αγοράζαμ’ απ’ ντη Κομοτηνή.»

Κασκέτο: οι άνδρες φορούσαν στο κεφάλι το λεγόμενο «κασκέτο», που ήταν είτε μάλλινο, είτε «πάνινο» (βαμβακερό). Το καλοκαίρι φορούσαν από κάτω ένα βαμβακερό μαντήλι και από πάνω το κασκέτο. 

Τσουράπια: μάλλινες κάλτσες.

Τσερβούλια: τσαρούχια από δέρμα βοδιών ή γουρουνιών. Περνούσαν γύρω απ’ το κομμάτι του δέρματος, δερμάτινο κορδόνι, αφού πρώτα άνοιγαν τρύπες. Μετά έδεναν σφιχτά το κορδόνι κι έτσι στηριζόταν το «τσερβούλι» στο πόδι. Αργότερα ήρθαν τα λαστιχένια παπούτσια. Σημειώνεται ότι τα Χριστούγεννα έσφαζαν το γουρούνι, κρατούσαν το δέρμα του και «το ‘βαζαν σταχτ’ κι αλάτ’ και κάθονταν 3-4 μέρες και ψήνουνταν». Αυτό το δέρμα το χρησιμοποιούσαν συνήθως για κατασκευή τσαρουχιών. 

Σημειώνεται ακόμη ότι οι γιορτινοί αμπάδες των ανδρών είχαν «γαϊτάνια» (συρίτια), ενώ τα πουτούρια ήταν κεντημένα στο πλαϊ και στην τσέπη.

 

Μεσφούστανα : «κομπινεζόν» από βαμβάκι «με πιέτες, στνη μεσ’ με συρίτ’ (βρακοζώνα)».

Φούστα: μάλλινη υφασμένη στον αργαλειό.

Πουκαμίσα ή Ματινές: μπλούζα με σούρα κάτω απ’ το στήθος και σούστες μπροστά.

Μάλλινες κάλτσες ή τσουράπια.

Γκαλέτζες: Ξύλινα χοντροκομμένα τσόκαρα με μια λαστιχένια ταινία στο επάνω μέρος που συγκρατούσε το «γκαλέτζι» στο πόδι (τα έφτιαχναν οι ίδιοι, διαλέγοντας απ’ τα καυσόξυλα τα πιο ίσια και πελεκώντας τα μόνοι τους).

 

ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ

Ζακέτες από μαλλί

Γούνες: φτιαγμένες από «ψιλό» δέρμα προβάτου και «σγουρό μαλλάκι» από πάνω. Οι πιο πλούσιες στόλιζαν τη «γούνα» με σατέν ύφασμα. Οι γούνες φοριόταν στις γιορτινές ημέρες.

Στην καθημερινή γυναικεία ενδυμασία συμπεριλαμβάνεται και το «τσιμπέρι», δηλαδή κάτι σαν μαντήλα (που αγοραζόταν). Ήταν φτιαγμένο από «τουλπάνι», άσπρο για τις νέες και μαύρο για τις χήρες.

Το καλοκαίρι φορούσαν το «τσιμπέρι» και μια «πάνινη (βαμβακερή) μαντήλα».

 

ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ

Τα αγόρια φορούσαν «πουτούρια» και μετά το ’30 «κυλότες» (μάλλον παντελόνια).

Τα κορίτσια φορούσαν ότι ακριβώς και οι γυναίκες, αλλά σε μικρότερα μεγέθη.

 

ΚΟΜΜΩΣΗ

Οι γυναίκες έπλεκαν τα μαλλιά τους σε δύο πλεξούδες που τις έδεναν κάτω απ’ το τσιμπέρι. Σε γιορτές άφηναν κάτω τις πλεξούδες και φορούσαν τις «φλούδες» (γιορτινά τσιμπέρια).

 

ΚΟΣΜΗΜΑΤΑ

Ντούμπλες: χρυσά φλουριά περασμένα σε χρυσή αλυσίδα. Ήταν συνήθως δώρα του γαμπρού στη νύφη, όταν γινόταν ο αρραβώνας.

Πεντόλιρα: Όχι τόσο συχνά, γιατί ήταν πιο ακριβά (είχαν μεγαλύτερη αξία από τις ντούμπλες)

Φλουριά

Τα σκουλαρίκια είτε χρυσά, είτε ψεύτικα ήταν απαραίτητα.

Τα βραχιόλια ήταν σπάνια.

Η βέρα ήταν απαραίτητη. Το δαχτυλίδι ήταν πιο σπάνιο.

 

«ΨΙΜΥΘΙΟΝ»

«Φτιασίδι»: το έφτιαχναν «οι παλιές μόνες τους». έβαζαν υδράργυρο και άλλα υλικά. Ήταν κάτι σαν κρέμα. 

 

Νίκος και Βαγγελιώ Κιοσέ.