Τελετουργίες από Π.Ε. ΡΟΔΟΠΗΣ, Δ. ΙΑΣΜΟΥ

ΑΣΩΜΑΤΟΙ

Β) Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου

Α) Η Σαρακοστή πριν από τα Χριστούγεννα

Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή ήταν η μακρότερη περίοδος νηστείας του έτους, νηστεία η οποία κρατούνταν από όλο το χωριό. Μία ημέρα πριν από την έναρξη της νηστείας, κάθε οικογένεια ετοίμαζε μεγάλο τραπέζι και γευμάτιζαν όλοι μαζί. Λίγες ώρες αργότερα το απόγευμα λάμβαναν μέρος τα “συγχώρια”, δηλαδή οι κάτοικοι του χωριού συναντιόντουσαν με κάποιους άλλους με τους οποίους είχαν διαφορές και τις οποίες, δίνοντας αμοιβαίες εξηγήσεις προσπαθούσαν να λύσουν έτσι ώστε να αισθάνονται έτοιμοι, “καθαροί” για να νηστέψουν.

Β) Το Δωδεκαήμερο (25 Δεκεμβρίου-5 Ιανουαρίου)

Ιδιαίτερα τιμάται στο χωριό το εόρτιο χρονικό διάστημα από τις 25 Δεκεμβρίου εώς τις 5 Ιανουαρίου, το Δωδεκαήμερο όπως είναι γνωστό.

“Μία δύο μέρες πριν, οι νοικοκυραίοι έσφαζαν τα γουρούνια και τα παιδιά έτρεχαν από σπίτι σε σπίτι για να πάρουν την φούσκα του γουρουνιού, να την φουσκώσουν και να παίξουν. Ψυγεία τότες δεν είχαμε, αλλά τα κρύα ήταν πολλά. Κρεμούσαμε το γουρούνι στο κελάρι και την άλλη μέρα παγωμένο το τεμάχιζαν. Οι γυναίκες την παραμονή ετοίμαζαν τα γλυκά και τις πίτες. Την άλλη μέρα μετά την εκκλησία τα παιδιά μαζεύονταν στο σπίτι του πάτερ-φαμίλια για τα χρόνια πολλά. Εκεί σιγά σιγά στρωνόταν το τραπέζι με άφθονο κρασί και αμέσως μετά στην πλατεία του χωριού, μπροστά στην εκκλησία, ο Γκαϊτατζής, έτσι φωνάζαμε τον γέρο Πύγμαλη που ήξερε να παίζει γκάιντα, φούσκωνε την γκάιντα και ο χορός κρατούσε μέχρι την δύση του ηλίου, παρά το πολύ κρύο, εκεί συνήθως γινόταν και το καμάκι στα κορίτσια από τα αγόρια του χωριού. Μετά, άλλα έθιμα είχαμε την Πρωτοχρονιά. Παραμονή, τα παιδιά θα μαζευτούν πάλι στο πατρικό σπίτι. Η γιαγιά και η νύφη έχουν ανάψει από νωρίς τον φούρνο, έχουν ψήσει βασιλόπιτες και την πίτα της Πρωτοχρονιάς και ο σοφράς (το τραπέζι) ξαναστρωνόταν. Η γιαγιά άναβε το θυμιατό και θύμιαζε σταυρωτά τρεις φορές το τραπέζι που ήταν στρωμένο στο πάτωμα, ενώ ο παππούς έκοβε τις πίτες, την μία με το φλουρί και την άλλη με δώδεκα μπερκέτια, σαν τους δώδεκα μήνες του χρόνου και τις μοίραζε στα παιδιά και στα εγγόνια. Το φλουρί το τύχαινε ένας, μπερκέτι όμως έπαιρναν όλοι. Στο τέλος το πιο μικρό παιδί έσερνε το μισάλι και απαντούσε στον παππού που το ρώταγε: “Τί σέρνεις παιδί μου;”. “Σέρνω πολλά σιτάρια ή σέρνω καπνό”. Μετά τινάζαμε τα ψίχουλα πίσω από την πόρτα της κάμαρης και την άλλη μέρα τα δίναμε στις κότες. Ένα άλλο έθιμο που κάναμε εκείνες τις μέρες ήταν που τα παλικάρια μαζί με όργανα πήγαιναν στα σπίτια αυτών που γιόρταζαν τις μέρες στο δωδεκαήμερο, δηλαδή τους Βασίληδες, τους Ιορδάνηδες, τους Γιάννηδες και έλεγαν τα χρόνια πολλά. Και τις πιο πολλές φορές σε σπίτια που υπήρχαν ελεύθερα κορίτσια.

Γ) Γιορτές του Φεβρουαρίου

Δύο είναι οι κυριότερες γιορτές του Φεβρουαρίου οι οποίες γιορτάζονταν στο χωριό: α) η Υπαπαντή του Κυρίου και β) οι αποκριές. Την ημέρα της Υπαπαντής στις 2 Φεβρουαρίου οι μητέρες έπαιρναν τα παιδιά τους και πηγαίνανε στην εκκλησία, όπου τα ευλογούσε ο Παπάς. Αυτό γινόταν συμβολικά, καθώς την ημέρα αυτή “σαράντισε”, όπως λένε και η Παναγιά.

Δ) Αποκριές

Κατά τις αποκριές αναβίωνε στο χωριό το έθιμο του Καλογέρου. Το αποκριάτικο αυτό έθιμο περιέχει συμβολικές και μιμητικές πράξεις αντιθετικού χαρακτήρα, όπως του θανάτου και της Ανάστασης. Το πρωί της Τυρινής Δευτέρας, ο Καλόγερος (καλός γέρος), άνδρας ζωόμορφα μεταμφιεσμένος, μαζί με άλλα μέλη της ομάδας, επισκέπτονται όλα τα σπίτια του χωριού, όπου εύχονται καλή παραγωγή. Ακολουθεί μιμητικό όργωμα και σπορά με ευχές. Σκοτώνεται συμβολικά ο Καλόγερος και τέλος επανέρχεται στην ζωή αφού τον ρίξουν στο νερό.

Ε) Κινητές εορτές και Πάσχα

Το Πάσχα είναι η εορτή που κάθε χρονιά γιορτάζεται ευλαβικά από τους πιστούς. Από την Μεγάλη Τετάρτη όλο το χωριό βρίσκεται στην εκκλησία και παρακολουθεί την λειτουργία. Κατά την διάρκεια της Μεγάλης Εβδομάδας τηρούνται όλα τα έθιμα με το βάψιμο των αυγών και την παρασκευή τσουρεκιών.

ΣΤ) Ακίνητες εορτές της Άνοιξης

Η γιορτή που γιορταζόταν λαμπρά από τους κατοίκους του χωριού κατά την Άνοιξη ήταν η γιορτή των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, λόγω της παρουσίας εκκλησακίου στο χωριό, αφιερωμένο στους δύο Αγίους. Έτσι, λοιπόν την παραμονή της γιορτής συγκεντρωνόταν κόσμος από τα διπλανά χωριά και όλοι μαζί γλεντούσαν.

Ι) Γιορτές του Καλοκαιριού

Δεν υπήρχε κάποια γιορτή που να γιόρταζαν με ιδιαίτερο τρόπο κατά την διάρκεια του καλοκαιριού. Μόνο η Κοίμησης της Θεοτόκου στις 15 Αυγούστου γιορταζόταν με ιδιαίτερη πίστη και σεβασμό από τους πιστούς.